DE STAD VAN JACOB VAN DEVENTER

jacob-van-deventer-700.png

 

De stadsplattegrond van Aemsterdam door Jacob van Deventer uit 1560-1561 is een prachtige bron van informatie over de toestand van de Amsterdam, in de jaren dat het tumult van de Opstand nog ver weg was en nog bijna niemand nadacht over de spectaculaire uitbreidingen. Het is bovendien een werk van grote schoonheid.

 

Van Deventer zou in opdracht van keizer Karel V en zijn opvolger, koning Filips II, drie grote atlassen vervaardigen met plattegronden van niet minder dan 226 steden in de Spaanse Nederlanden (Nederland, België, Luxemburg, Noord-Frankrijk en uiterste westen van Duitsland), van Hesdin tot Appingedam en van Echternach tot Alkmaar,

Al die kaarten zijn nu voor het eerst in één omvangrijk (en ongelooflijk fraai) boek bijeengebracht, ‘Stedenatlas Jacob van Deventer’, een ware stoeptegel van 500 pagina’s.

 

De kaart van Amsterdam toont de stad aan de vooravond van grote veranderingen. Het Kartuizerklooster en het klooster van de ‘Regulieren’, bij de Amsteldijk, liggen nog vredig in het groen, maar buiten de muur wordt al gebouwd in de Lastage en langs de Anthonisdijk, en in het noordwesten, buiten de Haarlemmerpoort. Het buitendijks land is donkergroen; in de lichtgroene weilanden is nog het oude patroon van de veenontginningen te zien, de lange smalle percelen die tot dag van vandaag het stratenpatroon van de Jordaan, de Pijp en Oud-West bepalen. 

 

Stedenatlas Jacob van Deventer. 226 stadsplattegronden uit 1545-1575 – Schakels tussen verleden en heden. Thoth/Lannoo.