07/08-2019

Juli/Augustusnummer 2019

In dit nummer

Special: Plekken van Plezier

Het Paleis voor Volksvlijt

Gabri van Tussenbroek

Het was een geweldige onderneming. De visie van Samuel Sarphati, het vernuft van architect Cornelis Outshoorn en de doortastendheid van de Nederlandse ijzerindustrie hadden een sprookjesachtig tentoonstellingsgebouw opgeleverd: het Paleis voor Volksvlijt aan het Frederiksplein. Kleurrijke brochures staken in meerdere talen de loftrompet. Pas na twee jaar luwde de euforie.

 

Het legendarische cabaret Tingel Tangel

Bart Gielen

Dertig jaar geleden begonnen Paul Haenen en Dammie van Geest met het Betty Asfalt Complex een eigen theater op Nieuwezijds Voorburgwal 282. Al die tijd werkten zij geheel onafhankelijk, zonder enige subsidie. Ze traden hiermee in de voetsporen van Sieto en Marijke Hoving, van wie ze het toenmalige theater Tingel Tangel in 1989 overnamen.


Eind 19eeeuw: fietsen overspoelen de stad

Marieke van Delft en Reinder Storm

Niks nieuws onder de zon: in het laatste kwart van de 19de eeuw werd de fiets al een plaag voor de drukke binnenstad genoemd. Rijwielimporteur Johan Koopmans gaf een kaart uit om het drukke fietsverkeer in goede banen te leiden.

 

23 april 1902: Oosterspeeltuin wordt geopend

Maurits Klaren

Scheepstimmerman Uilke Jans Klaren was eind 19de-begin 20ste eeuw pionier en gangmaker van de speeltuinbeweging. Hij was getroffen door de “algemene verwaarlozing van het algemene jeugdleven” en streed voor een speeltuin op de Oostelijke Eilanden, waar hij woonde. De Oosterspeeltuin bestaat nog altijd en krijgt deze zomer een grondige opknapbeurt. Tijd voor een eerbetoon aan ‘Vader Klaren’.

 

Koningin Juliana danst De Zevensprong

Koen Kleijn

Ze stonden er ietwat beteuterd bij. Een groepje Amsterdamse jongens en meisjes kreeg op het politiebureau een flinke schrobbering, omdat ze baldadig waren geweest op straat. Het Polygoonjournaal zond het tafereel uit. Het ging niet goed met de jeugd, was de boodschap. Daar moest iets aan gedaan worden. Koningin Juliana deed graag mee.


De vaste route van Marc Hameleers, de kaartenexpert van het Stadsarchief

Peter-Paul de Baar

Een plattegrond heeft Marc Hameleers niet nodig op deze wandeling. Hij heeft de kaart van Amsterdam in zijn hoofd. Eentje? Nee, duizenden! Hameleers is dé kaartenexpert van het Stadsarchief. Hij beleeft een bijzondere zomer. Zijn vierde kaartenboek komt uit én er is in Amsterdam een groot cartografiecongres. Onze bestemming is het voormalige Gemeentearchief op de Amsteldijk, vele jaren zijn werkplek.

 

Verdwenen fenomeen: de menagerie

Erik Spaans

De Engelse schilder James Thornhill maakte in 1711 een reis door de Nederlanden. Hij noteerde de prijzen van voedingswaren, maakte schetsen van gebouwen en gevels en waagde zich zelfs aan het ontwerpen van Delftsblauw aardewerk. Amsterdam maakte weinig indruk op hem. Het enige dat hij de moeite van het memoreren waard vond was een zeldzame koningsgier, die hij zag bij een menagerie aan de Kloveniersburgwal. 

 

15 juli 1869: Tienduizenden in Paleis voor Volksvlijt

Marius van Melle en Maarten Hell

Zonder uitnodiging kwam je er niet in. Een enorme menigte verdrong zich buiten de hekken die het voorterrein van het Paleis voor Volksvlijt afsloten bij de opening van de Internationale Tentoonstelling van Voorwerpen voor de Huishouding en het Bedrijf van den Handwerksman. Binnen de afzetting zag het zwart van de hoge hoeden, er was geen handwerksman te bekennen. Prins Hendrik kwam het lintje doorknippen.

 

Jongenssopraan Leo Meijer: mooie carrière met een schaduwkant

Ben Poelman

Jongensstemmen hebben door de eeuwen heen tot de verbeelding gesproken van componisten en muziekliefhebbers. Jongenssopraan Leo Meijer was een uitzonderlijk talent: als knaapje van zeven kwam hij bij het koor van de Sint-Augustinuskerk en viel al snel op. Een mooie carrière lonkte. Maar die had ook zijn schaduwkanten. 

 

Politie maakt zwarte jazzclubs het bestaan onmogelijk

Rudie Kagie

‘Wat is dit voor rommel?’ Hoofdcommissaris Hendrik Versteeg las in de krant eind 1936 over twee nieuwe ‘negercabarets’ – en dacht er het zijne van. Hij zette er inspecteurs op. En die leefden zich uit. Een bedreiging voor de zedelijkheid, rapporteerden ze. Intussen speelden beroemde Amerikaanse jazzmusici er de sterren van de hemel.

 

Componist Jacob Nozeman (1693-1745) en de muzikale bloeitijd van Amsterdam 

Antoinette Lohmann

Amsterdam beleefde in de 17de en de 18de eeuw een grote muzikale bloei. Er werden fantastische instrumenten gebouwd, tal van musici bezochten ons land, gingen er zelfs wonen, en uitgeverijen publiceerden veel muziek. Onder de vioolvirtuozen en componisten waren ook Nederlanders die hun composities lieten verschijnen. Een van hen is Jacob Nozeman, componist, violist en de organist van de Remonstrantse Kerk (nu de Rode Hoed) aan de Keizersgracht.

 

En verder

  • Guus Luijters wandelde met een Smith & Wesson onder zijn arm door Amsterdam
  • Stadsnieuws
  • 50 & 25 jaar geleden
  • Verschenen
  • Komt dat zien

 

 


Gerelateerd

Stadsarchief naar De Bazel (3)
Stadsarchief naar De Bazel (3)
17 december 2010
Stadsarchief naar De Bazel (7)
Stadsarchief naar De Bazel (7)
17 december 2010
Cultuuromslag op noordelijke IJ-oever
Cultuuromslag op noordelijke IJ-oever
21 december 2010