De boogramen zijn dichtgemetseld en met kunststof platen bedekt. De naam van het multiculturele theatergezelschap DNA, dat hoofdgebruiker is, prijkt op het gebouw, evenals het logo van de Windbreker. De Windbreker, tja, deze historisch onverantwoorde naam heeft het pand inmiddels gekregen. En dan het logo: een paar gigantische oranje en gele penseelstreken. Lelijk! En het was ooit zo mooi. Zelfs in vervallen toestand - met ingegooide ramen - had het pand iets betoverends.

Het Bickerseiland dankt zijn naam aan Jan Bicker, die het eiland in 1631 kocht en er scheepstimmerwerven en zijn woonhuis bouwde. Van zijn huis met ‘Bickers-Tooren’, dat in 1700 werd afgebroken, bleef één relikwie bewaard: de Reus van Bickerseiland. Het beeld van een Romeinse krijgsman, met helm, speer en schild, beleefde een nieuwe carrière bij werf De Reus. In 1866 kwam het beeld in handen van Lucas Jonker, zoon van ‘Meester Hendrik Jonker’, die in 1806 als grofsmid een bedrijf op het Bickerseiland opende. In deze smederij werd in opdracht van Lodewijk Napoleon het hekwerk voor het balkon van het Paleis op de Dam gesmeed, dat daar vandaag nog te bewonderen valt.

Voor de werven in de buurt fabriceerde Jonker ook veel ankers, kettingen, ankerspillen en mastbanden. De firma Jonker, waar ook Lucas kwam werken, repareerde en vervaardigde ook al snel stoomketels en -machines en na nog meer moderniseringen werd de firma omgedoopt in Fabriek van Stoom- en andere werktuigen. De Reus van Bicker kwam pontificaal op de geveltop van de fabriek te staan. Het houten beeld wist tot in 1950 weer en wind te trotseren, maar toen moest het - totaal vermolmd – worden verwijderd. Een nieuw gehouwen evenbeeld heeft er uiteindelijk nog tot 1967 gestaan. Toen verliet de firma Jonker het inmiddels naar Hendrik Jonker genoemde Bickersplein en werd De Reus naar de familievilla in het Spaanse Alicante ontvoerd. Inmiddels blijkt De Reus te resideren bij Jonkers nazaten in Canada.

Het linkerdeel van de fabriek werd gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw, het rechterdeel bleef staan en werd gekraakt. Een buurtcomité richtte in 1983 stichting De Windbreker op om het pand op te knappen. De stichtingsnaam stamt van een bord dat door buurtbewoners in het gebouw werd aangetroffen nadat het korte tijd als skateboard ramp had gefungeerd. Het logo dat op beide kanten van het gebouw prijkt, blijkt geen logo, maar het laatste Amsterdamse kunstwerk dat onder de BKR-regeling viel. Gemeente, kom het alsjeblieft ophalen! En wie geeft er opdracht om een nieuwe Reus van Bickerseiland te vervaardigen?

Tekst: Rachida Azough
Januari 2007