2021-3

Maartnummer 2021

In dit nummer

DE AMSTERDAMSE ELITE

1782: Dronken Amsterdamse patriciërs enteren Friese turftjalk

Koen Kleijn

Oktober 1782, de Republiek is al drie jaar in oorlog met Engeland. In een prachtig landhuis aan het Haarlemmermeer is een gezelschap jonge, steenrijke, Amsterdamse patriciërs bijeengekomen. Tijdens een nacht stevig drinken ontstaat een plan: ze gaan een schip kapen. Als de zon opkomt varen ze, stug doordrinkend, in twee zeiljachtjes uit, stuiten op een Friese turftjalk, hijsen joelend de Engelse vlag en vallen aan. Hoe moet dat aflopen?

AMSTERDAM IN DE 17E EEUW
Salomons tempel op de Botermarkt

Thomas von der Dunk

Advocaat Nicolaas Listingh (1630-1705) hielp Rembrandt bij zijn pogingen om van alle geportretteerden op deNachtwacht de verschuldigde bedragen te innen, maar zijn werkelijke passie was architectuur. Helaas slaagde hij er niet in mecenassen te vinden, anders had op de Botermarkt nu een godshuis gestaan, gemodelleerd naar Salomons tempel, dat kon wedijveren met de Sint-Pieter en de Hagia Sophia. Gelukkig hebben we de plannen nog.

JOODS AMSTERDAM
Opkomst en ondergang van turngebouw “De Hoop”

An Huitzing

Zaterdagavond 27 januari 1906 opent in de Maarten Jansz. Kosterstraat Turngebouw De Hoop feestelijk de deuren. De eigenaars, de ‘Nederlands-Israëlitische’ broers Sam en Willem de Hoop, beknibbelen niet: elektrische verlichting, centrale verwarming en stofvrije vloeren “volgens het Zweedse systeem ‘Scheja’”. Een geheid succes. Maar dan gaat er iets mis tussen de broers.

MARKANTE AMSTERDAMMERS
Heintje Davids 

Henk van Gelder

Volgens haar vader was ze ‘te lelijk om aan het toneel te gaan’. Dus werkte Heintje Davids in een pettenwinkel, terwijl de rest van het gezin een familiegezelschapje vormde. Tot zus Rika, die inmiddels een succesvol duo was begonnen met broer Louis, het aanlegde met een illusionist. Moest Louis het niet eens met zus Heintje proberen? ‘Nee!’ riep Louis. Maar het gebeurde toch. Was Heintje een natuurtalent? Of kwam het (ongekende) succes pas later?

DE WALLEN
‘Dit huis op de Wallen, is een toevlucht voor allen’

Willem Oosterbeek

Midden op de Wallen zit sinds 1955 Oudezijds 100, een oecumenische leefgemeenschap. Oprichters Rolf Boiten en Georgine du Rieu hadden het idee om de buurtbewoners te helpen én om te evangeliseren. Destijds had de rosse buurt nog iets dorps, met tante Sjaan en ome Willem, en met kleine bedrijven, zoals een smederij en werkplaatsen waar van alles werd vervaardigd. De melkboer kwam nog langs de deur en de ‘meisjes’ die achter de ramen hun brood verdienden, woonden allemaal in de buurt, vaak boven hun peeskamer.


Gerelateerd

Kunstenaarssociëteit Arti 175 jaar
Kunstenaarssociëteit Arti 175 jaar
2 december 2014
In oude glorie: Kostbare balusters
10 juni 2011
In oude glorie: Herengracht 516
10 juni 2011