Ongemakkelijke waarheid

Alle “mitsen en maren, nuances en nuanceringen” kunnen niet wegnemen dat ook de oorlogsgeschiedenis van het Genootschap Amstelodamum “ongemakkelijke waarheden” bevat. Die conclusie trekt oud-rechter en oud-voorzitter Willem van Bennekom in het Jaarboek 2020van het genootschap, dat geheel gevuld is met zijn verslag over Amstelodamum voor, tijdens en na de bezetting. Een alert en kritisch relaas, met een blik die verder reikt dan deze vereniging alleen. Ook andere erfgoedorganisaties hadden te kampen met censuur, anti-Joodse verordeningen, papiertekort en dergelijke. Tegelijkertijd wilde het nationaalsocialistisch bewind de aandacht voor het ‘volkserfgoed’ juist actief bevorderen – een streven dat tegen wil en dank aansloot op de missie van veel historische verenigingen en monumentenbeschermers.

Amstelodamum telde vrij veel Joodse leden, die hun lidmaatschap moesten opzeggen. Van Bennekom citeert uit hun ontroerende, soms trotse, soms zakelijke brieven. Pijnlijk is bijvoorbeeld het opzeggen, “zeer tot mijn spijt”, door Jeremias Hillesum (1863-1943), conservator van de Bibliotheca Rosenthaliana: hij was sinds 1904 lid en had vanaf het allereerste begin in het Jaarboekgepubliceerd. Echt antisemitisme is in het genootschap nauwelijks aan te wijzen, maar openlijke discussie over de anti-Joodse maatregelen ging het bestuur uit de weg. Zo bezien wijkt Amstelodamum niet wezenlijk af van zoveel andere Nederlandse organisaties: men gehoorzaamde, schipperde, stribbelde hier en daar behoedzaam tegen, en deed er vooral het stilzwijgen toe.

KOEN KLEIJN

Meinummer 2020

 

‘VOORZICHTIG MANOEUVREREN’

De bezettingsgeschiedenis van het Genootschap Amstelodamum 1940-1945

- Willem van Bennekom

- Uitgave Amstelodamum en Virtùmedia

- ISBN 9789082933335

- 464 blz.

- € 24,95

 

Delen:

Editie:
Mei
Jaargang:
2020 72
Rubriek:
Verschenen

Gerelateerd

Weer boven water
Weer boven water
Recensie 1 mei 2020
Red het weilandje!
Red het weilandje!
Recensie 1 mei 2020
Onzekere toekomst
Onzekere toekomst
Verschenen 1 mei 2020