Vrolijk Vandalisme

Luilak in Amsterdam

Het is weer tijd voor de meest rumoerige feestdag van het jaar. Luilak. De folkloristische viering op de zaterdag voor Pinksteren komt al sinds de achtste eeuw voor in Nederland, al hoor je er tegenwoordig weinig meer over. Het gaat er in ieder geval heel wat minder heftig aan toe dan een paar decennia geleden.

Luilak is in feite deel van de grote lenteschoonmaak. De natuur komt tot bloei en dan moet alles in en rondom huis aan kant. Iedereen moet meehelpen. Langslapers en laatkomers zijn de boeven in dit verhaal, en die moeten bestraft worden. Kinderen staan in alle vroegte op om de hele wijk wakker te maken, uiteraard niet op een zachte vredelieflijke manier. Belletje lellen, met pannen tegen elkaar slaan, ‘gillende keukenmeiden’ afschieten, en nog veel meer kwajongensstreken werden door de Amsterdamse jeugd gepleegd. Eenmaal moe van hun baldadigheid konden de kinderen naar de bakker waar ze een Luilakbol mochten halen. Een luilakbol is een zoet bolletje met rozijnen en krenten die vaak nog plakkerig en warm van de bakplaat werden gegeten met een beetje stroop of boter.

Hoe ouder de kinderen werden, hoe grover de daden vaak. Fietsbarricades, zelfgemaakte bommetjes en brandstichtingen waren niet ongewoon op de vroege zaterdagochtenden. Ons Amsterdam-lezer Hans Vermaak heeft goede herinneringen aan Luilak; “In 1966 kreeg de revolutionaire sfeer van die dagen ook ons tienjarigen in de greep: Uit het Bilderdijkpark sleepten we wat bankjes. In de De Clercqstraat werd een barricade opgeworpen en we gooiden rotjes en 'gillende keukenmeiden'. Tot de politie kwam. Met zeven, acht jochies werden we in een busje geladen. Maar tot onze verbazing gingen we niet naar bureau Elandsgracht, maar voerde de rit over de Stadhouderskade, via het Amstelstation de Gooiseweg op! Ergens tussen Diemen en Weesp werden we er uitgegooid. Daar stonden we dan om zes uur in de ochtend. Pas jaren later besefte ik het slachtoffer te zijn geweest van de toenmalige Methode-Koppejan, waarbij opgepakte demonstranten (Vietnam enz.) buiten de stad werden gedumpt.” 

 

Deze anekdote komt uit een artikel over Luilak dat Liesbeth van der Horst in 2003 voor Ons Amsterdam schreef. Bekijk het artikel hier. Zie onderaan het artikel verhalen van Ons Amsterdam-lezers en hun ervaringen tijdens Luilak.

Er stond al een stukje over luilak in onze nieuwsbrief, wil je ook onze nieuwsbrief ontvangen? Klik dan hier

Beeld header: Twee barricades van fietsen tijdens luilak. Rechts Graaf Florisstraat 1 - 23 (ged.) met links aansluitend de zijgevel van Weesperzijde 98. Links een deel van de zijgevel van Weesperzijde 99. 24 mei 1969. Stadsarchief Amsterdam / ANEFO.

Beeld:  Luilak 1933. Kinderen trommelen op de deuren om mensen uit hun slaap te halen. Stadsarchief Amsterdam / Vereenigde Fotobureaux N.V.

Delen:

Buurten:
Centrum Jordaan
Rubriek:
Actueel
Tijdperk:
1950-2000