Colum: Bevlogen ontwerpers

Architecten en stedenbouwkundigen brengen een belangrijk deel van hun tijd door in de toekomst. Niet overmorgen of volgende maand maar de verre toekomst: het jaar 2040 of 2050. Daarom kunnen ze ook tamelijk ongestoord hun gang gaan, het is voor vrijwel niemand bedreigend.

Je hebt er ook niet zoveel voor nodig. Een handje vol woorden om een visie mee uit te drukken, kleurpotloden, wat piepschuim, hout of ander knutselmateriaal en je komt al een heel eind. De resultaten zijn er vaak naar: plaatjes en praatjes vullen nu eenmaal geen gaatjes.
Maar vaak ook levert ’t wel wat op, zoals te zien is op de expositie Vrijstaat Amsterdam in het kader van de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam in de Tolhuistuin. Vrijstaat Amsterdam wil een beeld schetsen van de ‘open stad’ die Amsterdam in 2050 volgens de initiatiefnemers zou moeten zijn. Een stad die net als nu bekend staat als plek waar je ‘je eigen ding’ kunt doen. Negen stedenbouwkundige bureaus zijn voor de expositie gevraagd ontwerpen voor negen metropolitaanse plekken te maken met vrijheid als onderwerp.
Wie - net als minister Plasterk bij de opening - denkt dat ontwerp en vrijheid een toch wat paradoxale verhouding hebben, wordt door de feel good movie die de tentoonstelling opent al gauw in een andere stemming gebracht. Een compilatie van oude beelden schetst een ontroerend beeld van de frisse, rebelse, opstandige, eigenzinnige stad die Amsterdam is en moet blijven. Overbekende beelden, zoals de rookbommetjes bij de trouwerij van Beatrix en Claus, worden afgewisseld met minder bekende. We rijden mee met Willem de Ridders 'Papieren Konstellatie' die onder politiebegeleiding door het verkeer manoeuvreert, zien een modeshow op straat en zijn weer even in de Bhagwan Disco.
Binnen wordt Vrijstaat Amsterdam negen keer verbeeld. Het meest geslaagd is wat mij betreft de transformatie van de als rustig en groen bedoelde gezinswijk Gaasperdam tot Watervrijstaat Gaasperdam, een ontwerp van Bureau Alle Hosper. De overmaatse en slecht beheerde buitenruimte valt ten prooi aan criminaliteit en verloedering, zo staat te lezen in de toelichting. Om het tij te keren moet er water komen waar nu straten zijn, water dat tot aan de woningen reikt. Gaasperplas wordt Gaaspermeer en gaat samen met de woonwijk onderdeel uitmaken van het dichtbij gelegen veenweide- en plassengebied. Bewoners mogen het dak van hun huis verkopen zodat anderen daar weer een woning op kunnen bouwen. Dé manier om de bestaande saaie rijtjeshuizen en appartementcomplexen betaalbaar te renoveren. De ontwerpers hebben van duizenden legoblokjes een prachtige maquette gemaakt. De drijvende dreven beschouw ik maar als een knipoog naar een vorige generatie bevlogen ontwerpers.

Jeroen Slot
November-December 2009

Delen:

Editie:
November December
Jaargang:
2009 61
Rubriek:
Column
Tijdperk:
Vanaf 2000