De Nieuwe Liefde geopend. Da Costakade 102: wijnpakhuis, parochiehuis, bezinningscentrum

DaCostakade_102-106Op vrijdag 11 februari opende koningin Beatrix De Nieuwe Liefde, centrum voor 'debat, bezinnning en poezie', in het brede witgepleisterde pand Da Costakade 102. Het is Oosterhuis' derde soortgelijke project na De Populier op de Nieuwe Herengracht (1972-1981, voorloper van De Balie) en De Rode Hoed (sinds 1990).
Dit pand in de Kinkerbuurt heeft een boeiende historie.

In 1901 werd begonnen met de bouw van dit brede complex (dat de huizen Da Costakade 74-102 verving) naar ontwerp van architect L.J. Neumayer, als wijnpakhuis van firma Ferwerda & Tieman, tot dan gevestigd op Herengracht 88. Het nieuwe onderkomen werd een sierlijk gebouw, in een eclectische stijl, met een mengeling van neorenaisance- en art-deco-elementen.
in 1931 werd het overgenomen door de parochie van de H.H, (heiligen) Nicolaas en Barbara, alias kerk De Liefde. Het door architect Pierre Cuypers ontworpen en in 1885 ingewijde kerkgebouw stond (tot de sloop in 1992) in de Bilderdijkstraat bij de De Clercqstraat, schuin achter het oude wijnpakhuis. Daarmee ontstond een roomse eclave in dit stukje Kinkerbuurt, want vlakbij in de Da Costastraat waren ook enkele katholieke scholen te vinden.
Het voormalige pakhuis werd nu Huize De Liefde (ingezegend op 15 september 1932). Als parochiehuis werd het voor vele verschillende activiteiten verbouwd tot zestien 'zalen'' (soms donkere hokjes), waarvan de grootste dienden als kapel en als Cinema De Liefde. In dat filmzaaltje werden naast stichtelijke documentaires ook spannende maar verantwoorde 'kojbojfilms' vertoond. Volgens een reclamefilmpje, te vinden op de site van De Nieuwe Liefde, was er in de pauze roomijs te koop: 'zoo'n beker voor 15 cent'. Op den duur werd het vooral een rooms zalenverhuurbedrijf. Op 13 maart 1941 bijvoorbeeld vergaderde hier de Vereeniging van R.K. Melkhandelaren 'St. Rochus' . En twee weken later, op 31 maart, volgde een tafeltennistoernooi tussen katholieke clubs uit Den Haag, Hiversum, Haarlem en Amsterdam, kortom "de beste spelers van R.K. Nederland". (Pro memorie: de Amsterdamse toppers waren C. Pelser, J. Putman en J. Weber). De Duitse bezetting was toen al een jaartje gaande. Volgens de verhalen vergaderde hiet in die jaren de Verztetsgroep West (whatever that may be) en werden er wapens en andere verboden goederen verborgen.
Door de 'ontzuiling', de snelle terugloop van het aantal parochieleden en de doorbraajk van de tv raakte in de jaren zestig de fut eruit. De parochie moest in 1972 het pand verkopen. In 1974 werd het in de gebruik genomen door de Drama-School en de School voor Nieuwe Dansontwikkeling, twee onderdelen van de Theaterschool. De eerste vertrok al in 1979, de dansschool pas in 2007. Na een paar jaar leegstand werd het gekocht door de idealistische multimiljonair Alex Muller (rijk geworden met Unique Uitzendbureau) die Huub Oosterhuis de kans wilde geven hier zijn nieuwe droom te verwezenlijken. Door het architectenbureau van Wiel Arets werd het complex alweer ingrijpend verbouwd.; Bij de ontwikkeling van het comcept en de programmeriing speelde journalisten cultureel manager Joost Divendal een enthousiaste rol. Op 1 januari 2010 werd hij aangesteld als directeur. Helaas werd amper twee maanden later kanker bij hem ontdekt. In mei overleed hij daaraan.
In de loop van dit jaar verhuist waarschijnlijk nog dit jaar de Amsterdamse Studentenekklesia van De Rode Hoed naar De Nieuwe Liefde. Deze tegendraadse oecumenische 'parochie' werd in 1968 door Huub Oosterhuis en pater Jan van Kilsdonk opgericht. Toen Oosterhuis in 1969 trouwde, werd hij als priester ontslagen, maar bleef voorganger bij de Studentenekklesia. Ook die kwam toen buiten de kaders van de Katholieke Kerk te staan. De zondagse bijeenkomsten van Studentenekklesia trekken overigens vooral vergrijsde maar blijmoedige oud-studenten.

Tekst: Peter-Paul de Baar