Er was ooit wel een Multatuliweg

In haar artikel 'Multatuli houdt ons woke' in ons aprilnummer schrijft Elsbeth Etty: "Er bestaat nog geen Multatulistraat, -plein, -brug of -tunnel in Amsterdam. Eind 19de eeuw werd er een (onooglijk) straatje naar Douwes Dekker vernoemd, wat al heel wat was voor een toen in officiële kringen zo omstreden figuur…”

Daar kwamen uitgebreide lezersreacties op, want er was ooit wel een Multatuliweg in Amsterdam. Aernout van der Schaaf schrijft: “Ooit heeft er in Amsterdam een Multatuliweg bestaan. Op 6 oktober 1948 is de weg die destijds van de Haarlemmerweg naar het Bos en Lommerplein liep naar Multatuli vernoemd. Deze Multatuliweg is in de jaren zestig verdwenen om er de aanzienlijk bredere Ringweg West te kunnen aanleggen. Die Ringweg West droeg tot in 2016 de naam Einsteinweg. De ironie wil dat het nog altijd bestaande sportparkje dat indertijd aan de Multatuliweg bij de Haarlemmerweg werd opgetrokken, nog steeds naar de niet meer bestaande Multatuliweg is vernoemd.

Aan weerszijden van Multatuliweg zijn in 1960 tussen Wiltzanghlaan en Bos en Lommerweg twee woonflats opgetrokken, die nu aan de Ringweg West liggen en als de Max Havelaarflats bekend staan. Niet ver daarvandaan ten zuiden van en parallel aan de Bos en Lommerweg bevindt zich een straatje dat naar Woutertje Pieterse, de bekende romanfiguur van Multatuli, heet.” Van der Schaaf stuurde ook twee foto's mee ter illustratie, afkomstig uit de collectie van het Stadsarchief.

De Multatuliweg, hoek Wiltzanghlaan, richting Haarlemmervaart. Links de plek waar de Coca-Colafabriek aan de Velserweg heeft gestaan die afgebroken werd voor de aanleg van de Einsteinweg (Ringweg) richting Coentunnel. Collectie Stadsarchief Amsterdam

 

 Op de voorgrond het sportpark Multatuliweg aan de Roos van Dekamaweg, met erachter de Multatuliweg. Rechts is de Haarlemmerweg te zien, op de achtergrond links Sloterdijk. Collectie Stadsarchief Amsterdam

 

Evert van Bunnik toont de bovenste foto ook op zijn eigen website en wijdde een blog aan de verdwenen Multatuliweg. Een citaat hieruit: “Uit mijn bron, het boek De Naam van Onze Straat (2e druk, 1978) blijkt dat er wel degelijk een Multatuliweg in Amsterdam is geweest (1948 - 1975). Een weg die ik mij herinner: breed, met straatklinkers waarop je, zat je in buslijn L, flink door elkaar geschud werd. Later werd dit de Einsteinweg genoemd. Beide zijn nu opgenomen in de Ringweg A10 West tussen Bos en Lommerplein en Haarlemmerweg. Die Douwes Dekkerstraat in Oud West bestaat nog steeds. Volgens mijn bron is deze nooit door Amsterdam zo benoemd, maar op 1 augustus 1896 onder deze naam overgekomen van de gemeente Nieuwer Amstel (een gemeente die zich vandaag de dag Amstelveen noemt).

Even terug nu naar de Multatuliweg: Bij Raadsbesluit van 17 oktober 1956 wordt een nabij de weg gelegen sportpark benoemd als Sportpark Multatuliweg. Het ligt ingeklemd tussen de Haarlemmerweg in het noorden en de Roos van Dekamaweg in het zuiden, even ten westen van de afslag/aansluiting A10. Volgens mijn bron zouden er in de wijk Bos & Lommer ook een Saïdjastraat en een Adindastraat komen. Helaas, ze zijn er niet gekomen, maar opgenomen in het  Bos & Lommerplantsoen (raadsbesluit 11 november 1959)."

Die straten zijn er echter wel even geweest, want Jan van Ark schrijft op zijn beurt dat hij van 1950 tot 1956 naar de lagere Bos & Lommer-school is geweest in de Adindastraat 1: “Aangezien dit een Finse noodschool was liepen we voor de gymlessen eens per week over de Multatuliweg naar de oude dorpsschool van Sloterdijk. Deze weg is later verdwenen onder de A10 richting  Coentunnel (Einsteinweg). De Bos & Lommerschool maakte plaats voor het Bos & Lommerplantsoen en het GAK-gebouw.”

Misschien waren Jan van Ark en Frank Scholing wel klasgenootjes, want Scholing heeft soortgelijke herinneringen: "In Amsterdam-West, tussen het Bos en Lommerplein en de Haarlemmerweg heeft zeker tot 1962 de Multatuliweg gelegen. Ik woonde tot dat jaar in de buurt van de Kolenkitkerk en ging geregeld met vriendjes op pad naar station Sloterdijk en verder. Wij liepen dan over de Multatuliweg. Deze is met de aanleg van de het westelijke deel van de A10 bedolven onder het zand van het verhoogde weglichaam.

In het gebied waar in 1957 het Gak-gebouw is gebouwd, zat ik in de Saïdjastraat of de Adindastraat op school, in een houten noodgebouw. Beide straten liggen nu 'onder' het Gakgebouw. Misschien is het een schrale troost dat de Saïdja en Adindabrug (nummer 162) nog steeds bestaat. Hij overspant de Erasmusgracht, de Hoofdweg loopt eroverheen."

 

Op de voorgrond de houten noodschoolgebouwen van de Bos en Lommerschool en de Klaas de Vriesschool aan de Adindastraat en de Saidjastraat, tegenwoordig Bos en Lommerplantsoen. Op de achtergrond rechts is de Erasmusgracht met brug 162, de Saïdja en Adindabrug, te zien. Collectie Stadsarchief Amsterdam

 

Delen:

Gerelateerd

100 jaar interieur Amsterdam binnenstebuiten
100 jaar interieur Amsterdam binnenstebuiten
Archief 13 mei 2021
50 jaar Ons Amsterdam
50 jaar Ons Amsterdam
50 en 25 jaar geleden 12 mei 2021
50 jaar fotografie voor Ons Amsterdam
50 jaar fotografie voor Ons Amsterdam
Archief 12 mei 2021