Gelukkig Nieuwjaar!

Nu de papieren krant langzaam verdwijnt, belt ook de krantenbezorger steeds minder vaak aan met zijn nieuwjaarswens in de hoop op een fooi. Daarmee sterft een eeuwenoude traditie uit.

Vanaf de zeventiende eeuw kwamen er allerlei beroepsgroepen aan de deur op Nieuwjaarsdag. Zij brachten prenten rond met een nieuwjaarswens op rijm. De oudste Amsterdamse nieuwjaarsprent die we kennen, is van de ratelwachters (de nachtwacht) uit 1669. Ook de straatvegers, porders, as- en vuilnisophalers, gasopstekers van de stadslantaarns, torenwachters en de rondbrengers van domineesbriefjes en couranten (kranten) kwamen langs.

Een keer per jaar mochten ze zo hun karige verdiensten aanvullen met wat extra’s. Dat was broodnodig: volgens Justus van Maurik verdiende een nachtwacht tijdens de lange winternachten slechts 60 cent, en in de zomer verminderde dat zelfs tot 50 cent.

Het rondbrengen van nieuwjaarswensen stopte vrijwel geheel aan het einde van de negentiende eeuw. Dankzij de komst van de moderne tijd werden veel van de genoemde beroepen overbodig. Porders werden vervangen door wekkers, gaslantaarns door elektrische lampen die automatisch aangingen. Ook nachtwachten en torenwachters waren niet meer nodig.

Deze nieuwjaarwens werd op 1 januari 1860 rondgebracht door de Nachtwacht. De bedelbrief is omlijst met afbeeldingen van de Halvemaansbrug, de Onze-Lieve-Vrouwekerk der Redemptoristen (Keizersgracht 220) en een ander gebouw. Meer nieuwjaarswensen zijn te bekijken in de Beeldbank van Stadsarchief Amsterdam.

Verder lezen? In 2010 schreef Charlotte Goede over deze en andere nieuwjaarsgebruiken door de eeuwen heen.

 

 

 

 

 

 

 

 

Delen:

Rubriek:
Actueel

Gerelateerd

Koppertjesmaandag: de leprozen vormen een ‘eigenaardige optogt’
Koppertjesmaandag: de leprozen vormen een ‘eigenaardige optogt’
Actueel 10 januari 2022
De kerstboom op de Dam
De kerstboom op de Dam
Actueel 25 december 2021
31 december 1921. De moord op Jacques Wijsman
31 december 1921. De moord op Jacques Wijsman
Actueel 23 december 2021