De dichter en de doodstraf

Regels zijn regels en daarmee uit. Voor advocaat Van Zelder van Beveren was de zaak die op 26 maart 1778 voor de Hoge Raad in Den Haag diende volkomen helder. Goed, het was waar dat zijn cliënt, de inmiddels vergeten Amsterdamse dichter Johannes van Goch (circa 1736-1778), voor de Amsterdamse schepenbank had bekend dat hij zijn ex-vriendin had omgebracht, maar stond er een handtekening onder die confessie? Nee, precies, dan was het document dus niet rechtsgeldig.
Maar, vroeg de aanklager zich vertwijfeld af, verhoren uit Amsterdam waren toch nooit ondertekend? Wilde de advocaat nu werkelijk alle confessies van de afgelopen twee eeuwen naar de prullenbak verwijzen? Ja, dat wilde Van Zelder van Beveren. Kon hij het soms helpen dat zijn voorgangers niet eerder op deze vormfout hadden gewezen? Hoe dan ook, de zaak tegen Van Goch diende op genoemde grond geseponeerd te worden.
Van Goch, een onbesuisde man met een ziekelijke hang naar pathetiek, stond terecht wegens de moord op zijn ex Anna Smitshuizen die hij in 1775 op de Herengracht had neergestoken. Hij zou uit jaloezie hebben gehandeld: “Is ze dan voor myn niet dan zal ze voor een ander ook niet wezen,” zou hij tegen getuigen hebben gezegd. Van Goch werd door de Amsterdamse schepenen ter dood veroordeeld, maar ging tegen het vonnis in beroep. De zaak kwam via het Hof van Holland uiteindelijk voor de Hoge Raad, waar de advocaat zijn spitsvondige pleidooi afstak. De rechters lieten zich echter door de juridische brille niet van hun stuk brengen en bepaalden dat de dichter op 4 april 1778 alsnog op de Dam moest verschijnen om zijn lot te ondergaan. Daar maakte beul Jan van Anhout met één houw van zijn zwaard een eind aan de slepende affaire.

Ton Jongenelen, ‘Johannes Bartholomeus Ferdinandus van Goch. Goddeloos moordenaar, berouwvol zondenaar?’ in: Achter slot en grendel. Schrijvers in Nederlandse gevangenschap 1700-1800, Walburg Pers, 2002

Machiel Bosman
Januari 2003

Delen:

Gerelateerd

Met de kabelbaan door Amsterdam
Met de kabelbaan door Amsterdam
Actueel 9 april 2021
Oudekerkstoren krijgt opknapbeurt
Oudekerkstoren krijgt opknapbeurt
Actueel 7 april 2021
Meinummer 2021
Meinummer 2021
Inhoud 2 april 2021