2020 7 8

Zomernummer Juli Augustus 2020

In dit nummer

Een extra dikke editie met het thema 'De ideale school'

MARKANTE AMSTERDAMMERS 

De eerste ‘rooie bovenmeester’ in Amsterdam

Door Sjoerd Karsten

In 1882 was de jonge socialist Adriaan Gerhard de eerste ‘rooie bovenmeester’ in Amsterdam. Amsterdam en Nederland zouden nog veel meer van hem gaan horen. Zo was Adriaan betrokken bij de oprichting van de SDAP en werd hij zelfs Tweede Kamerlid. Hij was de vriendelijkheid zelve, maar had een scherpe tong – in plat Amsterdams. Zo markant was hij, dat schrijver Jan Mens hem vereeuwigde in zijn roman De kleine waarheid, die in de jaren ’70 werd verfilmd door de NCRV.

Beeld: Collectie IISG

 

TRANSSEKSUALITEIT

Kunstenares Free Jeltsema verandert in 1906 van geslacht

Door Frouke Schrijver

In april 1906 besloot de veelbelovende kunstenares Free Jeltsema dat zij verder wilde leven als man. De Amsterdamse vrienden Jo Schreve-IJzerman en haar man Frits hielpen haar het grote geheim te onthullen. August Allebé, directeur van de Rijksacademie, schijnt er zo van te zijn geschrokken dat hij zich door zijn arts moest laten kalmeren met broomkali. En ook de pers kreeg er al snel lucht van.

Beeld: Privé-collectie

 

MIDDENWEG, AMSTERDAM

Nederlands eerste blindengeleidehondenschool

Door Ad Bakker & Kees Tinga

In 1935 opende prinses Juliana de eerste Blindengeleidehondenschool aan de Middenweg. Het werd tijd, lang was de blindenwereld het terrein van liefdadigheid gebleven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kampte de school met flinke problemen. Organisaties in de blindenwereld werden door de Duitsers doorgelicht, de Nederlandse Blindenbond werd verboden. Tegelijkertijd groeide de vraag naar geleidehonden. Maar waar haalde je die vandaan?

 

DE ZOMER VAN 1920

Film is kunst!

Door Harry Hosman 

Zes weken lang was er die zomer van 1920 in het chique Concertgebouw een internationale tentoonstelling over de film. De Nederlandse filmwereld wilde iets bewijzen: de ‘cinematografie’ was geen ratjetoe van slechte smaak, maar ‘een nieuwe kunst’. Verkocht werd er ook. Een huisbioscoop bijvoorbeeld, voor 1.500 gulden. En een schietstand, waarbij men vuurde op filmbeelden. “Zoodra een schot gelost is, vertoont zich in het doek – ter plaatse waar dit geraakt wordt – een lichtje, en blijft het beeld een paar tellen stilstaan, zoodat de schutter in staat is zijn schot nauwkeurig te controleeren.

Beeld: Collectie Stadsarchief Amsterdam

 

DE VASTE ROUTE VAN…

Natascha van Weezel

Door Katja Kreukels 

Hier zaten ze vaak samen: op het terras van de Balie. Max van Weezel nam een dubbele espresso en stak een sigaar op, Natascha van Weezel, zijn dochter, bestelde een lungo en rookte een sigaretje. “We gingen heel vaak samen naar Politieke Junkies, waar mijn vader als parlementair journalist te gast was. (…) toen ik vaker meeging, ontdekte ik hoe leuk het was. Ik raakte steeds meer in politiek geïnteresseerd en bouwde mijn eigen kring op. Tegelijkertijd vormden we een soort gek duo dat dóórging tot na sluitingstijd.

 

Fotograaf: Hans van den Bogaard

 


Gerelateerd

Kunstenaarssociƫteit Arti 175 jaar
Kunstenaarssociƫteit Arti 175 jaar
2 december 2014
In oude glorie: Kostbare balusters
10 juni 2011
In oude glorie: Herengracht 516
10 juni 2011