Nederland koestert ‘een ietwat negatief zelfbeeld’ als het gaat om beeldhouwkunst, schrijft Stefan Glasbergen, en hij citeert Gerard de Lairesse die al in 1707 meende: ‘Hier is geen of weinig voordeel te maaken met marmer, noch andere steen.’ Sindsdien staan de ‘Hollandse’ schilders op de eerste plaats, gevolgd door architecten en pas ver daarachter de kunstenaars – meest Vlamingen – die zich door Italiaanse kunst hadden laten inspireren. Beeldhouwkunst was sowieso schaars in een land zonder rotsen, ‘barok’ hebben wij altijd een moeilijk begrip gevonden, het was allemaal te ‘onnederlands’ en te katholiek bovendien.

Rombout Verhulst is het belangrijkste slachtoffer van deze onderwaardering. Hij wordt in dit boek glorieus gerehabiliteerd als de belangrijkste beeldhouwer in de Nederlanden in de 17de eeuw. Zijn entree maakte hij in Amsterdam, waar hij in 1646 aankwam en werk vond in de werkplaats van de Vlaming Artus Quellien, die het beeldhouwwerk voor het nieuwe Stadhuis zou gaan leveren. In die werkplaats aan het Molenpad werd behalve Verhulst een hele generatie beeldhouwers opgeleid.

De decoratie van het Stadhuis was een enorme onderneming. De vennoten Samuel Sautijn en Jacob van Neck leverden tussen 1649 en 1657 voor ongeveer 75.000 gulden aan marmer, zo’n 850 kubieke meter. Het had een fijn uitgewerkt beeldprogramma, met duizenden details die de werkzaamheden in het gebouw verbeeldden, en het Stadhuis direct in relatie brachten met de glorie van het oude Rome – de Republiek welteverstaan.

De hand van Verhulst is aanwijsbaar in reliëfs in de Vierschaar, in de allegorie op trouw en discretie bij de secretarie, en in het magnifieke beeld van godin en planeet Venus. De carrière van Verhulst zat daarna in de lift. Hij vertrok naar Leiden en Den Haag, kreeg opdrachten van Johan de Witt en Amalia van Solms, ontwierp de praalgraven voor zeeofficieren als Maarten Tromp, Jan van Galen, de broers Johan en Cornelis Evertsen en voor Michiel de Ruyter, de laatste in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Rombout Verhulst behoorde tot de allerbelangrijkste kunstenaars van de 17de eeuw; in Amsterdam is er geen straat naar hem vernoemd.

ROMBOUT VERHULST 1624-1698
BEELDHOUWER IN DE LAGE LANDEN
Stefan Glasbergen. Fotografie Bento Smit en Mees ten Hooven

W Books

384 blz.

€ 49,95