2022 5

Meinummer 2022

In dit nummer

Rampjaar 1672 – onderhandelen of niet?  

Tessa de Boer 

Zo lang mogelijk oorlog in de hoop deze te winnen, of zo snel mogelijk vrede met nadelige concessies: wat moeten we aan met de oprukkende Fransen? Dat was de centrale vraag in het Rampjaar 1672. Als rijkste stad van de Republiek had Amsterdam een grote stem in dit dilemma. Toen de handel werd bedreigd, was het tijd voor actie. De burgemeesters eisten hun plek op aan de allerhoogste onderhandelingstafels.   

 

Volksbadhuis op het Javaplein, 1942 

Door David Geneste 

Amsterdam leed in de eerste helft van de twintigste eeuw aan badhuisvrees: slechts zes procent van de stedelingen bezocht een gemeentelijk badhuis. Om de volksgezondheid op peil te houden, werd een ware propagandacampagne gevoerd. In 1939 kwam er een badhuis, transformatorhuis en openbaar urinoir op het Javaplein. Het ‘keurige’ gebouwtje midden in de Indische Buurt werd in juli 1942 opgeleverd en viel ook bij de Duitse bezetter in de smaak…    

 

Angst in een onneembare vesting 

Janna Toepoel

Als bekend wordt dat de Fransen in het Rampjaar 1672 de Rijn zijn overgestoken, slaat ook in Amsterdam de angst toe. De stad bereidt zich voor op een aanval. De stadspoorten gaan dicht, de valbruggen worden opgehaald en de schutterij bewaakte dag en nacht de stadsmuren. Men laat de Hollandse Waterlinie overstromen: het gebied tussen grofweg Amsterdam, Muiden, Gorinchem en Dordrecht. Is het genoeg om de vijandelijke troepenmacht tegen te houden?

 

Hulpcampagne voor zwakke Weense kinderen na WOI

Jan Pieter Koster en Helma de Jonge 

Na de Eerste Wereldoorlog bevonden de verliezende partijen Duitsland, Oostenrijk zich in diepe problemen; de kindersterfte was hoog. Ongeveer 2000 arbeiderskinderen kwamen uit Wenen naar Nederland om aan te sterken. Een van hen was de elfjarige Hermine Santruschitz, dochter van een ongehuwde linnennaaister: als Miep Gies werd zij steun en toeverlaat van de familie Frank, en een symbool van moed en verzet. 

 

Schouwburgbrand 1772, verslag van een ooggetuige

Door Koen Kleijn 

Op 11 mei 1772 breekt in de Schouwburg aan de Prinsengracht een rampzalige brand uit die het theater compleet in de as zal leggen. Mensen worden vertrapt. Jacob Roelofs overleeft het maar net. Vier dagen later beschrijft hij in een brief aan zijn broer en schoonzus tot in detail over wat hij had doorstaan: ‘Men schreeuwde om open te doen maar niemand kwam tot onze redding.’ De brief van Roelofs is in het persoonlijk bezit van hoofdredacteur Koen Kleijn en werd aannemelijk generaties lang in de familie doorgegeven.

 

Markante Amsterdammer: Sylvain Poons 

Door Ben Poelman 

Op zijn laatste rapport van de HBS aan de Mauritskade prijkten allemaal enen. Sylvain Poons deed het niets: ‘Die enen zijn allemaal heipalen, die de fundamenten vormen voor mijn nieuwe leven.’ Hij wilde naar het toneel. Er volgde een lange carrière als zanger, komiek en acteur. Poons grootste hit was De Zuiderzeeballade.  

 

Het mysterie van de blauwe dood 

Door Maarten Hell en Marius van Melle 

In 1866 werd Amsterdam geteisterd door de laatste cholera-uitbraak. De ziekte vaagde hele huishoudens weg. Patient nul was de 45-jarige schipper Jurriaan Plettenburg. Uit Delft komend had hij aangemeerd op het Rokin ter hoogte van de toenmalige Nieuwezijds Kapel. Hij werd snel naar het Binnengasthuis gebracht, waar hij de dag erop overleed. Er zouden later dat jaar nog 1150 mensen in Amsterdam bezwijken aan de cholera.  

 

De vaste Route van Christian Pfeiffer

Door Janna Toepoel

Christian Pfeiffer (1988) is molenaar, journalist, erfgoed-beschermer en jeneverstoker. Namens GroenLinks zat hij sinds 2018 in de gemeenteraad van Weesp. Als geboren en getogen Weesper weet hij alles van dit nieuwste stukje Amsterdam. Dat ouder is dan Amsterdam zelf en waarschijnlijk zelfs al sinds de prehistorie werd bewoond.

 

En ook:

  • Propaganda stond bol van de Franse gruweldaden van 1672
  • Stadsnieuws
  • Column Felix Rottenberg
  • 50 & 25 jaar geleden
  • Column Guus Luijters
  • Verschenen
  • Komt dat zien
  • Fijn dat u meeleest

 

 


Gerelateerd

Wij roepen het van de daken...
Wij roepen het van de daken...
1 maart 2000
De vaste route van Rinus Michels
De vaste route van Rinus Michels
Vaste route 10 februari 2002
In oude glorie: Kostbare balusters
In oude glorie: Kostbare balusters
In oude glorie 1 februari 2002