Zeemansfonds. Hoop voor kapiteins

De kapiteins zijn allang vertrokken, maar het spectaculaire pand op de Buitenkant dat hun Collegie Zeemanshoop betrok in 1828 staat er nog altijd. De collectieve verzekering bood steun in de bange dagen van hun riskante beroep.  

In mei 1822 vergaderen achttien koopvaardijkapiteins in de Nieuwe Stadsherberg aan het IJ  om te komen tot de oprichting van een ‘omslagfonds’, een onderlinge verzekering. De zeevaart is in die tijd zó riskant, dat geen enkele gewone verzekering wil voorzien in een waarborg voor invaliditeit, pensioen of uitkeringen aan weduwen en wezen. Riskant is niet te veel gezegd: van de achttien oprichters zullen er vijf omkomen op zee. 

De nieuwe vereniging krijgt de naam Collegie Zeemanshoop. Samen beginnen de zeelieden een van de eerste sociale fondsen in Nederland, het Weldadig Zeemansfonds. Het is gebaseerd op bijdragen van de kapiteins (en later ook stuurlui en matrozen) en wordt ondersteund door ‘honoraire leden’, invloedrijke Amsterdamse burgers afkomstig uit de koophandel, de rederij en het assurantiewezen. Elke kapitein krijgt een eigen nummervlag, die hij bij speciale gelegenheden trots in de top van de fokkemast van zijn schip hijst.  

 

Zwaartepunt van het werk ligt bij het innen van de contributies, boetes en schenkingen, en de toekenning van uitkeringen uit het Zeemansfonds voor de verzorging ‘van de oude en gebrekkige zeelieden, derzelver weduwen en weezen’. Maar het Collegie betoont zich ook maatschappelijk zeer betrokken. De kapiteins nemen in hun statuten – ‘Wetten’ – een tweede doel op: ‘De bevordering van den bloei der Nederlandsche Zeevaart’.  

Het Collegie Zeemanshoop is meteen zeer actief. In 1825 komen de kapiteins met hun reddingssloepen, Zeemanshoop-vlaggen in de mast, in actie na de overstromingsramp in Waterland van donderdag 4 februari. Honderden mensen worden van daken en schuren gered. Een collecte in de stad op 15 februari brengt meer dan 200.000 gulden op. Als waardering voor hun inzet ontvangen de kapiteins van koning Willem I elk een grote zilveren medaille en bijbehorend getuigschrift.  

In 1831 nemen de leden van Zeemanshoop ook het initiatief voor een inzamelingsactie voor de nabestaanden van Jan van Speijk, die zichzelf en zijn schip in de haven van Antwerpen heeft opgeblazen, en de oprichting van een monument in Egmond aan Zee. 

Verder lezen? U vindt dit artikel in ons komende dubbeldikke decembernummer.

Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 4 december.

Ook abonnee worden?

JA GRAAG

IK GEEF ONS AMSTERDAM CADEAU

Ontdek Ons Amsterdam

Wil jij alles weten over de fascinerende geschiedenis van Amsterdam?

Meld je aan Arrow right Geef cadeau Arrow right

Beeld: Zeemanshoop. Tekening door Willem Hekking jr., 1855. Collectie Stadsarchief Amsterdam

Delen:

Buurten:
Centrum
Editie:
December
Jaargang:
Rubriek:
Verhaal
Tijdperk:
1800-1900

Gerelateerd

Paul van Vlissingen en zoon. Ondernemers in stoom
Paul van Vlissingen en zoon. Ondernemers in stoom
Verhaal 1 december 2021