18 januari 1972. Orgeldraaiers organiseren een muzikaal protest

Op 18 januari 1972 demonstreren de Amsterdamse orgeldraaiers tegen het restrictieve ‘draaiorgel-beleid’ van de gemeente. Ze duwen vijf pierementen in een optocht door de binnenstad, en spelen om de beurt een liedje. Aan de orgels hangen borden met teksten als: ‘Amsterdam zonder orgel is geen Amsterdam’ en ‘Wie aan Amsterdam denkt, denkt aan ‘t orgel’.

Ontdek Ons Amsterdam

Wil jij alles weten over de fascinerende geschiedenis van Amsterdam?

Meld je aan Arrow right Geef cadeau Arrow right

De orgeldraaiers protesteren tegen de vele regeltjes die de gemeente hen oplegt.  Zo moeten ze altijd op minstens tien meter van de straathoek staan (in de Leidsestraat is dat zelfs 25 meter). Na een halfuur moet het orgel honderd meter worden versleept, om te voorkomen dat bewoners en winkeliers zich gaan ergeren aan de vrolijke deuntjes. De Leidsestraat is sinds kort helemaal verboden terrein, omdat de orgels de trambaan zouden blokkeren. 

Volgens de demonstrerende orgeldraaier André van Bronswijk, in 1972 al ruim 35 jaar in het vak, hebben orgeldraaiers de tijd niet mee. Hij herinnert zich hoe vroeger de dienstmeisjes naar buiten kwamen hollen wanneer hij op de grachtengordel speelde. ‘Dat gebeurt niet meer, want in die statige panden zitten nu bedrijven. Uit de Jordaan, vroeger een ‘gouden buurt’, zijn veel van de oorspronkelijke bewoners vertrokken. De binnenstad is zo druk geworden dat het lastig is om überhaupt nog een plekje voor je orgel te vinden.’ 

In het Algemeen Dagblad verzuchten de orgeldraaiers dat het aantal pierementen in de stad al jaren afneemt. ‘Voor de oorlog telde Amsterdam 35 pierementen, na de oorlog 15 en nu (in 1972 dus) zijn we nog met acht.’ Ze vrezen dat het orgel op den duur helemaal uit het straatbeeld zal verdwijnen. Zover is het nooit gekomen. In 2016 telde Amsterdam nog vijf pierementen, in 2019 drie. In oktober van dat jaar werden draaiorgels bovendien bestempeld als nationaal erfgoed. 

 

De orgeldraaiers waren niet de eerste straatmuzikanten die protesteerden tegen het beleid van de gemeente. Suzanne Rietmeijer schreef een artikel over de geschiedenis van de Amsterdamse straatmuziek: Herrie of vertier.

Beeld: Orgeldraaiers demonstreren op het Museumplein, 18 januari 1972. Stadsarchief Amsterdam.

Delen:

Dossiers:
Kunst en Cultuur
Rubriek:
Actueel
Tijdperk:
1950-2000

Gerelateerd

25 november 1969. Kunstenaars demonstreren tegen het Van Gogh Museum
25 november 1969. Kunstenaars demonstreren tegen het Van Gogh Museum
Actueel 24 november 2020
Het Bijbels Museum gaat op reis
Het Bijbels Museum gaat op reis
Actueel 16 maart 2020
Het Witte Pietenplan uit 1968
Het Witte Pietenplan uit 1968
Actueel 3 december 2019