Voorproefje Zomernummer. De rode bovenmeester. Adriaan Gerhard (1858-1948): schoolhoofd, socialist en vrijdenker

Hij was in 1882 de eerste ‘rooie bovenmeester’ in Amsterdam. Amsterdam en Nederland gingen nog heel veel meer horen van de jonge socialist Adriaan Gerhard. Hij was betrokken bij de oprichting van de SDAP en werd Tweede Kamerlid. De vriendelijkheid zelve, had hij een scherpe tong – in plat Amsterdams.

Een vreemde meester, maar toch wel leuk. Dat vond Marleen Spaargaren van meester Gerhard. Marleen is de hoofdfiguur uit De kleine waarheid van de Amsterdamse schrijver Jan Mens.Het is de bestverkochte romantrilogie uit de Nederlandse geschiedenis, die voor de NCRV werd verfilmd en waar in de jaren zeventig van de vorige eeuw zes tot zeven miljoen televisiekijkers wekelijks voor thuis bleven.

In het eerste deel figureert een meester Gerhard. Een indrukwekkende verschijning, een man met een baard die een flambard droeg en een zwarte wapperdas. Op de eerste schooldag hield meester Gerhard traditiegetrouw een kleine toespraak en zei dat hij niet van verbieden hield, want er werd volgens hem al veel te veel verboden in de wereld. Hij stond erop dat de kinderen netjes op school kwamen. Dat betekende haren gewassen en gekamd, de schoenen gepoetst en ook de tanden. Diegenen die geen geld hadden voor de kapper konden bij hem vijf centen komen halen.

 

Collectie IISG

 

Bij Marleen thuis werd het oordeel al snel geveld: “Zeker zo’n rooie schoolmeester, die lid is van de S.D.A.P.” Meester Gerhard was inderdaad een ‘rooie’, die zijn leerlingen meenam op schoolreisjes naar de Tweede Kamer om hen te laten zien waar de politieke besluiten over het wel en wee van de Nederlanders werden genomen. Maar hij maakte er ook een gezellig uitstapje van. Hij zorgde goed voor de ontwikkeling van zijn leerlingen. Marleen werd er zelfs een beetje opstandig van. Op die manier droeg meester Gerhard een steentje bij aan de vlucht uit haar bedompte milieu, de rode draad van het verhaal.

 

Verder lezen?

U vindt dit verhaal in ons Zomernummer dat 3 juli verschijnt. 

Ontdek Ons Amsterdam

Wil jij alles weten over de fascinerende geschiedenis van Amsterdam?

Meld je aan Arrow right Geef cadeau Arrow right
Delen:

Dossiers:
Amsterdammers
Editie:
Augustus Juli
Jaargang:
2020 72
Rubriek:
Markante Amsterdammers
Tijdperk:
1800-1900 1900-1950