Een vuile oorlog: Geuzen en Spanjolen in Amsterdam

Het waterrijke Noord-Holland was een moeilijk terrein voor de Spaanse legers

Dagelijks zien we op de televisie de gruwelen in voormalig Joegoslavië: platgebrande huizen, lijken langs de weg, drommen vluchtelingen. Ruim 400 jaar geleden, in het begin van de Tachtigjarige Oorlog, kon men dit soort beelden ook aanschouwen in en om Amsterdam.
 

Natuurlijk, de jongste oorlog was die van 1940-1945. Nederland werd bezet, met alle terreur van dien. Maar de eigenlijke gevechten duurden toen slechts vijf dagen en vonden bovendien vooral elders plaats: in Rotterdam en rond de Grebbeberg. Eind 16de eeuw was het directe oorlogsgeweld voor de Amsterdammers vaak veel dichterbij.

Het begrip Tachtigjarige Oorlog roept bij ouderen allerlei namen en jaartallen in de herinnering.

Willem de Zwijger, Alva (die op 1 april zijn bril verloor), de geuzen, Leidens Ontzet, het Turfschip van Breda en 1600 Slag bij Nieuwpoort. Maar de jongere generaties kijken je bij die namen veelal glazig aan. Waar die oorlog eigenlijk om ging, weet bijna niemand. En na vier eeuwen zijn zelfs de geleerden het daarover niet eens.
 

Was het een strijd tussen 'Nederland' en Spanje? Voor vrijheid tegen onderdrukking? Van de burgerij tegen hooggeborenen? Protestanten tegen katholieken? Allemaal een beetje, is doorgaans de conclusie, maar ook niet méér dan dat.
 

Want een eensgezinde Nederlandse natie bestond nog niet, een deel van de opstandelingen was zelfonderdrukker, de adel nam aanvankelijk juist het voortouw en maar een heel klein deel van de rebellen was overtuigd calvinist.

Lees hier het artikel als PDF

Lees hier het artikel als PDF

Banner foto: Stadsarchief Amsterdam

Delen:

Buurten:
Centrum
Dossiers:
Kunst en Cultuur
Editie:
Juni
Jaargang:
1999 51
Rubriek:
Archief
Tijdperk:
1500-1600