Hansken. Olifant zakt door brug

Het Olifantspad, de Olifantsbrugh, herberg de Olyphant: verdwenen namen die herinnerden aan een olifant die Amsterdam bezocht. Hansken deed kunstjes, Rembrandt tekende haar. In 1647 wandelde ze de stad uit. Buiten de Weesperpoort moest Hansken over een houten brug. Dat ging mis.

De beroemde olifant Hansken kwam tussen 1633 en 1647 viermaal op bezoek in Amsterdam. Het dier was eigendom geweest van stadhouder Frederik Hendrik, en daarna van diens achterneef Johan Maurits van Nassau; toen die naar Brazilië vertrok werd het beest overgedaan aan Cornelis Jacobs van Groenevelt, mogelijk een ritmeester uit het Staatse leger. Hij reisde er heel Europa mee af, van Parijs tot Praag, van Kaliningrad tot Rome. Uiteindelijk overleed Hansken in Florence. Haar skelet werd daar bewaard en is er tegenwoordig in museum La Specola te zien.

Overal in Europa, en dus ook in Amsterdam, trok de olifant bekijks, een wonderlijk schepsel dat vrijwel niemand ooit eerder in levenden lijve had gezien. Van Groenevelt had Hansken een aantal trucs geleerd. Zo kon ze een geweer afschieten, met een vlag zwaaien en in het publiek een zakkenroller aanwijzen. Hoogleraar Casparus Barlaeus zag in 1641 zo’n voorstelling en was er hogelijk verwonderd over dat olifanten kennelijk een schuldige konden opsporen. Hij wist niet dat Hansken, Van Groeneveld en de ‘dief’ in andere steden precies hetzelfde toneelstukje opvoerden.

De olifant trok ook de belangstelling van beeldend kunstenaars. Rembrandt, Herman Saftleven en Stefano della Bella legden het dier vast. Sommigen maakten er direct een prent van, voor de verkoop, anderen bewaarden hun tekeningen voor het geval ze nog eens een mythologische of historische scène moesten afbeelden. Zo gebruikte Rembrandt zijn schets voor de ets Adam en Eva in het paradijs uit 1638.

Verder lezen? U vindt het hele artikel in het komende Meinummer.

Wil je dit nummer niet missen, maar ben je geen abonnee (meer)? Meld je nu aan.

Ontdek Ons Amsterdam

Wil jij alles weten over de fascinerende geschiedenis van Amsterdam?

Meld je aan Arrow right Geef cadeau Arrow right
Delen:

Editie:
Mei
Jaargang:
Tijdperk:
1600-1700
Rubriek: