'D:3 Fontijne' gevonden bij Kasteel Nijenrode

Na 81 jaar hangt de gevelsteen 'D:3 Fontijne' weer boven de ingang van Lijnbaansgracht 189 (Antiekcentrum Amsterdam, voorheen antiekmarkt De Looier). Met dank aan de Vereniging Vrienden van Amsterdamse gevelstenen.

“Een dubbel pakhuis, door de huurder geschikt gemaakt tot een suikerbakkerij, genaamd ‘De Drie Fonteijne’, gelegen aan de Lijnbaansgracht, tussen Elands- en Looiersgracht.” De oudste vermelding van een pand met die naam staat in een koopakte uit 1711. De naam wijst erop dat er toen ook al een gevelsteen bestond. In 1734 wordt het complex geërfd door Geertruy Rijkers, getrouwd met de redelijk gefortuneerde beeldhouwer Hendrik Pantel (1675-1747). Waarschijnlijk lieten zij het dubbelpand verbouwen tot een hoog en robuust fabriekspand voor een suikerraffinaderij, nog steeds De Drie Fonteijnen geheten. In 1883 kwam hier drukkerij Kotting en in 1916 de koperslagerij van J.M. Schmidt. Op foto’s uit begin 20ste eeuw zien we een veertien meter breed pand van vijf verdiepingen, ieder met zes ramen. Tussen de onderpui en de eerste verdieping zat de gevelsteen. Hij is van marmer en dat is bijzonder, want bijna al het ‘buitenbeeldhouwwerk’ in Amsterdam is van zandsteen. 
Waarschijnlijk was dit de tweede gevelsteen op die plek, rond 1740 gehouwen door genoemde Hendrik Pantel. De tekst luidt: ‘D: 3 Fontijne’. Een sierlijke fontein in het midden, geflankeerd door twee waterspuwende zeemonsters: de twee andere fonteinen. Links een boom, rechts een koepelkerkje dat volgens kunsthistorici een verwijzing is naar kerk van San Paolo alle Tre Fontane (1599) bij Rome. Op de plek van deze kerk zou in 67 het afgehouwen hoofd van de apostel Paulus drie maal op de grond zijn gestuiterd, waarbij er wonderbaarlijk genoeg evenzovele bronnen ontstonden. 
In 1933 werd het fabriekspand gesloopt. Sindsdien was de gevelsteen bijna een eeuw lang zoek, tot hij enkele jaren geleden ineens werd teruggevonden in een schuurtje naast kasteel Nijenrode bij Breukelen, sinds 1950 Instituut voor Bedrijfskunde. Waarschijnlijk is de steen daar terechtgekomen door toedoen van de bekende kunsthandelaar Jacques Goudstikker, sinds 1930 de laatste particuliere eigenaar van het kasteeltje. In februari 2011 mocht de VVAG de steen komen halen. Na restauratie door Jan Hilbers kon hij op 13 mei jongstleden worden herplaatst.

Delen:

Jaargang:
2014 66

Gerelateerd

Altijd reuring
Altijd reuring
18 juli 2015
De Levende Opjekten Sjoo in Paradiso
De Levende Opjekten Sjoo in Paradiso
Hier gebeurde het 12 januari 2015
Oud-eindredacteur Jan Wagener overleden
Oud-eindredacteur Jan Wagener overleden
Actueel 18 december 2014