In oude glorie: Kostbare balusters

De monumentale status van discotheek Odeon, Singel 460, is grotendeels te danken aan twee architecten.

Philips Vingboons ontwierp voor de koopman Gilles Marcelis het woon- en pakhuis Nuerenburg, dat in 1663 werd voltooid. M.G. T├ętar van Elven, directeur van de Amsterdamse Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten, verbouwde het pand in 1838 tot concertzaal. Zowel het exterieur als het interieur getuigen nog van het kwalitatief hoogstaande werk van beide, in hun tijd vooraanstaande bouwmeesters. Minder opvallende onderdelen worden nogal snel over het hoofd gezien als wezenlijke, en dus beschermde monumentale kenmerken. Het huidige diensttrappenhuis bijvoorbeeld was in de 17de en 18de eeuw het hoofdtrappenhuis. Het souterrain en de vertrekken op de verdiepingen daarboven zijn hiermee nog steeds onlosmakelijk verbonden. Van de bel-etage tot de eerste verdieping heeft het trappenhuis een fraaie marmerlambrisering, met een voluutversiering links en rechts ter hoogte van de gang. De 17de-eeuwse eiken trap heeft dragende, geprofileerde treden. De meeste balusters zijn nu afgetimmerd, maar er zijn deels klimmende, omgekeerde vaasvormige balusters die nog steeds zichtbaar zijn. Die vorm is vrij uitzonderlijk. Op de bordessen zijn rechte balusters van dezelfde vorm gebruikt. Opmerkelijk is dat zij vierkant zijn, dergelijke balusters waren veel kostbaarder dan de gedraaide balusters omdat ze op maat gemaakt moesten worden. Zij zijn ook gebruikt in de stadspaleisjes van Joan Poppen (Kloveniersburgwal 95, 1642) en van Louis en Hendrick Trip (Kloveniersburgwal 29, 1662). Wat met een half oog misschien vooral een ambachtelijk constructief en decoratief detail lijkt, blijkt ook nog een vingerwijzing voor de rijkdom van de oorspronkelijke bouwheer.

Tekst: Jos Smit

Februari 2002

Jos Smit is architectuurhistoricus Bureau Monumentenzorg Amsterdam. Mmv Coert Peter Krabbe en Ronald Glaudemans.

Delen:

Gerelateerd

2 juli 1917. Aardappeloproer in de Marnixstraat
2 juli 1917. Aardappeloproer in de Marnixstraat
Actueel 2 juli 2020
1 JULI KETI KOTI
1 JULI KETI KOTI
Actueel 1 juli 2020
HI-HA-HAPPENING
HI-HA-HAPPENING
Actueel 30 juni 2020