Muurvlakte te huur: Het kopje thee van De Vries

We starten een riskante rubriek. Commerciële activiteiten van allerlei slag en omvang komen op en verdwijnen weer, waarbij ze hun sporen nalaten in het Amsterdamse stadsbeeld. In deze rubriek laten we zien welke sporen nog te vinden zijn en, waar mogelijk, hoe het er ooit uitzag. Maar tegen de tijd dat een aflevering in druk verschijnt, kan een gebouw met een dergelijk opschrift inmiddels gesloopt zijn of is de vervaagde muurreclame gesneuveld bij een opknapbeurt.
Wie er oog voor heeft, ziet ze overal: de kunstige tegeltableaus die een al lang verdwenen horlogerie of verzekeringsbedrijf aanprijzen, het steenreliëf boven de ingang van een makelaarskantoor verwijst naar een voormalig ‘Photografisch-Atelier’, de geschilderde muurreclames die het langer uithielden dan de verflaag die ze aan het oog moest onttrekken.
Geschilderde muurreclames zijn al geruime tijd minder in trek dan allerlei aan de muur geschroefde borden. Zoals deze nu door reclamebureaus worden geëxploiteerd, was er voorheen ‘muurvlakte te huur’, zoals nog steeds op Hobbemakade 63 te lezen valt. De ironie wil dat (delen van) oude reclames soms een verborgen bestaan leiden achter later aangebrachte borden, en zo de dans van de modernisering weten te ontspringen. Het is maar de vraag of anders de hier getoonde fraaie uiting van ‘De Vries & Co.’s Koffie0 en Theehandel’ deze firma zo lang had overleefd. Het bijna vervaagde kopje thee – De Vries begon in de jaren twintig in thee; koffie kwam er pas later bij, met een branderij aan het Zeeburgerpad – is nog steeds te zien op de hoek van de Kinkerstraat en de Tollenstraat. De zaak, volgens het opschrift gevestigd in Haarlem en Amsterdam (in de jaren vijftig vermeldde het telefoonboek ook vertegenwoordigers in Den Haag en Nijmegen), floreerde tot rond 1965. In zijn toptijd had het bedrijf 35 a 40 mensen in dienst, vertelde procuratiehouder O.H. Norel, neef van oprichter Jan de Vries, in 1986 aan Het Parool en had het zowaar “één keer een procent van de Nederlandse markt”.
De opkomst van de gemalen en vacuüm verpakte koffie van de grote branders luidde het einde in. Een reclamebord van zelfbedienings-schoenenmagazijn Melco dekte de muurschildering af, al lang voor De Vries in 1980 uiteindelijk het loodje legde. Grote delen van de Kinkerstraat mogen zijn gesloopt of opgeknapt, hier laat een flets geworden reclame ons een glimp opvangen van een stadsbeeld dat ooit sterk werd bepaald door muren volgeschilderd met wervende teksten.

Martin Harlaar, Richard Hengeveld, Jan Pieter Koster & Anne Roos
Januari 2000

Delen: