Haj Abdelkader Perez was een belangrijk man. Hij was admiraal en werd als gezant van Marokkaanse koningen naar verschillende Europese landen gestuurd. In oktober 1729 arriveerde hij in de Republiek als vertegenwoordiger van koning Abdallah bin Ismail om met de Staten Generaal te onderhandelen over een vredesverdrag. Een belangrijk deel van zijn tijd verbleef de ambassadeur echter niet in Den Haag maar in Amsterdam.

Abdelkader Perez was ongetwijfeld een opvallende verschijning in de stad, over wie men met enige regelmaat in de kranten van de tijd kon lezen. Er bestaat een imposant portret van hem uit de tijd dat hij in Groot-Brittannië verbleef: met admiraalsstaf in de hand, een volle witte baard en een witte tulband op zijn hoofd.

Waar het vandaan kwam is niet duidelijk, maar in 1730 deed het verhaal de ronde dat ‘Admiraal Perez zoude zijn een Renegaat die van de Christelijke of Joodse Religie tot de Moorse zoude zijn overgegaan’. Een dergelijke bekering was iets wat in de 17de en 18de eeuw best vaak voorkwam, maar volgens de wet verboden was. Het verlaten van het christelijke geloof ten gunste van de islam werd door Nederlandse christenen, van welke gezindte dan ook, hevig veroordeeld.

We weten niet door wie en waarom de geruchten over de gezant verspreid werden. Was het om zijn positie te ondermijnen? Zocht men een verklaring voor zijn Spaanse achternaam? Wellicht waren de voorouders van Abdelkader Perez Moriscos geweest, en was hij zo aan zijn achternaam gekomen. Morisco’s waren afstammelingen van de Islamitische spanjaarden (de ‘Moren’) die eeuwenlang Spanje hadden geregeerd. Na de reconquista (herovering) van het Iberisch schiereiland door de katholieke koningen werden de daar nog aanwezige moslims (en Joden) rond 1500 gedwongen bekeerd tot het christendom. Een eeuw later, tussen 1609 en 1614, werden deze Morisco’s door de Spaanse koning Filips III verdreven, ongeveer driehonderdduizend mannen, vrouwen en kinderen – de grootste groep religieuze vluchtelingen in de vroegmoderne geschiedenis. De meesten staken de straat van Gibraltar over naar Noord-Afrika.

Wat zijn achtergrond dan ook precies was, een bekeerling was Abdelkader Perez niet, en hij was dan ook op zijn zachtst gezegd niet blij met de praatjes. Hij vroeg dus een aantal Amsterdamse kennissen een verklaring af te leggen bij notaris Jan Bartels. Bartels was een notaris met een internationale klantenkring, die meerdere talen beheerste, waaronder het Spaans, Engels, Frans en Italiaans. Perez kwam er wel vaker langs.

De Franse kooplieden Jan Soullard, Pierre en Jean Justamond en de Sefardische koopman Salomon Azulay verklaren allemaal kortere of langere tijd ‘in Barbarijen’ te hebben gewoond. Salomon Azulay is in de Atlantische kapersstad Salé geboren, zo blijkt uit zijn ondertrouwregistratie, en Jean Justamond was in 1703 koopman in de Marokkaanse havenstad Larache. De kooplieden verklaren op 17 januari 1730 dat zij in hun Marokkaanse jaren met 'verschijde zo mooren als inboorlingen van het koninkrijk Maroco verkeerd hebben en bij die geleegenthijd hebben gekend en ommegang gehad met de H Lach Abdelkader Peres’.

Zij weten dan ook zeker dat het gerucht over de ambassadeur niet meer is dan een ‘vals uijstrooisel’. Perez is volgens de mannen ‘een Moor van Moorse ouders gebooren een man van veel fatzoen, agting en aanzien, die daarvoor onder de Mooren en andere altoos is gehouden en gespecteerd’. En, voegen ze eraan toe, hij heeft ‘ook veel goed aan Christenslaaven beweezen’.

Dat laatste was natuurlijk een belangrijk punt in de onderhandelingen over een verdrag met Marokko. Een verdrag dat er overigens nooit gekomen is; weliswaar lukte het Perez en de Staten-Generaal om tot overeenstemming te komen, maar de vele troonsopvolgingen in Marokko in deze periode – Abdallah werd tussen 1729 en 1757 vijf keer afgezet en keerde evenzovele keren terug op de troon – leidden ertoe dat het nooit door Marokko geratificeerd werd.

PROJECT AMSTERDAMS AKTEN
Het project Alle Amsterdams Akten bereikte eind februari na zeven jaar een opmerkelijke mijlpaal: één miljoen gedigitaliseerde notariële aktes. U kunt meehelpen: alleamsterdamseakten.nl