Voorproefje Zomernummer: Paleis voor Volksvlijt was niet per se een staaltje ‘vaderlandse’ bouwkunst

Het was een geweldige onderneming. De visie van Samuel Sarphati, het vernuft van architect Cornelis Outshoorn en de doortastendheid van de Nederlandse ijzerindustrie hadden een sprookjesachtig tentoonstellingsgebouw opgeleverd: het Paleis voor Volksvlijt aan het Frederiksplein. Kleurrijke brochures staken in meerdere talen de loftrompet. Maar was die borstklopperij wel terecht?

Het feest had nauwelijks groter kunnen zijn. Op 16 augustus 1864 kwamen zo’n 7000 tot 8000 mensen samen in de grote hal van het Paleis voor Volksvlijt. Tribunes waren opgesteld, vlaggen opgehangen. Buiten hadden zich duizenden nieuwsgierigen verzameld. Om één uur betrad prins Frederik, de broer van de koning en erevoorzitter van de Raad van Toezicht, de zaal, begeleid door de directeuren en de commissarissen van het Paleis, de Commissaris van de Koning in de provincie Noord-Holland en andere hoogwaardigheidsbekleders. Het gezelschap nam plaats, en het orkest opende de feestelijke bijeenkomst met de Jubel Ouverture van Carl Maria von Weber (1818).

Toen de klanken waren verstomd, nam Samuel Sarphati – hij zat links van prins Frederik – het woord. Hij dankte God, droeg de inwijding van het Paleis op aan de hoge gast naast hem en sprak de hoop uit dat het Paleis het volksgeluk zou bevorderen en een nieuw tijdvak van ontwikkeling, vooruitgang en voorspoed voor heel Nederland zou inluiden. Sarphati wuifde architect Cornelis Outshoorn alle lof toe, die na een mislukte prijsvraag in 1857 een nieuw ontwerp had gemaakt. Als blijk van dank ontving hij nu een kostbaar gouden horloge met een gegraveerde afbeelding van het Paleis. Ook A. (Aert?) Vermaes, de aannemer van het fundament werd geprezen, evenals de heren Sebastiaan Dudokvan Heel en Petrus Holtzman, eigenaren van De Cycloop, hoofdaannemer van het gebouw. Sarphati herinnerde ook aan de problemen bij de productie van het ijzer in Engeland en hoe de Nederlandse fabrikanten – door de handen ineen te slaan – die te boven waren gekomen.

 

Het hele artikel lezen? Je vindt het in ons zomernummer.


Dit nummer niet missen? Word voor donderdag 20 juni 16:00 abonnee, dan ontvang je het thuis.
Profiteer van 50% introductiekorting én welkomstcadeaus

MELD JE NU AAN!

 

Beeld: Collectie Stadsarchief Amsterdam

 

Juli/Augustusnummer 2019

 

Juli/Augustusnummer 2019
Delen: