Toch kreeg deze ronkende nationale dichter rond 1880 maar liefst drie lange straten achter de Overtoom cadeau. Hebt u ooit een noot van Jan Bernhard van Bree gehoord, de uitmuntende componist van onder andere De Slag bij Nieuwpoort? Toch een van de voornaamste straten achter het Concertgebouw. Johannes Verhulst, de 19­de-eeuwse muziekpaus die alle moderniteit blokkeerde? Alleen zijn omhulsel is nog over, een eindeloze straat vol stenen.

Straatnamen zeggen weinig over de betrokkenen, maar des te meer over de normen en waarden van de naamgevers. En ze zeggen ook iets over de grilligheid van de tijdgeest. Natuurlijk, straatnamencommis­sies hebben het niet gemakke­lijk. Je moet óf dood zijn, óf lid van het Koninklijk Huis om een straat te krijgen. Je faam moet de tijdgrenzen overschrijden. En bovendien moet de postbode ook niet in de war raken: er kan maar één Van Hallstraat zijn.

Soms zie je straatna­men­commissies voortreffelijk bezig, bijvoor­beeld in het ‘sterke vrou­wenbuurtje’ in de Bijlmer, met onder andere Rosa Luxemburg en Clara Zetkin. Soms zie je een commissie wankelen. Bijvoorbeeld op IJburg, waar een fotogra­fen en filmerswijk­je komt. Ik zie Sem Presser en Ed van der Elsken, maar waar zijn Emmy Adriesse, Henk Jonker en Carel Blaser? En soms zie je een commissie die de boel voor eeuwig verprutst. De Anne Frankstraat, een goot van dertig meter achter een brand­weerkazerne. Het Kees Brijdeplantsoen op Sporen­burg - nee, niet Keesje - dat mijlenver ligt van de plek waar dit jongetje werkelijk werd doodge­schoten. De Scheepstimmermanstraat op het Borneoeiland, terwijl daar nooit een scheepstimmer­mansbe­drijf heeft bestaan.

Ik pleit voor twee dingen: uitleg en correctie. Leg in één regel uit uit dat Rosa Luxemburg níet de uitbaatster is van een café aan het Spui, en dat de Scheeps­timmermanstraat alleen zo heet omdat een commissie dat deftiger vond dan Sjouwer­manstraat. En schep, voor uitzonderlijke gevallen, een mogelijkheid tot herstel. Zet bijvoor­beeld Anne Frank eindelijk eens neer waar ze hoort. Hernoem het Merwedeplein.

Geert Mak

Juni 2002