Januari/Februarinummer: Panoramagebouw in de Plantage was een grote volksattractie

Het Panoramagebouw in de Plantage was de voorloper van de IMAX-bioscoop: je stapte binnen in een geschilderde illusie die je 360 graden omringde. Geen panorama maakte zoveel indruk als Nova Zembla van Louis Apol.

Panoramagebouwen bestonden al langere tijd, overal in Europa. Ze waren populair en trokken vaak veel publiek. In Amsterdam hebben er in de loop van de 19de eeuwzeker zes gestaan. Op 21 december 1880 ging aan de Plantage Middenlaan het Panoramagebouw open, dat zich onmiddellijk ontpopte als een echte volksattractie. Grote man achter het initiatief was Gerard Frederik Westerman (1807-1890). Hij had in oktober 1878 de Panorama-Maatschappij opgericht, met een kapitaal van ƒ 250.000,-. Westerman was geen onbekende in de Plantage: hij was in 1838 medeoprichter en eerste directeur van Artis. 

Architect Isaac Gosschalk (1838-1907) nam het Panorama van Parijs aan de Champs-Élyséesals voorbeeld, maar voegde er een royaal voorgebouw aan toe. Het cirkelvormige gebouw had een diameter van 40 meter en een hoogte van vijftien meter en droeg bovenop de koepel de Amsterdamse keizerskroon. De entree kreeg een arcade, met kleine koepeltjes op de hoeken. Het totale oppervlak was ongeveer 1600 vierkante meter. Om ruimte te maken moest een deel van de Nieuwe Prinsengracht – die toen nog doorliep tot aan het Entrepotdok – worden gedempt. Het gebouw rustte op 670 palen en elke paal droeg circa 14.500 kg; het totale gewicht bedroeg 3.500.000 kg. 

 

Verder lezen?

Het hele artikel staat in het januari/februarinummer van Ons Amsterdam

Dit nummer niet missen, maar nog geen abonnee van Ons Amsterdam?
Meld je hier aan vóór donderdag 9 januari.

Profiteer van de introductieaanbieding!

Een abonnement op Ons Amsterdam is een geweldig kerstcadeau!

Delen: