nieuws

BEWAARD VOOR DE STAD

Stadsarchief Amsterdam, t/m 26 mei 2019, toegang gratis

 

Jaarlijks ontvangt het Stadsarchief honderden schenkingen van historische documenten. Oude foto’s, brieven, familiepapieren en bedrijfsarchieven die vaak generaties in familiekring zijn bewaard, worden zo deel van het geheugen van de stad.

 

‘Zij leeft nu in concubinaat met Jean Louis Pisuisse’ staat genoteerd onder een foto van een mysterieuze vrouw, ingeplakt een album van de Amsterdamse politie met foto’s van ‘Prostitués, Souteneurs en verdachte Personen': de Vlaamse zangeres en cabaretière Johanna Jacoba Gilliams (1892- 1927). Vanaf 1919 trad zij op in het cabaretgezelschap van Jean Louis Pisuisse, bekend van het lied ’Mensch, durf te leven’. Een motto dat hij gretig in de praktijk bracht, want hoewel getrouwd kreeg hij een verhouding met de aantrekkelijke Belgische. In 1927 trouwden ze, maar in hun huwelijksjaar had Gilliams een affaire met een collega uit het cabaretgezelschap. Die zette zij aan de kant, met fatale gevolgen: op 26 november 1927 werden Gilliams en Pisuisse op het Rembrandtplein, pal achter het standbeeld van Rembrandt, dodelijk verwond door de jaloerse afgewezen minnaar, die daarna de hand aan zichzelf sloeg. 

 

1._Jenny_Giliams_KLAF00636000025-highres_kopie.jpeg

 

Het oudste stuk dat het archief in 2016-2018 kreeg, is een akte van 19 januari 1615, een officiële op perkament geschreven regeling. Het markeert het begin van de Bank van Lening. Heel bijzonder zijn brieven van Gideon Charles (1815-1864) in Suriname aan zijn vader Johannes Charles en zijn halfzusters in Amsterdam. Persoonlijke documenten van tot slaaf gemaakten zijn uiterst zeldzaam, en dit is een welkome aanvulling over een onderwerp dat tegenwoordig volop in de belangstelling staat.

 

10._rouwbetuiging_Cruyff_IMG_6119.JPG

 

Het overlijden van Johan Cruyff in 2016 maakte veel emoties los in de stad. In Betondorp, bij het Olympisch Stadion en bij het Ajax-stadion werden spontaan bloemen, kaarten, knuffels en herinneringen neergelegd. Een deel daarvan wordt nu bewaard in het archief. Deze schenking past bij de rouwbetuigingen voor andere markante Amsterdammers die het Stadsarchief in de collectie heeft: Theo van Gogh en Eberhard van der Laan.

De 'weeshuisziekte' van 1566

WeeshuisziekteIn januari 1566 raakten de jonge bewoners van het Burgerweeshuis in de Kalverstraat ineens compleet dol. Schuimbekkend en schreeuwend, met bloeddoorlopen ogen, lopen ze rond en vallen op de grond neer. Als dat uitlekt, dreigen de wezen een bezienswaardigheid te worden.

Maar nadat ze worden verplaatst naar het Sint Paulusklooster wordt het er niet beter op. Ze gooien ramen in en klimmen als aapjes tegen de muren op, en ze belagen de beruchte ketterjagende schout Pieter Pietersz. Zowel gezagsgetrouwe karholieken als oproerige protestanten zien het tumult als een waarschuwing van God. Moderne historici opperen prozaïscher oorzaken: in dit ‘hongerjaar’ kregen de wezen vrijwel alleen hennepkoeken te eten. Zo liepen ze een ernstige cannabisvergiftiging op.
Maarten Hell beschreef dit opmerkelijke verhaal uitvoering in Ons Amsterdam van januari 2016. Dit weekend brengt Het Parool het nog eens in bekorte vorm op zijn wekelijkse geschiedenispagina’s. Lees hier de onverkorte versie.

Het januarinummer is uit!

Boordevol verhalen over onder meer de rare, revolutionaire Knetterwinkel in de Nieuwe Leliestraat, de bliksemstart van de Openbare Bibliotheek, en de 'godlooze' gruwelmoord op de vader van violist/componist Pieter Hellendaal. Lees meer