De vragen, antwoorden en definitieve uitslag van de Grote Amsterdam Quiz

13 juli in de Nieuwe Kerk

Meer dan tweehonderd ijverige quizzers streden halverwege juli om de hoofdprijs: een reis naar Nieuw Amsterdam alias New York. Het werd een enerverend evenement, waarbij Otto Meyer uiteindelijk won. Hij werd 'Amsterdamkenner van het Jaar'! Met 53 punten bleef hij de concurrentie voor. Hieronder kunt u alle vragen en antwoorden teruglezen. En hier vindt u het overzicht van de deelnemers en hun scores.

 

Onderdeel 1

1          Toen de Grachtengordel werd aangelegd kregen de nieuwe grachten fraaie namen: Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht. 

Het Singel bestond al langer. Het kreeg een nieuwe naam, die naam is niet blijven plakken. 

Wat was de nieuwe naam van het Singel?

 

A.        Koningsgracht

B.        Stadhoudersgracht

C.        Admiralengracht

 

Antwoord A. Koningsgracht. De naam bleef wel in gebruik voor het Koningsplein.

 

2          Dit was een befaamde Amsterdamse inbreker en uitbreker, Gerrit Blom (1920-ca 2003), de meest tot de verbeelding sprekende Nederlandse draaideurcrimineel van de vorige eeuw.

Wat was zijn bijnaam?

 

A.        Gerrit de Stotteraar

B.        Gerrit de Mankepoot

C.        Gerrit de Hakkelaar

D.        Gerrit de Danser

 

Antwoord A. Gerrit de Stotteraar

 

3          Het is 30 april 1980. Prinses Juliana betreedt het balkon van het Koninklijk Paleis, met haar dochter. Ze richt zich tot het publiek.

U ziet een kort fragmentje, dat afbreekt op het moment dat ze gaat spreken.

Wat zijn haar eerste woorden?

 

A.        Ik stel u hier Beatrix voor

B.        Mag ik een ogenblikje stilte?

C.        Zojuist heb ik afstand gedaan van de regering.

D.        Lieve mensen

 

Antwoord C.   Zo jui-huist... heb ik afstand gedaan van de regering.

 

4          Dit is het gebouw Frankemaheerd, het oude hoofdkantoor van de Vendex KBB (vroeger V&D, Hema en De Bijenkorf) aan de Bijlmerdreef.

In het voorjaar van 2017 werd het gesloopt voor de nieuwe ‘campus’ van de ING. Het was pas in 1981 opgeleverd. 

Van welk TV-programma kent u dit verdwenen kantoorgebouw?

 

Antwoord: Toren C

 

5          Op IJburg vind je de Maria Austria-straat, de Pieter Oosterhuisstraat en de Ben van Meerendonkstraat.

Wat waren zij?

 

A.       Beeldhouwers

B.       Fotografen

C.       Choreografen

D.        Predikanten

 

Antwoord B: fotografen

 

6          Dit monument stond tussen 1856 en 1914 midden op de Dam. Bovenop stond een vrouwenbeeld van de beeldhouwer Louis Royer (die ook de Rembrandt op het Rembrandtplein maakte).

Het was geen populair monument. In de volksmond heette het ‘Naatje van de Dam’

Wat werd er met dat monument eigenlijk herdacht?

 

A         De inhuldiging van Koning Willem I in de Nieuwe Kerk in 1814

B         De Eendracht van het volk tijdens de Tiendaagse Veldtocht, 1830-1831

C         De opening van de spoorverbinding met Haarlem, 1839

 

Antwoord B. De Volksgeest van 1831, de Eendracht der Natie - waar mogelijk de naam ‘Naatje’ van is afgeleid.

 

7          De Amsterdamsche Roei- en Zeilvereniging De Hoop werd op 26 mei 1848 opgericht na een roeitocht van zes ‘jonge lieden van goeden huize’. De vereniging aan de Amstel werd een bastion voor de 19e-eeuwse Amsterdamse elite, met een stevige ballotage voor nieuwe leden. 

In welk jaar werd de ballotage voor nieuwe leden afgeschaft?

 

A         1945

B         1975

C         1995

D         2015

 

Antwoord B. 1975

 

8          Dit fraaie dier is sinds 1883 uitgestorven. Het laatste exemplaar in het wild stierf in 1873; het aller- allerlaatste exemplaar overleed in gevangenschap op 12 augustus 1883 in Artis.

Hoe heette dit dier?

 

A.        Queequeg

B.        Khoikhoi

C.        Quagga

D.        Dik-Dik

 

Antwoord C. Quagga, (Equus quagga quagga). Ondersoort van de steppezebra (Equus quagga) die leefde in Zuid-Afrika. 

 

9          Amsterdam is een stad van wereldprimeurs. Ik geef u drie dingen die voor het allereerst in Amsterdam te zien waren - en drie jaartallen: wat hoort bij wat?

 

Het eerste postorderbedrijf

De eerste mechanische brandspuit

Het eerste wereldkampioenschap langebaanschaatsen

 

1677

1857

1893

 

Antwoord: A. Postorderbedrijf 1857, B. Brandspuit 1677, C. Wereldkampioenschap Schaatsen 1893

 

10        In september 1876 brak er overal in de stad oproer uit, dat door de politie en het leger (huzaren) met geweld werd onderdrukt. Bij burgemeester Den Tex werden de ruiten ingegooid.

Wat was de oorzaak?

 

A.        De afschaffing van de jaarlijkse kermis op het Rembrandtplein

B.        De invoering van de militaire dienstplicht

C.        De verhoging van de belasting op bier

 

Antwoord: A. Het Kermisoproer. De gemeenteraad had in 1871 besloten de kermis af te schaffen, met een overgangsperiode van vijf jaar. De arme Amsterdammers vonden dat hun enige vertier van ze werd afgenomen, en kwamen in opstand.

 

 

Onderdeel 2

 

11        Manke Nelis, Tante Leen, Johnny Jordaan en Willy Alberti waren beroemde Amsterdamse artiesten. Wat waren hun echte achternamen (voor Tante Leen: haar meisjesnaam)?

 

A.  Prins, Vermeulen, Jordaan, Verbrugge 

B.  Pieters, Polder, Van Musscher, Verbrugge

C.  Pieters, Cohen, Van Musscher, Alberts

 

Antwoord B.

Cornelis Pieters (Manke Nelis), Helena Polder, later Helena Kok-Polder en daarna Helena Jansen-Polder (Tante Leen), Johannes van Musscher (Johnny Jordaan), Carel Verbrugge (Willy Alberti).

 

12        In Amsterdam-Zuid, de buurt achter het Concertgebouw, zijn veel straten genoemd naar Nederlandse componisten. Die zijn niet allemaal even bekend. 

U hoort een stukje uit een ‘Allegro voor vier strijkkwartetten’.

Wie is daarvan de componist?

 

A.        Johannes van Bree

B.        Johan M. Coenen

C.        Adriaen Valerius

D.        Alexander Boers

 

Antwoord: A. Johannes van Bree (1801-1857) 

Uitgevoerd door het Matangi Kwartet, Rubens Kwartet, Anima Kwartet en Ragazze Kwartet.

 

13        Op 12 maart 1900 werd door de Koloniale Bank van Amsterdam een fabriek gesticht aan de Schinkelkade, de NCF. Het was een succesvolle onderneming: in 1909 werd aan de Duivendrechtsekade een nieuwe fabriek betrokken, die steeds verder werd uitgebreid en tot begin jaren zestig in bedrijf was.

Wat produceerde de NCF?

 

Antwoord: Cocaïne. NCF: Nederlandsche Cocaïnefabriek 

 

14        Dit bekende verkeersbord werd ontworpen voor een gebeurtenis in Amsterdam, waarbij veel gemotoriseerd verkeer werd verwacht.

Welke gebeurtenis was dat?

 

A.        De intocht van Duitse Bezetter in mei 1940

B.        De Olympische Spelen van 1928

C.        De inhuldiging van Koningin Juliana in 1948

D.        De opening van het Bosplan in 1937

 

Antwoord B.   

In het begin van de jaren ’20 kende Amsterdam al een groot parkeerprobleem. Voorafgaand aan de Olympische Spelen vreesde men voor een verkeerschaos, want hoe moest men de buitenlandse toeristen duidelijk maken waar men de auto mocht parkeren? Een onbekende gemeenteambtenaar vond de oplossing door zijn uitvinding van het parkeerbord, dat uitgroeide tot een internationaal erkend verkeersbord. 

Overigens bleef de verkeerschaos in Amsterdam uit, want later bleek dat er tijdens de Olympische Spelen slechts 450 buitenlandse auto’s in de stad waren geweest.

 

15        Langs de Haarlemmerweg staat deze molen, genaamd ‘De 1200 Roe’. Bij het Herman Bonpad in Ookmeer, Nieuw West, staat een molen die oorspronkelijk ook aan de Haarlemmerweg stond, genaamd ‘De 1100 Roe’.

De Amsterdamse roede or roe is een lengtemaat. 

Hoe lang is zo’n Amsterdamse roede, in centimeters? U mag er tien centimeter naast zitten.

Kleine tip: Er gaan dertien Amsterdamse voeten in één Amsterdamse roede.

 

Antwoord: 368 cm

(358-378cm)

 

16        AFC Ajax kende dit jaar een geweldig seizoen. Dat was niet altijd zo. In welk jaar degradeerden de Amsterdammers voor de eerste en enige keer uit de hoogste (eerste) klasse van het betaald voetbal? 

 

A.       Onzin, Ajax is nooit gedegradeerd.
B.        In 1914 

C.       In 1921

D.        In 1950

 

Antwoord B. 1914, na twee beslissingswedstrijden tegen het Utrechtse Hercules (0-1 en 1-1)
 

17        Een stukje poëzie:

[...] hij herdenkt, getrouw, den nooit verbroken eed,

Dien hij aan Vaderland, aan Vorst en wimpel deed.

Hij peinst. 't Besluit staat vast: hij roept den zijnen toe:

‘Gaat! redt u! bergt het lijf, wijl ik mijn plicht voldoe.’

Dit ronkend vers is van de hand van de Amsterdammer Jacob van Lennep. 

Over wie heeft hij het?

 

Antwoord: De Amsterdamse weesjongen en marine-officier J.C.J. van Speijk, die zijn schip op 3 februari 1831 in de lucht liet vliegen zodat de Belgische opstandelingen het niet in handen zouden krijgen. 

En door heel 't waereldrond, zoo ver de golfslag reik,

Herklinkt met luid geknal de glorie van Van Speyk

(Hulde aan de nagedachtenis van Hollands zeeheld J.C.J. van Speyk (1831))

Hij ligt hier in de Nieuwe Kerk begraven (wat er van hem over is...)

 

18        De Stille Omgang herinnert ons ieder jaar in maart aan het Mirakel van Amsterdam, een wonder dat zich in een huis aan de Kalverstraat voltrok. Het wonder bestond er uit dat er iets in de haard werd gegooid, dat niet verbrandde.

Wat was dat?

 

A         Een houten rozenkrans

B         Een papieren pelgrimsinsigne

C         Een heilige hostie

D         Een aflaat

 

Antwoord C. Het Mirakel van Amsterdam is voor niet-ingewijden nogal smerig: het draait om een uitgebraakte hostie, die een brandend haardvuur overleefde. Op de plek van het wonder staat nu de Amsterdam Dungeon.

 

19        In 1969 organiseerde Gerard Kornelis van ’t Reve een spectaculaire televisieshow in de Allerheiligst Hartkerk, beter bekend als de Vondelkerk. 

We laten u een fijn fragmentje zien.

 

Van het Reve woonde toen samen met twee geliefden, Willem Bruno van Albada en Henk van Manen, beter bekend als ‘Teigetje’ en ‘Woelrat’. Zij zouden later met elkaar trouwen.

 

Sinds wanneer kunnen mensen van hetzelfde geslacht in Amsterdam officieel met elkaar trouwen?

A.        2001

B.        2003

C.        2005

 

Antwoord A: 2001: Amsterdam was de eerste stad ter wereld waar homo’s wettelijk konden trouwen 

 

20        Rembrandt kocht in 1639 het huis dat nu het Rembrandthuis heet, Jodenbreestraat 4. Waar woonde hij direct voor dat hij daarheen verhuisde?

 

A.       In de Nieuwe Doelenstraat, naast de Doelen

B.        In de Suikerbakkerij aan de Binnen-Amstel, op Vlooijenburg

C.        Jodenbreestraat nr. 2, het huis van Uylenburg.

D.        Rozengracht nr. 148

 

Antwoord B. De Suikerbakkerij aan de Binnen-Amstel, op Vlooijenburg

 

Onderdeel 3

 

21        Wat zijn de artiestennamen van Jorik Scholten, Sevaio Mook en Samuel Sekyere?

Alle drie samen goed voor 1 punt.

 

Antwoord: Lil’ Kleine, Sevn Alias, Bokoesam.

 

22        In de film Ocean’s Twelvezijn George Clooney en zijn criminele team actief in Amsterdam. 

Wat willen ze stelen?

 

A         Een aandeel van de VOC 

B         De zilveren sleutel van de stad

C         ‘De Liefdesbrief’ van Vermeer

D         ‘De Zonnebloemen’ van Vincent van Gogh

 

Antwoord A. NB: om dit voor elkaar te krijgen verplaatsen ze een heel grachtenpand. Eigenaar in de film: Jeroen Krabbé

 

23        De likeurstokerij Van Wees maakt traditionele ‘Amsterdamse’ likeurtjes, met fantastische namen. Welke van de volgende vier namen komt nietin hun assortiment voor?

 

A.        Papegaaiensoep

B.        Pruimpje-prik-in

C.        Naveltje Bloot

D.        Hemeltje Lief

 

Antwoord D: Hemeltje Lief

 

24        In 1637 tekende Rembrandt een olifant. We weten niet waar hij haar precies zag, maar wel hoe ze heette.

Hoe heette ze?

A.        Bertken

B.        Jansje

C.        Hansken

D.        Lijsbeth

 

Antwoord C.   Hansken

Hansken overleed in Florence op 9 november 1655. Rembrandt (1606-1669) maakte de tekening in 1637. Of hij de olifant ook werkelijk in Amsterdam gezien heeft is wel waarschijnlijk, maar niet gedocumenteerd. 

 

25        Van 1438 tot 1441 voerden de Amsterdammers met de Hollanders en de Zeeuwen een oorlog in Noord-Duitsland en langs de Oostzee. De oorlog was gericht tegen de steden Lübeck, Stralsund, Wismar, Rostock, Hamburg en Lüneburg. 

Door deze oorlog werd de positie van Amsterdamse handelaren in de Oostzee verstevigd, en dat betekende veel voor de latere bloei van de stad.

Hoe heette die oorlog?

 

Antwoord: De Wendische Oorlog

De Wendische stedenbond ontstond in 1259 tussen de Hanzesteden Lübeck, Stralsund, Wismar, Rostock, Kiel, Hamburg, Lüneburg, Greifswald, Stettin en Anklam. Het doel was de beveiliging van de handelswegen te land en ter zee. Wendisch verwijst hier naar de Wenden, een benaming voor de vroegere West-Slavische bevolking van het gebied.

 

26        In deze kerk werd op 28 november 1840 Willem II ingehuldigd als koning. Voor de troon lagen toen de ‘regalia’: een kroon, een scepter, een rijksappel en een exemplaar van de grondwet. 

Koning Willem II liet deze dingen in 1840 door verschillende edelsmeden vervaardigen - met haast, want het aftreden van zijn vader was heel onverwacht gekomen.

De kroon werd gemaakt door een bekende Amsterdamse juweliersfirma. 

Welke?

A.        Bonebakker

B.        Lyppens

C.        Schaap en Citroen

D.        Kan

 

Antwoord  A. Bonebakker. 

Op 27 november 1840, één dag voor de inhuldiging werd de kroon, samen met een rekening van 1470 gulden (800 gulden voor de kroon, 600 gulden voor de meesterknecht, 70 gulden voor het met fluweel beklede kistje) op het paleis bezorgd. Uit de bewaard gebleven boekhouding van Bonebakker blijkt dat de geslepen glazen imitatiestenen Fl. 38,60 hebben gekost en voor de 72 "parels" (doorboorde koperen kogeltjes bedekt met een pasta van lijm, gelatine en visschubben van witvis) Fl. 11,50 werd betaald. De kroon was van vuurverguld zilver. Een deel van de kroon is matgoud. 

 

27        Willem Drees, de leider van de SDAP en latere minister-president, was een ijverige korfballer. Hij heeft in Amsterdam niet één, maar twee korfbalverenigingen helpen oprichten.

Welke Amsterdamse korfbalvereniging is nietopgericht door Willem Drees?

 

A.        Door Oefening Sterker, uit 1905

B.        Door Eendrachtige Oefening Sterker, uit 1909

C.        Allen Weerbaar, uit 1909 

 

Antwoord C. Allen Weerbaar.

Op 23 december 1905 meldde de Telegraaf de oprichting van DOS met W. Drees als voorzitter. In 1909 stapte Drees met zijn 'achterban' uit DOS en richtte de nieuwe club D.E.O.S. op: Door Eendrachtige Oefening Sterker.

Allen Weerbaar is opgericht in 1909. In 1996 fuseerde Allen Weerbaar met de vereniging DTV (‘De Tweede Vijfjarige’), die van 1 november 1902 is. AW.DTV is daarmee de oudste korfbalvereniging van Nederland. 

 

28        Waar of niet waar?

De veerpont over het IJ naar Noord, tussen de Texelse Kade (nu: Prins Hendrikkade) en de Buiksloterham, vaart al sinds het jaar 1308.

 

Antwoord: Waar. 

Het Buiksloterveer wordt voor het eerst vermeld in 1308 en was een 'heerlijk recht' van de graaf van Holland. Waarschijnlijk was de pont al eerder in de vaart en is een van de oudste openbaar vervoer verbindingen van Nederland. In 1556 werd het veer door Amsterdam gekocht. Sinds 1660 vaart de pont naar de Volewijck.

 

29        Op de Klaprozenweg in Noord werd in 1965 een kamp geopend voor gastarbeiders uit Turkije. Hoe werd dat kamp genoemd?

 

A         Kamp Atatürk

B.        Kamp Istanboel

C.        Kamp Ankara

 

Antwoord A. Van 1965 tot 1978 woonden hier Turkse gastarbeiders, die werkten bij de NDSM en andere industrie in Noord

 

30        Zes honingraatflats in de Bijlmer zijn onlangs tot ‘Beschermd Stadsgezicht’ verklaard. Ze horen tot wat ‘het Bijlmermuseum’ heet. De flats zijn Gooioord, Groeneveen, Grubbehoeve, Kikkestein, Kleiburg en Kruitberg.

Ik noem nog vier namen van Bijlmerflats - en een daarvan is door ons verzonnen. Welke is dat? 

 

A         Klein Frissenstein

B.        Geldershoofd

C.       Hoptille

D.        Gaasperlust

 

Antwoord: D. Gaasperlust.

 

Onderdeel 4

 

31        Rembrandt kreeg vijf kinderen, waarvan er maar twee bleven leven. 

Hoe heetten die vijf?

 

A.       Rumbartus, Cornelia, Cornelia, Titus, Cornelia

B.        Rumbartus, Saskia, Geertje, Titus, Cornelia

C.        Cornelia, Titia, Titus, Romberta, Cornelia

 

Antwoord A. Rumbartus, geboren in 1635. (Hij stierf toen hij slechts 2 maanden uit was.) Cornelia, geboren in 1638. (Ze stierf 3 weken na haar geboorte.) Cornelia, geboortejaar onbekend. (Ze stierf 2 weken na haar geboorte.) 

Overlevend: Titus, geboren in 1641, overleed in 1668, kort na zijn vader. Cornelia (1654-1684) was de (onwettige) dochter van Hendrickje Stoffels; ze kreeg de naam van haar vader.

 

32        U ziet een filmpje over de catastrofale brand in het Amsterdamse hotel Polen. Er vielen 33 doden en 47 gewonden. 

Eenvoudige vraag: in welk jaar was dat?

 

Antwoord: 1977

 

33        Het Minderbroedersklooster tussen de Oudezijds Achterburgwal en de Kloveniersburgwal werd gesticht in 1462.  Dit was ooit het grootste mannenklooster in de stad. Het had een grote boomgaard en daar liep een sloot doorheen. 

Het klooster werd in de zestiende eeuw opgeheven, maar dat watertje bleef tot het eind van de 19de eeuw bestaan. In 1899 is het gedempt, en werd een steeg. 

Wat is de naam van die steeg?

 

A.        Hoogkamersgang

B.        Kleersloot

C.        Gedempte Huidenvetterssloot

D.        Zakslootje

 

Antwoord: C. Gedempte Huidenvetterssloot

 

34        Om in Amsterdam te kunnen bouwen moet je eerst funderen. In de Middeleeuwen werden daar al verschillende technieken voor gebruikt; vanaf circa 1600 kwam er een nieuwe techniek in zwang. Daarbij werden twee rijen palen parallel aan elkaar geslagen tot op de eerste zandlaag, op ongeveer twaalf meter diepte.

Hoe heet die funderingstechniek?

 

A.        Fundering op kleef

B.        Fundering op staal

C.        Fundering op stuit

 

Antwoord: C fundering op stuit

 

35        Het huidige Amsterdam Museum was vroeger het Burgerweeshuis, sinds 1580. Tot wanneer hebben er weeskinderen gewoond op deze plek? 

 

A.        1928

B.        1942

C.        1960

D.        1972

 

Antwoord C. 

In 1920 werd wel het bekende zwart/rode wezenkostuum afgeschaft, maar de weeskinderen zelf verdwenen nog niet uit het centrum. Ook niet tijdens de Duitse bezetting. In 1960 verhuisde het Burgerweeshuis naar het IJsbaanpad, naar het beroemde gebouw van Aldo van Eyck. 

 

36        In 1954 startte de Tour de France in Amsterdam. Het Polygoonjournaal was erbij.

Een Amsterdamse renner won in die Tour de etappe Angers-Bordeaux, van niet minder dan 343 kilometer.

Wie was dat?

 

A.        Gerrit Schulte

B.        Wout Wagtmans

C.        Henk Faanhof

D.        Wim van Est

 

Antwoord: C. 

 

37        Dit is het oudste document met de naam ‘Amestelledamme’ - de eerste vermelding van de naam van de stad. Floris de Vijfde geeft de inwoners van het dorp in 1275 tolvrijheid in zijn gebied. Dit soort belangrijke documenten werden door de stad zorgvuldig bewaard in een zogenaamde charterkast, die weer op in een brandvrije plek stond.

Waar was dat?

 

A.       In de kelder van het stadhuis op de Dam

B.       Boven de Sebastiaanskapel en de Smidskapel in de Oude Kerk

C.       In de kapel van het Geertruidenklooster op de Nieuwezijds Voorburgwal.

 

Antwoord B. De kerk werd als meest brandveilige gebouw beschouwd. 

De charterkast stond in de IJzeren Kapel, die was afgesloten met 2 deuren. Er waren drie sleutels nodig om de kast te openen, en die waren in bezit van 3 verschillende functionarissen.

 

 

38        Een Burgemeestersvraag. 

‘Amsterdam staat bekend als een lastige stad, en Amsterdammers zijn zeker lastige mensen, maar misschien juist daardoor klopt het hart van Nederland in Amsterdam het felst.’

Wie zei dat?

A.        Burgemeester Gijs van Hall, voor het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg.

B.        Burgemeester Job Cohen, bij het jubilieumconcert voor koningin Beatrix op de Dam, in 2005.

C.        Burgemeester Willem van der Vlugt, tegen de Duitse bezetters in 1940.

D.        Burgemeester Wim Polak, bij de inhuldiging van koning Beatrix in 1980.

 

Antwoord A: Gijs van Hall - voor het huwelijk met de rookbom.

Volledig citaat: ‘Amsterdam staat bekend als een lastige stad, en Amsterdammers zijn zeker lastige mensen, maar misschien juist daardoor klopt het hart van Nederland in Amsterdam het felst. Zonder te kort te willen doen aan welke streek van ons land dan ook, mag worden gezegd, dat vanuit onze stad de grote geestelijke en culturele stromingen, die ons volk hebben beroerd, zijn uitgegaan of zijn gevoed.’

 

39        Het gebouw dat nu bekend staat als De Melkweg was tot ongeveer 1970 in gebruik als melkfabriek van de O.V.v.V. (Onderlinge Vereeniging van Veehouders tot Verkoop van Zuivere Koemelk). Het was echter gebouwd voor een heel ander bedrijf, dat op de hoek van de Leidse en Lijnbaansgrachten stond. 

Welk bedrijf was dat?

 

A.       De suikerraffinaderij ‘De Granaatappel’

B.        Azijnfabriek ‘De Kroon’

C.       Vitrioolfabriek Ketjen & Co

 

Antwoord A: De Granaatappel.

 

40        De haven van Amsterdam is voor twee soorten goederen de grootste van de wereld. Het ene valt onder ‘natte bulk’, het andere onder ‘droge bulk’.

Welke twee zijn dat?

 

A.        Cacao en Benzine

B.        IJzererts en Biodiesel

C.        Steenkool en Benzine

D.        Cacao en Biodiesel

 

Antwoord: A. Cacao en Benzine. De haven levert via een pijpleiding direct kerosine aan Schiphol. De haven slaat meer dan 40 miljoen ton natte bulk, en meer dan 30 miljoen ton droge bulk over.

 

Onderdeel 5

 

41        Fanny Blankers-Koen won vier gouden medailles op de Olympische Spelen van Londen in 1948. Bij haar feestelijke terugkeer in Amsterdam kreeg ze door de bewoners van de Hoofddorppleinbuurt een kado aangeboden. 

Wat was dat?

 

Antwoord: Een nieuwe fiets (voor als haar benen het lopen moe zouden worden)

 

42        U hoort het wiegeliedje van Levie Uiekruier, ook bekend als ‘Izak Meyer’s wiegelied’.

Wie zingt het?

 

Antwoord: Max Tailleur

 

43        De rellen tijdens de inhuldiging van koningin Beatrix op 30 april 1980 vormen een belangrijke gebeurtenis in de roman ‘De slag om de Blauwbrug’. Wie schreef deze roman?

 

A.       A.F.Th. van der Heijden

B.        Thomas Rosenboom

C.        Arnon Grunberg

 

Antwoord: A

 

44        Ransdorp hoort tot ‘Landelijk Noord’. Het is een oud dorp, met een kerktoren uit het begin van de 16de eeuw, en het was heel lang een zelfstandige gemeente, waar op een bepaald moment ook Holysloot en Durgerdam toe behoorden.

In welk jaar werd Ransdorp geannexeerd door Amsterdam?

 

Antwoord: 1921

Tijdens de watersnood van 1916 hadden de dorpen veel schade opgelopen en ze waren niet in staat deze uit eigen middelen te herstellen. Daarom liet men zich in 1921 vrijwillig annexeren door Amsterdam. Voorwaarde was echter wel dat Amsterdam zou zorgen voor een goede infrastructuur.

 

45        Amsterdam geldt als een ‘linkse’ stad, maar stemt ook wel eens flink extreem rechts. In welke buurt behaalde de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) in 1935 het hoogste aantal stemmen?
 

A.        De Museumbuurt
B.        De Kinkerbuurt
C.        Tuindorp Buiksloot

 

A: Museumbuurt. De NSB deed het vooral goed in de rijkere buurten, waarin vooral het NSB-pleidooi voor rust, orde en een sterk gezag de kiezers aansprak.

 

46        De Katholieke kerk ‘De Duif’ is de opvolger van een huiskerk in de Kerkstraat, ‘De Vredesduif’. De kerk is nog altijd in gebruik bij een ‘vrije geloofsgemeenschap’; wijlen Jos Brink is er wel eens voorgegaan.

Maar hoe heette de kerk in zijn katholieke gloriejaren officiëel?

 

A.        De Kerk van de Heilige Willibrordus binnen de Veste

B.        De Kerk van het Onbevlekte Hart van Maria

C.        De Kerk van Onze Lieve Vrouwe Onbevlekte Ontvangenis

D.        De Kerk van de HH. Petrus en Paulus

 

Antwoord A. 

B is de kerk Keizersgracht 220; C. was de Posthoorn, Prinsengracht 2; D. is de Papegaai, Kalverstraat.

 

47        Een man met witte cowboyhoed wordt op 25 april 1925 door een flinke menigte ontvangen op het Centraal Station en maakte een rondrit door de stad.

U krijgt ‘m ook nog even van dichtbij te zien.

Wie is hij?

 

A.        Roy Rogers

B.        Tom Mix

C.        Gene Autry

D.        Gary Cooper

 

Antwoord: B. Tom Mix 

Thomas Edwin (Tom) Mix (1880-1940). Acteerde tussen 1909 en 1935 in 336 speelfilms, produceerde er 88, schreef er 71 en regisseerde er 117.

 

48        Waar of niet waar? Het Amsterdams Historisch Museum – nu Amsterdam Museum – opende voor het eerst zijn deuren in de Waag op de Nieuwmarkt in 1926.

 

Antwoord: Waar.

 

49        De bouw van de Nieuwe Kerk, de tweede parochiekerk van de stad, begon ergens tussen 1399 en 1408. Een vooraanstaande Amsterdammer zou voor de bouw van de kerk de grond hebben geschonken, een boomgaard achter zijn huis. 

Hij zou later in een eigen kapel in de Nieuwe Kerk worden begraven. 

Hoe heette hij?

 

Antwoord: Willem Eggertsz (van Purmerend)

 

 

50        Op 1 juni voert de jaarlijkse herdenking van de slavernij altijd langs het huis van de burgemeester, Herengracht 502. 

Waarom juist dat huis?

 

A.        In dit huis werd in 1863 de wet op de afschaffing van de slavernij ondertekend

B.        In dit huis woonde in de 17e eeuw de slavenhandelaar Paulus Godin

C.        In 2009 startte burgemeester Job Cohen vanuit dit huis de eerste grote slavernijherdenking

 

Antwoord B. De eerste bewoner Paulus Godin zat zowel in de directie van de West-Indische Compagnie als in de Sociëteit van Suriname.

 

Onderdeel 6

 

51        Hier zit u een legendarische Amsterdammer, Adrianus Elpert. In de jaren zestig van de twintigste eeuw was hij een bekende figuur op de Wallen. Hij was berucht om zijn activiteiten als inbreker, treinrover en pooier. 

Wat was de bijnaam van deze Adrianus Elpert?

 

Antwoord: Haring Arie

In de jaren vijftig ventte hij 's avonds op het Rembrandtplein zonder vergunning haring, waar hij zijn bijnaam aan overhield. 

 

52        U kent allemaal het lied ‘Aan de Amsterdamse grachten’, beroemd geworden door Wim Sonneveld. 

Sonneveld introduceert het hier zelf even.

Maar wie schreef het?

 

A.        Pieter Goemans

B.        Willy Alberti

C.        Willy Walden

D.        Eddy Christiani  

 

Antwoord A. Pieter Goemans. 

De rechtenstudent Pieter Goemans (1925-2000) schreef de melodie van Aan de Amsterdamse grachten. Hij speelde het deuntje voor het eerst in 1949 in zijn stamkroeg Cloche Merle op het Leidseplein. In 1955 werd hij gecontracteerd door muziekuitgeverij Metro, waarop Goemans onder het pseudoniem Pieter Shott zelf een tekst schreef. De acteur en oud-profvoetballer Hans Boskamp zette het lied in 1956 voor het eerst op de plaat.

 

53        Shouf Shouf Habibiuit 2004 geldt als de eerste multiculti-komedie, de eerste film waarin Marokkaanse Amsterdammers op een sympathieke manier worden geportretteerd. De film was een groot succes.

U ziet een fragment uit de trailer. 

Wie speelde de hoofdrol in de film? 

 

A.        Nasrin Dchar

B.        Mimoun Oaïssa

C.        Oussama Ahammoud

D.        Najib Amhali

 

Antwoord: B.

Mimoun Oaïssa was een van de initiatiefnemers van de film; in 2005 kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn (bij)rol in Het Schnitzelparadijs. 

Nasrin Dchar won een Gouden Kalf voor ‘Rabat’. Najib Amhali speelde ook in Shouf Shouf Habibi, maar is vooral bekend als cabaretier. Oussama Ahammoud speelde in Mocro Mafia en in de leuke nieuwe speelfilm De Libi.

 

 

54        Het Vondelpark ging open in 1865, en is tot vandaag een buitengewoon populair park, met 10 miljoen bezoekers per jaar. 

Hoe is de aanleg destijds gefinancierd?

 

A.        Koning Willem III betaalde het park uit eigen zak en schonk het aan de Amsterdammers.

B         Het stadsbestuur schonk de grond voor het nieuwe Rijksmuseum en kreeg de grond voor het park in ruil.

C         Door een crowdfundingactie van rijke Amsterdammers

 

Antwoord C. De grote initiatiefnemer van de stichting voor het ‘Nieuwe Rij- en Wandelpark’ was de bankier en filantroop Christiaan Pieter van Eeghen.

 

55        U ziet de gevelsteen van een huis op de Stromarkt, genaamd ‘Het Wapen van Venetien’. Er zat in dat huis eeuwenlang een familiebedrijf, importeur van kruiden en andere smaakmakers, waarmee aan jenever of brandewijn een smaakje kon worden gegeven. Je kocht er een zakje kruiden, je hing dat in je café in een jenevervat, en een maand later had je...

 

A.        Piketanussie

B.        Fladderack

C.        Taainagel

D.        Beerenburger

 

Antwoord: D. Beerenburger. De oorspronkelijke receptuur is van Hendrick van Beerenburgh. 

 

56        De studente Koosje Koster werd in 1966 op het Spui gearresteerd wegens verstoring van de openbare orde. 

Waarom werd ze aangehouden?

 

A.        Ze nam naakt deel aan een ‘happening’

B.        Ze deelde krenten uit aan politieagenten

C.        Ze riep ‘Johnson Moordenaar’ in een Vietnam-demonstratie.

 

B. Ze deelde krenten uit. Koster werd naar een politiebureau afgevoerd en lange tijd verhoord. Na discussies in de Tweede Kamer moest hoofdcommissaris Van der Molen het veld ruimen.

 

57        Het Frederiksplein is in 1870 vernoemd naar een Frederik, dat is duidelijk.

Maar welke Frederik is dat?

 

A.        Frederik II de Grote (1712-1786), Koning van Pruisen, oom van de echtgenote van stadhouder Willem V

B.        Prins Frederik Willem Karel (1797-1881), broer van Koning Willem II

C.        Stadhouder Frederik Hendrik, Prins van Oranje (1584-1647)

 

Antwoord: B. Prins Frederik. Naar zijn oom Willem Frederik Hendrik is de Prins Hendrikkade genoemd.

 

58        Nog een wereldprimeur: in 1952 konden deelnemers aan een kunsthistorisch congres in Amsterdam voor het eerst een audiotour volgen. 

In welk museum was dat?

A.        Het Toneelmuseum
B.        Het Stedelijk Museum

C.        Het Scheepvaartmuseum
 

Antwoord B. In het Stedelijk Museum.

 

59        Wie was de allereerste Ajacied die voor het Nederlands Elftal werd opgeroepen?

 

A.        Gérard Fortgens, op 19 maart 1911 voor de uitwedstrijd in Antwerpen tegen België.

B.        Jan de Natris, 5 april 1920, vriendschappelijke wedstrijd tegen Denemarken in het Olympisch Stadion

C.        Wim Volkers, 2 november 1924, vriendschappelijk in Amsterdam tegen Zuid-Afrika.

 

Antwoord A. Gérard ‘Gé’ Fortgens (1887-1957)

Gé Fortgens heeft voor Ajax in het begin van de twintigste eeuw als verdediger of middenvelder 52 wedstrijden gespeeld, waarin hij één keer het doel wist te vinden. Zijn belangrijkste wapenfeit is zijn opname in het Nederlands elftal in 1911. In 1912 was na 8 wedstrijden zijn interlandcarrière voorbij. Na de degradatie in 1914 verruilde Fortgens Ajax voor UVV.

 

60        In 1392 of 1393 werd een eindje buiten de stadsmuur een nieuw klooster gebouwd, dat onder toezicht stond van een kloosterorde die in 1084 door Bruno van Keulen was gesticht. Bijzonder aan die orde was dat de monniken in kleine huisjes in afzondering leefden, en elkaar alleen bij de mis tegenkwamen. 

Hoe heette die kloosterorde, dan wel: hoe heette dat klooster?

 

Antwoord: De Kartuizer orde, het Karthuizerklooster. 

De plek wordt nu grofweg begrensd door de Goudsbloemstraat, de Tweede Lindendwarsstraat, de Tweede Boomdwarsstraat en de Westerstraat. Daar vind je de Karthuizerstraat, de Karthuizerdwarsstraat en het Karthuizerplantsoen.

 

Onderdeel 7

 

61        Ik geef u de namen van vier bekende Nederlanders, met een eenvoudige vraag: is die bekende Nederlander in Amsterdam geboren, of niet? Vult u achter elkaar in: Ja of Nee.

 

A: Joop den Uyl

B: Simon Carmiggelt

C: Ruud Gullit

D: Appie Baantjer

 

Antwoorden

A: Nee. Joop den Uyl: Hilversum

B: Nee. Simon Carmiggelt: Den Haag

C: Ja. Ruud Gullit: Amsterdam

D: Nee. Appie Baantjer: Urk

 

62        Wie zingt hier ‘Schlafe mein Prinzchen’, uit 1960? 

 

Antwoord: Johnny Kraaijkamp (1925-2011)

Kraaijkamp begon zijn carrière als zanger en werkte in de jaren vijftig als bassist-entertainer toen hij werd ontdekt door Rijk de Gooyer. 

 

63        De nummers en routes van Amsterdamse trams veranderen om de haverklap. Vorig jaar nog verdwenen de lijnen 9, 10 en 16. Daarvoor keerden de lijnen 11 en 19 terug.

Er is één nummer dat nooit meer door het GVB wordt gebruikt: het nummer van de lijn tussen twee in hoofdzaak Joodse wijken, de Nieuwmarkt en de Rivierenbuurt. Na de deportaties tijden de Bezetting werd de lijn wegens gebrek aan klandizie (!) afgeschaft.

Vanwege de herinnering aan de oorlog en de deportatie van de Joden werd het nummer van die lijn daarna nooit meer gebruikt.

Welk nummer is dat?

 

Antwoord: 8

 

64        Wie hoort er in het volgende rijtje niet thuis?

Eduard Verkade - Jeroen Krabbé - Paul Huf - Erik van Muiswinkel

 

Antwoord: Erik van Muiswinkel. De andere drie zijn allemaal Sinterklaas in Amsterdam geweest; Van Muiswinkel zou Krabbé opvolgen, maar zag er van af.

 

65        Tussen Singel 418 en 420 loopt de Dubbeleworststeeg. De straatnaambordjes werden zo vaak gestolen, dat de naam nu op de muur is geschilderd.

Waarom heet die steeg zo?

 

A.        Genoemd naar Laurens Dubbelworst 

B.        Genoemd naar een slagerij in de steeg

C.        Genoemd naar een bordeel in de steeg

 

Antwoord: A: Laurens Dubbelworst (?-1672),overleed in een hoekpand van de steeg en de Herengracht. Er was een tweede Dubbeleworststeeg tussen Nieuwendijk en Damrak, in 1896 tot Damraksteeg omgedoopt.

 

66        “Mijn vrouw en ik gaan een zaak beginnen,” aldus Johan Cruijff in 1969. “Ik denk dat ik goed kan verkopen. Aan praten heeft het mij nooit gemankeerd.” 

De zaak heette ‘Shoetique’. 

Maar in welke straat was die gevestigd?

 

Antwoord: Kinkerstraat. 

De opheffingsuitverkoop begon in najaar 1971. In 2016 opende in de Kalverstraat opnieuw een ‘Cruyff Shoetique’.

 

67        In 1923 werd door het Amsterdamse stadsbestuur een bepaalde sport vrijwel geheel verboden. Op een heel klein aantal en besloten locaties was het organiseren van wedstrijden nog toegestaan. Toen de Olympische Spelen werden gehouden werd er een speciale tijdelijke uitzondering van kracht. 

In 1941 werd het verbod door de Duitse bezetter opgeheven. 

Welk sport is dit?

 

Antwoord: Boksen

 

68        U ziet de Mozelszaal uit het Paleis op de Dam, waar vroeger de Vroedschap de voorloper van de gemeenteraad, vergaderde.

In de Middeleeuwen was de Vroedschap het belangrijkste bestuursorgaan van de stad. Naarmate de stad groeide, groeide ook de Vroedschap.

In 1477 werd het aantal leden flink uitgebreid. 

Van hoeveel naar hoeveel?

 

A.        Van 12 naar 24

B.        Van 24 naar 36

C.        Van 18 naar 32

 

B: van 24 naar 36 leden

 

69        Tussen 1911 en 1931 redde Dirk Rietveldt uit de Elandsstraat ten minste 74 drenkelingen uit de gracht - niet alleen in Amsterdam, ook in Hoorn, Alkmaar, Utrecht en Broek in Waterland. Voor elke geregistreerde redding kreeg hij drie gulden beloning.

Wat was zijn bijnaam?

 

A.        Dirk de Mensenredder

B.        Dirk de Waterduiker

C.        Dirk de Drijfsijs

D.        Dirk de Waterrat

 

Antwoord: B. De Waterduiker

 

70        Reprise! U kent allemaal het lied ‘Aan de Amsterdamse grachten’, beroemd geworden door Wim Sonneveld, maar kent u ook het tweede couplet? 

 

‘’k Heb veel gereisd en al vroeg de wereld gezien

En nimmer kreeg ik genoeg, van ’t reizen, nadien.

Doch altijd bleef er een sterk verlangen in mij

Naar Hollands kust en...’

 

Hoe loopt die zin af?

 

Antwoord: Naar Hollands kust en de stad, aan Amstel en IJ

 

 

 

Foto: Evert Elzinga

Delen: