‘Breng terug, Schurk!’

Vanaf 1578 had Amsterdam een officiële Stedelijke Bibliotheek, ondergebracht in de Nieuwe Kerk. Een select groepje geleerden bladerde er likkebaardend door een zorgvuldig vastgeketende boekerij op lessenaren. Basis voor de collectie waren werken uit de laatmiddeleeuwse parochiebibliotheek en kloosterbibliotheken, zoals zeldzame handschriften, een kunstig gekalligrafeerde koorbijbel en incunabelen (wiegendrukken).

Na 1578 ging de collectievorming onverdroten voort, dankzij aankopen en schenkingen of legaten. Zo verwierf de stadsbibliotheek de Chronologica, uit 1600, waarin een Franse jurist op basis van de Bijbel nuttige zaken becijferde: hoe snel kon het nageslacht van Noach bijvoorbeeld toenemen als zijn drie zonen en hun vrouwen jaarlijks een tweeling bestaande uit een jongen en een meisje zouden krijgen?

Bibliotheekgebruikers zijn tegenwoordig een uitstervende menssoort, maar die was rond 1600 juist in opkomst: docenten van de Latijnse school, predikanten en andere geleerde burgers die Latijns en Grieks kenden. Ondanks de beveiliging met kettingen, sloten én de aanwezigheid van een toezichthouder verdwenen er werken of vernielde iemand weleens wat. In de gedrukte catalogus (1622) verwenste de bibliothecaris een bezoeker die een handschrift had ontvreemd: “Breng terug, Schurk, en kom tot bezinning!”

Van de boeken uit de oer-collectie is nog altijd 85% te vinden bij Bijzondere Collecties van de UvA, de opvolger van de stadsbibliotheek.

MAARTEN HELL

 

BOEKEN VOOR DE GELEERDE BURGERIJ

De stadsbibliotheek van Amsterdam tot 1632

- Jos Biemans

- Uitgeverij Vantilt

- ISBN 9789460043574

- 528 blz.

- € 39,95

 

Maartnummer 2020

Delen:

Editie:
Maart
Jaargang:
2020 72
Rubriek:
Recensie
Tijdperk:
1500-1600