Winterse beroepen: De water-en-vuurverkoper

De water-en-vuurwinkel was het hele jaar open, maar werd niet onverwacht vooral in de winter druk bezocht.

Dan was er immers meer behoefte aan het (hete) water, de gloeiende kolen en de brandstoffen die er werden verkocht. Sani van Bussum beschrijft in Een bewogen vrijdag op de Breestraat (Amsterdam, 1930) hoe de werkvrouwen met een emmer lopen “om voor twee centen heet water te halen, of met een ketel waar de water-en-vuurvrouw vier duiten koffie, ’n cent melk en ’n halfie water in zal doen, terwijl ze in het meegebrachte testje voor ’n cent vuur deponeert; ’n mooie, aangegloeide doovekool, die geslepten, zoowel voor de koffie als voor de stoof zal dienen.”
Amsterdam telde in 1851 volgens het bevolkingsregister 49 water- en vuurverkopers en -verkoopsters. Iets meer dan de helft woonde in de Jordaan, ook zaten er veel in het centrum en de Jodenbuurt. Hun aantal bleek bij de beroeptelling in 1889 te zijn gegroeid tot 212. Vooral getrouwde vrouwen of weduwen oefenden het beroep uit: driekwart was vrouw en slechts negen waren ongetrouwd.
Water- en vuurverkoper was geen ongevaarlijk beroep. Regelmatig verschenen er berichtjes in de krant over de branden die in de winkels waren uitgebroken. Het Algemeen Handelsblad bracht op 11 oktober 1909 verslag uit van een brand die de avond ervoor was ontstaan in de water- en vuurnering van G. van Luyn in de Engelsesteeg. Een overbuurman zag de brand en sloeg de deur van de winkel in. “Niet uit ‘kwajegeit’, maar om het vat petroleum er uit te krijgen.” De brandweer werd gealarmeerd. De winkel brandde uit, maar de familie Van Luyn, die boven de nering woonde, ontkwam zonder schade. “Achteloos wegwerpen van een lucifer”, bleek de oorzaak van het brandje.

Tamara Becker

November-December 2010

Delen:

Editie:
November December
Jaargang:
2010 62
Rubriek:
Verhaal

Gerelateerd

Moord in matrozenpak
Moord in matrozenpak
Verhaal 9 november 2010
Winter-special: november-december 2010
Winter-special: november-december 2010
Verhaal 1 november 2010
Rumoerig het nieuwe jaar in
Rumoerig het nieuwe jaar in
Verhaal 1 november 2010