De firma Bols beleefde in de bezettingsjaren gouden tijden: de vraag naar jenever bij de nazi’s was groot en de firma leverde gretig. De jonge adjunct-directeur Ernst Octavianus Moltzer verzette zich daartegen. Hij werd op wachtgeld gezet, weggestuurd, en spoedig daarna verdween hij. Met twee anderen probeerde hij in februari 1941 met een zeiljachtje naar Engeland te ontkomen, maar kwam daar nooit aan.

Voor auteur Martin Hendriksma komt de geschiedenis tot leven als hij in Moltzers voormalige villa in Heemstede een onderduikruimte binnengaat, waar Moltzer zich kennelijk heeft opgehouden. Moltzers leven en dat van zijn echtgenote, de Oostenrijkse gravin Gertrude ‘Traut’ Anna Luise Therese Thusnelde von Sarnthein, spreekt sterk tot de verbeelding. Moltzer was bijvoorbeeld een topsporter: lid van De Hoop, in 1935 Nederlands kampioen in de skiff en in 1936 als zeiler deelnemer aan de Spelen van Berlijn.

Hendriksma vermeit zich in het mysterie van Moltzers verdwijning – nam hij de boot om te vluchten, of om weg te komen bij zijn vrouw? Traut werd na zijn vertrek middelpunt van feesten en partijen in Heemstede, en het gerucht ging dat ze Moltzer verraden zou hebben. Het boek kan die mythes overigens niet overal ontzenuwen, op één na: in februari 2024 werd door DNA-onderzoek vastgesteld dat een kaak, die twintig jaar eerder door Texelse vissers uit zee was opgevist, van Ernst Moltzer was.

Bols kreeg na de oorlog een stevige tik op de vingers. Directeur Bernard Carp, Moltzers zwager, werd in 1948 bij verstek veroordeeld tot drie jaar cel en 50.000 gulden boete. Volgens de uitspraak van het Amsterdamse tribunaal was er door Bols ‘veel meer aan de vijand geleverd dan, gelet op haar positie, nodig was’.


HET GEHEIM VAN BOLS. HOE DE OORLOG EEN FAMILIEBEDRIJF VERSCHEURT
Martin Hendriksma

De Geus, €24,99, 352 blz.