De vaste route van Ruud Douma

Ruud Douma viert op 1 november zijn artiestenjubileum met de eenmalige show Dubbel en Dwars – 30 Jaar Dolly Bellefleur. We fietsen van zijn woning op Wittenburg naar het DeLaMar, langs het voormalige Anthony Theater, waar hij op 28 oktober 1989 als Dolly debuteerde. “Deze plek was mijn laboratorium.”

Entertainer, zanger en tekstschrijver Ruud Douma treedt al dertig jaar op als zijn hooggehakte alter ego Dolly Bellefleur. We ontmoeten elkaar op het Windroosplein, naast het monument voor in de Tweede Wereldoorlog omgekomen medewerkers van De Waarheid. Hij zingt bij het monument een stukje uit Jan Boerstoels lied De bokken en de schapenover onderdrukking en vervolging: Wat weet ik trouwens van mezelf/ Ik durf niet eens voorspellen/ Of ik dan zelf bereid zal zijn om mij te weer te stellen/ Als daar gevangenisstraf op staat/ Vernedering en pijn. Het lied staat sinds een paar jaar op zijn repertoire.

Naast het monument ligt een dooie duif. Hij schrikt: “Vanmorgen vloog ze nog. Maar kijk nou! Het is een duif zonder kop! Wie doet dat nou?” Een kraai landt naast de duif en plukt gretig aan het nekje. Douma wilde net gaan vertellen over de schietpartij begin vorig jaar in een buurthuis in de Kleine Wittenburgerstraat, waarbij de 17-jarige Mohamed Bouchikhi omkwam. Hij zag vanuit zijn woning mannen in witte pakken: “Het was net een aflevering van CSI.” Hij merkt dat er minder contact is onder bewoners dan toen hij in 1992 naar Wittenburg verhuisde. “Ik blijf buurtbewoners op straat groeten”, zegt hij. “Helaas schrikken sommige mensen daarvan. Of ze reageren agressief. Maar mijn Egyptische buurman Mohamed rijdt Dolly regelmatig in vol ornaat naar optredens. Ook naar de Canal Parade.”

 

Rode loper

Onderweg naar de binnenstad wijst hij naar het Oosterdok tussen Arcam en Nemo. Dolly trad daar in april 2013 op tijdens een demonstratie tegen het Russische anti-homobeleid, terwijl Poetin in het Scheepvaartmuseum zat te dineren. Ze zong Stop stop stop Poetin op de melodie van Rasputin (Boney M., 1978). “Er stonden zoveel mensen! Het hele alfabet stond er: LHBT+.” In de OBA op het Oosterdokseiland vierde hij in 2009 het 20-jarig jubileum van Dolly met de expositie Van hem naar haar naar Hippolytushoef, vijf jaar later kreeg hij er uit handen van burgemeester Eberhard van der Laan de Andreaspenning. “De OBA rolt altijd de rode loper voor Dolly uit”, zegt hij. “Wat daar allemaal samenkomt, zo zou de wereld moeten zijn.” Hij zingt: Welkom op mijn roze planeet,/ of je nu homo bent of straight.

De fietstocht voert ons door de Zeedijk – waar Dolly in 1999 optrad bij de heropening van Café ’t Mandje – naar Oudezijds Voorburgwal 30. Hier hadden zangpedagoog Onno van Dijk en gitarist Wout Age in de jaren tachtig het piepkleine Anthony Theater, waar Dolly Bellefleur op 28 oktober 1989 voor het eerst optrad. Nu is het de winkel van brouwerij De Prael. Niets herinnert aan het theatertje. Douma kijkt verbaasd om zich heen: “Ongelooflijk dat het zo lang geleden is. Het interieur bestond uit prullaria van het Waterlooplein. Het was een bouwval. Er stonden pannetjes op het toneel. Dan hoorde je tijdens een gevoelig lied: drup, drup, drup.” We staan in de ruimte achter de winkel.“Ach ja, hier hingen kostuums. In de keuken.” Hij lacht: “Soms stond je met je hoge hak in een kattenbak.”Aan de muur hangen ingelijste singles van Corry en de Rekels. Douma lacht: “Kijk nou! Die hingen hier toen ook. Dolly zong ook liedjes van Corry Konings.” Zingt: Huilen is voor jou te laat,/ ik kóm niet meer. In 1991 sloot het Anthony Theater vanwege brandgevaar.  

 

In travèstie

Ruud Douma was 28 jaar toen Dolly Bellefleur het levenslicht zag. Hij was in 1980 vanuit Huizen naar Amsterdam gekomen, studeerde eerst aan de Hogere Hotelschool, later kunstgeschiedenis, en werkte in Hotel Okura, het Muziektheater en het Park Hotel. “Een vriendin, Ria van Streepen, wees me op het Anthony Theater. Onno van Dijk stelde voor dat ik als vrouw ging optreden. ‘In travèstie’, zei hij, met de klemtoon op de -e-. Ik kan het niet uitleggen, maar Dolly ‘zat’ meteen lekker. Ik organiseerde en presenteerde hier travestierevues met onder anderen Hellun Zelluf, Vera Springveer, Mizz Mopsie, Tilly Trekhaak, Molly Strychnine, Coco Coquette en Victoria False, die toen nog Frau Sauerkraut heette.” 

De beauty with brains, zoals hij Dolly omschrijft, organiseerde er ook Hollandse en Jiddische middagen. Douma zingt, tussen de bierflesjes van De Prael, zachtjes een stukje uit het slaapliedje Shlof zhe mir shoyn, yankele, mayn sheyner. In Dolly’s Défilé zong Dolly over Bet van Beeren, de legendarische eigenares van Café ’t Mandje. Op de melodie van Raindrops keep falling on my head’k Vond laatst op zolder een portret/, Een vrouw jaren dertig, leren motorpak en pet./ Het bijschrift luidde Bet, nooit te beroerd om iemand anders te helpen. Dat laatste werd ook zijn motto. Opstaan tegen onrecht is Douma’s tweede natuur: We benne op de wereld om mekaar te helpen, nie’waar?

 

Dwarse dame

“Het Anthony Theater was mijn laboratorium”, zegt hij. “Het was een mooie tijd, maar ook heftig. Er stierven veel jonge mensen aan aids. Je kon soms drie keer per week naar een begrafenis.” Op weg naar het Homomonument op de Westermarkt passeren wij De Bijenkorf: “De hofleverancier van mijn panty’s!” Op de Dam zong Dolly in 1989 tijdens de Gay Games. “Mannen liepen hand in hand. Vrouwen ook. Een heerlijke zomer! Wij waren voor het eerst in de meerderheid.” Het Homomonument (Karin Daan, 1987) is voor hem “een plek om te herdenken, te demonstreren, te feesten”. Hij staat er altijd tijdens Dodenherdenking en zong bij het 20- en het 30-jarig bestaan op de melodie van Het Oude Huis van Willeke Alberti: De Westermarkt, in ’t hart van Mokum/ Daar ligt een driehoek van graniet/ Symbool van zwijgen en van lijden/ Van onderdrukking en verdriet.

We steken de Prinsengracht over. Hier vaart Dolly Bellefleur sinds de eerste keer in 1996 steevast mee in de Canal Parade. In 2015 als Pride Ambassadeur –  er waren jaren dat Dolly tachtig lookalikes aan boord had – en dit jaar was ze eregast op de boot van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Onze bestemming is het DeLaMar in de Marnixstraat, waar hij op 1 november Dubbel en Dwars - 30 Jaar Dolly Bellefleur viert: “Ik ben dubbel en Dolly is een dwarse dame.Ik ga grasduinen in drie decennia. Met een lach en een traan. Zakdoekjes mee! Maar bezoekers hoeven na afloop niet naar het DIAGG: het Dolly Instituut voor Ambulante Geestige Gezondheidszorg. Het wordt vooral feest.”

 

WIE RUUD DOUMA(Huizen, 1961)

Treedt al dertig jaar op als de BEAUTY WITH BRAINS Dolly Bellefleur

Dolly heeft GEEN BOEZEM. ‘Het gaat niet om cuppie cuppie, maar om koppie koppie.’ 

EERBETOON Haarlemse Stedenmaagd (2004), Roze Lieverdje (2012), de Andreaspenning (2014), Pride Ambassadeur (2015), nominatie Jos Brink Oeuvre Prijs (2019)

‘Hertaalt’ sinds 2014 elk jaar het Nederlandse SONGFESTIVALLIED

Was dit jaar bij de Canal Parade EREGASTop de boot van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, die de prijs voor ‘het beste statement’ kreeg

 

ULTRAKORT

“Kinderkleding, vertaald naar een volwassene”, noemt Tycho Boeker (55) zijn creaties voor Dolly Bellefleur. Hij maakt theaterkostuums onder de naam Prince Charming. “De eerste keer dat ik Dolly zag, droeg ze een tweedehands Corry Konings-jurk. Daarna hebben Ruud en ik samen het karakter van Dolly gecreëerd.” Elke ‘robe’ is ultrakort en bezaaid met pailletten, kralen en stenen. Inmiddels dertig jaar maakt hij alles voor Dolly. “We zijn voor altijd aan elkaar verbonden.” Boeker ontwerpt ook alle kostuums voor De Toppers, ontwierp voor het Songfestival de ‘scheurjurk’ van Trijntje Oosterhuis (2015) en de outfits van de zusjes OG3NE (2017), en de kostuums voor de Las Vegas-show van Hans Klok.

 

Oktobernummer 2019

 

 

Delen:

Buurten:
Centrum Oost
Dossiers:
Kunst en Cultuur Amsterdammers
Editie:
Oktober
Jaargang:
2019 71
Rubriek:
Vaste route
Tijdperk:
1950-2000 Vanaf 2000