Boegbeeld van protestants Amsterdam

Het Genootschap Amstelodamum wijdde in 2018 al eens haar volledige Jaarboek aan de Oude Kerk, en doet dat nu met de Nieuwe Kerk. Een goed idee, want in vergelijking met de Oude komt de Nieuwe er wat literatuur betreft wat magertjes van af. De rijke geschiedenis van het gebouw en zijn omgeving wordt nu door een tiental experts in groot detail beschreven.

Zoals in zoveel kerken in Nederland is het rijke Roomse verleden van de Nieuwe Kerk, gesticht begin 15de eeuw, nauwelijks meer zichtbaar. De tweede parochiekerk van de stad, gewijd aan de maagd Maria en l de heilige Catharina, had echter net als de eerste een belangrijke plaats in het leven van de Amsterdammer

De legendarische stichter, bankier Willem Eggert, zou de grond en de fondsen zou hebben gefourneerd. In de twee eeuwen daarna werd de kerk vergroot en verfraaid. Gilden en religieuze broederschappen richtten altaren op, waarbij vaak sprake was van rivaliteit met de Oude Kerk, een echo daarvan te horen is in het gebakkelei tussen Jan Klaassen (de patroonheiligen van de Oude Kerk) en Katrijn (patrones van de Nieuwe).

In 1578 ging de Nieuwe Kerk over in protestantse handen en werd zo het boegbeeld van protestants Amsterdam, in de 17de eeuw een van de grootste protestantse gemeenschappen ter wereld. Toen de kerk in 1645 werd getroffen door brand, betaalde de stad dan ook ruimhartig voor het herstel en de nieuwe, buitengewoon fraaie inventaris, het koperen koorhek, de gesneden preekstoel en het orgel. De toren, waaraan in 1646 werd begonnen, kwam er echter niet.

In de 19de eeuw begon de kerk een tweede leven als podium voor nationale evenementen, te beginnen met het (her-)begraven van nationale figuren als Vondel en De Ruyter. Ook werd het de plaats van inhuldiging van de nieuwe Nederlandse vorst. Zo bestaat de kerk voort, als ruimte voor tentoonstellingen en evenementen – de Grote Amsterdam Quiz 2019, bijvoorbeeld. Gepreekt wordt er niet meer.

De Nieuwe Kerk van Amsterdam - Van tweede Amsterdamse parochiekerk tot nationale kerk van Nederland - 115de Jaarboek van het Genootschap Amstelodamum

- Onder redactie van Gert Eijkelboom en Gabri van Tussenbroek

- Genootschap Amstelodamum / Virtumedia

- 224 blz.

- € 27,50