Column: Galerij 19

Amsterdammers die zich aan de gebouwen van De Nederlandsche Bank ergeren, hebben het over “het luciferdoosje” en over “de aansteker”. Dat is nog vriendelijk – tenzij met de bijnamen bedoeld wordt dat de fik erin moet. Vuur en brand zullen altijd geassocieerd worden met het Frederiksplein. Het Paleis voor Volksvlijt, de imponerende constructie van gietijzer en glas van bouwmeester Cornelis Oudshoorn, werd verwoest door een brand, ontstaan in de keuken van het gebouw. 

Mijn vader was een prille actievoerder voor de terugkeer van het Paleis en nam ons in 1970 ’s avonds mee in zijn Morris, toen wij al in onze pyjama waren, om zevenmaal rondom het gebouw van De Nederlandsche Bank te rijden. Hij vertelde ons het Bijbelse verhaal over de stad Jericho, waar de Israëlieten zevenmaal omheen liepen, de laatste keer onder blazoengeschal, waarop de muren van de stad instortten. De Kabouters hadden dat eerder dat jaar ook gedaan, maar de bank was vooralsnog overeind gebleven, daarom was hij een steuncampagne begonnen. Bij het zevende rondje moesten we zeven keer schande roepen. 

De later gebouwde galerij, ontworpen door de Amsterdamse architect Dolf van Gendt, was niet door de brand beschadigd. Mijn vader beschreef voor ons de galerij als een prachtige overdekte winkelgang van minstens driehonderd meter, met unieke vloertegels en rijkversierde plafonds. Toen in 1961 de galerij werd gesloopt, slaagde hij erin het winkelnummer Galerij 19 via een opkoper in bezit te krijgen. Het mooie houten cijferbord hing jarenlang aan de achterzijde van de tuinschuur bij ons huis in de Stichtstraat in Nieuw-Zuid, dat ook nummer 19 had.

Over de sloop van de galerij was mijn vader ziedend. Het was een uitgekiend spel geweest van de directie van De Nederlandsche Bank, die haar zin voor nieuwbouw op het Frederiksplein had gezet. Met gesloten beurzen heeft de bank grond geruild. De gemeente Amsterdam kreeg het oude bankgebouw en de grond op Oude Turfmarkt. Het is om die reden dat De Nederlandsche Bank nu zonder overleg met de bewoners van de stad haar renovatieplannen kan uitvoeren.

De bankfunctionaris die over de renovatie gaat, liet zich onlangs in een interview ontvallen dat de bank niet van de commerciëlen is, maar van “het Volk”. Een gotspe, met deze uitspraak wordt gepretendeerd dat de bank in de sporen van het Paleis voor Volksvlijt staat. Dat kan alleen als de aangetrokken architect, Francine Houben, die wereldfaam heeft in het renoveren en ontwerpen van bibliotheken en muziekzalen, vast blijft houden aan haar plannen. Dus het conflict met De Nederlandsche Bank niet schuwt en de burcht die het nu is omtovert in een nieuw publiekspaleis. Zo kennen we haar wel.

 

Felix Rottenberg

Septembernummer 2020

Ontdek Ons Amsterdam

Wil jij alles weten over de fascinerende geschiedenis van Amsterdam?

Meld je aan Arrow right Geef cadeau Arrow right
Delen:

Buurten:
Centrum
Dossiers:
Architectuur
Editie:
September
Jaargang:
2020 72
Rubriek:
Column
Tijdperk:
1950-2000