De letters van het 'Stikkerhuis', Nieuwezijds Voorburgwal 288, blikkeren in het voorjaarszonnetje - al is het gebouw (vernoemd naar partijoprichter, bierbrouwer en minister Dirk Stikker) allang niet meer het clubhuis van de Amsterdamse VVD. Van der Stoel woonde er begin jaren tachtig als een soort kraak wacht, totdat het verkocht zou worden. En terwijl ze net een pleidooi heeft gehouden dat mensen in hun eigen buurt zelf iets moeten ondernemen om elkaar te leren kennen, moet ze bekennen dat ze de andere bewoners van het huis zelden zag. Politiek café De Libertijn in het souterrain was wel bekend terrein. "Heel handig, beneden de bar en op een steenworp afstand het stadhuis.”

Van der Stoel was al jong liberaal actief; toch duurde het tot 1976 voordat ze lid werd van de Amsterdamse afdeling van de VVD en niet nadat ze de programma's van de andere partijen had bestudeerd. De VVD en PvdA bleven over. "Midden jaren zeventig was de polarisatie heel sterk. Ik koos voor het individu, voor de vrijheid van het eigen denken. Dus niet voor die mantra van 'het is de schuld van de maatschappij." Op aandrang van partijgenoten stelde ze zich in 1982 schoorvoetend verkiesbaar voor de gemeenteraad. Ze vroeg zich af of de VVD met zeven zetels wel iets had in te brengen tegenover het machtsblok van de PvdA. Maar de liberalen voerden een heuse campagne ("voor een appel en een ei; tegenwoordig beginnen we al direct na de verkiezingen te sparen voor de volgende") en de VVD won er drie zetels bij.

Kleffe stadhuisbroodjes

Binnenhof Oudezijds Voorburgwal. Interieur stadhuis: Met gezicht op de personeelskantine en keuken. 
Foto Ino Roel, Stadsarchief Amsterdam

We slaan de Sint Luciënsteeg in en passeren op nummer 15 (en belendende panden) pannenkoekimperium de Pannekoekkelder, voorheen een kleine broodjeszaak. "Maandagavond vergaderde de fractie en dan kregen we van die kleffe stadhuisbroodjes. Hier waren de brood- jes lekker, dus hebben we wat met de eigenaar onderhandeld." Vorig jaar wilde hij Van der Stoel weer spreken. Hij wilde uitbreiden en dat schoot niet op. Ze gaf hem weinig hoop: "Wij zijn tegen heel grote zaken." Maar uiteindelijk kreeg hij toch zijn zin: "Ambtelijk was er een fout gemaakt, die niet hersteld kon worden." Via de nauwe Duifjessteeg en de Wijde Lombardsteeg naderen we de Nes, waar een uithangbord naar café De Blincker wijst. Raadsleden van de PvdA en VVD mochten er na vergaderingen graag een glaasje drinken, maar eigenlijk hoorde dat niet. “Je ging met je eigen soort naar de kroeg en zeker niet met de PvdA; die hadden een houding van 'We rule this City'. Uit frustratie daarover gingen de andere partijen ook niet mee." Maar een goede verstandhouding, ondervond Van der Stoel, bevorderde het luisteren naar elkaars standpunten.

Nes 49, links is de Enge Lombardsteeg en rechts de Wijde Lombardsteeg. Foto: Ino Roel, Stadsarchief Amsterdam

Een van die liberale standpunten werd op een vrijdagmiddag in de Enge Lombardsteeg op de proef gesteld. Een jongen met een mes probeerde Van der Stoel te beroven. "En ik weet nog dat ik op dat moment dacht: Nou, Van der Stoel/jij altijd met die mooie verhalen over eigen verantwoordelijkheid, onderneem dan nu ook actie! Dus ik ben achter hem aangehold, maar hij was al verdwenen."

We steken de brug over en buigen af naar hotel The Grand, het oude stadhuis, waar destijds bij de ingang een "heel strenge, ouderwetse" conciërge resideerde. "Ik zei dus in het begin altijd keurig: 'Dag meneer Van Waveren.

Na een maand zei hij: 'Ik heet Joop! 'Goed, meneer Van Waveren.’" Het jonge raadslid kreeg al snel "een van de boeiendste portefeuilles" toegeschoven: de politie. Ze ging mee op surveillances en hoopte dan dat er "iets spannends" zou gebeuren. Dat viel tegen. Maar erg moeilijk werd het wel, vooral in 1985 toen kraker Hans Kok overleed. "De druk was van alle kanten enorm. In onze fractie hoorde je ook wel geluiden van 'had ie maar niet moeten slikken en drinken', maar iemand hoort niet in een politiecel te overlijden. Tegelijkertijd is 24 uur controle ook niet reëel." Van der Stoel vergeleek de politie in die roerige periode met een oester: gesloten voor de buitenwereld, maar van binnen rommelt het. "Ik vond dat de burgemeester het politieapparaat opener moest maken en dat heeft Van Thijn ook gedaan."

Demonstranten op weg naar het stadhuis met een spandoek tegen burgemeester Ed van Thijn. Aanleiding van het protest was de dood van kraker Hans Kok die een dag eerder in een politiecel overleed. Foto: ANEFO/Stadsarchief Amsterdam

Koudwatervrees

De PvdA zat destijds aan de voorkant van het stadhuis, met uitzicht op de ingang en de binnenplaats. We steken de hal van het hotel door naar de binnentuin die kant zat de VVD, met de raadszaal tussen beide partijen in. Van der Stoel kampte met rugproblemen en stond tijdens vergaderingen wel eens op om een stukje te lopen, bij voorkeur aan de kant van de PvdA. "Als er PvdA'ers langskwam en, negeerden ze je. Want ik was van de overkant, dus verderfelijk." Maar de PvdA kwam over haar "koudwatervrees" heen en allengs werd de sfeer collegialer.

Van der Stoel wijst naar de tweede etage waar het fractiekamertje van de VVD links in de hoek zat "weggestopt". Ze heeft er wel eens bezoek gehad van een BVD'er. De veiligheidsdienst wilde informatie over een collega van een andere fractie met wie Van der Stoel in een commissie zat. "Ze wilden een karakterschets van hem hebben: 'Eet ie veel uit de muur? Drinkt ie veel?' Heel raar allemaal." De collega was rechtstreeks gekozen door de burgers, maar de BVD'er vond dat die partij niet thuishoorde in de gemeenteraad. Van der Stoel weigerde medewerking. "Wij zijn een democratie! Als je vindt dat iemand een maffe opvatting heeft dan bestrijd je die in het debat, met open vizier. Maar, stel je voor, toen zei die man: 'Mevrouw Van der Stoel, dat is uw goed recht, maar ik meld u wel dat de VVD een lid kwijt is."

Anne Lize van der Stoel (Bergen op Zoom, 1954) kwam in 1973 naar Amsterdam, waar ze een lerarenopleiding van d'Witte Leli volgde. Van 1982 tot 1994 was zij gemeenteraadslid voor de VVD en later ook (vice-)fractievoorzitter. Voor die partij zat zij tussen 1994 en 1998 in de Tweede Kamer. Sinds 6 maart 2002 is zij (de eerste) voorzitter van stadsdeel Centrum.