Hollands Welvaren. Gekaapt schip financiert kleuterschool

Op Berenstraat 7 wordt in 1828 de eerste bewaarschool van de stad geopend, een gratis kleuterschool voor arme kinderen. De school is gefinancierd door de Quakergemeenschap, met geld van dubieuze herkomst.  

In de eerste jaargang van dit blad in 1949 schreef Pieter Hoogland over ‘Amsterdams Welvaren’ in de Berenstraat, de eerste bewaarschool van de stad. Het geld voor de stichting van dat schooltje kwam uit Engeland, uit Quakers-kringen, maar hoe die voorgeschiedenis in elkaar zat wist Hoogland niet precies. Een groot tekstbord in de gang van het gebouwtje, aangebracht in 1864, gaf ook geen uitsluitsel. 

Die geschiedenis begint in de Vierde Engelse Oorlog, die uitbrak in 1780. De vijandelijkheden spelen zich vooral af op zee. Nederlandse schepen zijn vogelvrij, en niet alleen voor de reguliere Britse marine. Ook particuliere reders kunnenkaperbrieven aanvragen, letters of marque, waarmee ze legaal jacht mogen maken op schepen van de vijand. Met succes: in één rampzalige maand verliest de Republiek zestig schepen met een totale waarde van vijftien miljoen gulden. 

Begin juni 1781 meldt de Noordhollandsche Courant dat het schip Hollands Welvaren onderweg van Curaçao naar Amsterdam ‘door de Engelsche is genomen’ en ‘zo men zegt te N. Jork opgebragt’. Twee maanden later, op 1 augustus 1781, heeft de krant Scots Magazine meer informatie. Men schrijft dat twee particuliere kaperschepen, de Eleonora en de Nancy, een Nederlands schip hebben buitgemaakt, de Hollandse Welvaert, onderweg van Curaçao naar Amsterdam met een lading suiker, koffie, tabak en indigo. De kapers hebben het schip naar de Ierse havenstad Limerick gebracht voor reparaties. 

 

Op de vingers getikt 

Omdat de buit aanzienlijk is laten de twee eigenaren van de Nancy het gekaapte schip direct verzekeren. De ene eigenaar is de Amerikaanse zakenman John Warder, de andere de kapitein van de Nancy, Samuel Smith. Smith heeft de kaperbrief aangevraagd.  

Met het schip loopt het slecht af. De Utrechtse Courant schrijft op 5 september 1781 dat Hollands Welvaren van Limerick onderweg naar Londen ‘... door 2 Americaansche Kapers op strand [was] gejaagd en aldaar verbrand’. Of dat ook werkelijk de toedracht is, is onbekend, maar de reders van de Nancy krijgen in elk geval het verzekerde bedrag uitbetaald. Warders aandeel in de verzekeringssom is 2000 pond en zijn uitkering bedraagt na aftrek van premie en kosten 1833 pond, al met al een zeer groot bedrag. 

 
Verder lezen? Dit verhaal staat in ons komende nummer. Meld je vóór vrijdag 28 januari aan, dan ontvang ook jij voortaan Ons Amsterdam thuis.
 
Beeld: De gevel van Amsterdam's Welvaren
 
Delen:

Buurten:
Centrum
Dossiers:
Onderwijs
Editie:
Februari
Jaargang:
Tijdperk:
1700-1800 1800-1900
Rubriek: