Rokin Extra 5: ROKIN 12-16 (o.a.De Slegte en Hotel Polen)

Rokin 12-18 vrnl 1973De Spaarspotsteeg is nu een traverse dwars door een winkelcomplex van glas, staal en beton, maar vroeger was het nog een echte steeg.  Aan de noordkant daarvan (sinds 1899 Rokin 12, eerder Rokin 6) lag begin 16de eeuw een steiger aansluitend op het achterhuis van huis Het Paradijs in de Kalverstraat, bewoond door de schatrijke Duits-Nederlandse bankier, kunstminnaar en humanistisch geleerde Pompejus Occo. Vanaf deze steiger bewonderde de Deense koning Christiaan II in augustus 1521 een steekspel op het nog zeer brede water van het Rokin. Later werd de oever hier bebouwd, en werd daarlangs een kade aangelegd, waardoor de stroom smaller werd. 

Tot 1880 (blijkt uit een advertentie in Het Nieuws van den Dag) werd Rokin 6 (het latere nummer 12) bewoond door mr. Wijnand Heineken (1845-1939), advocaat, van 1878 tot 1901 links-liberaal gemeenteraadslid en neef van Gerard Adriaan Heineken, stichter van de bekende brouwerij. Hij waagde het op te komen voor algemeen kiesrecht,  ja zelfs vrouwenkiesrecht, en veroorzaakte in 1893 opschudding door voor te stellen het gebed aan het begin van raadsvergadering af te schaffen. (Toen woonde hij overigens al dertien jaar op Rokin 98). Even voor 1890 kon men op Rokin 6 (= 12)  terecht bij wijnhandel annex proeflokaal Le Vignoble, later Bodega Le Vignoble geheten. Rond 1950 bestond die nog steeds. Op eenhoog was In 1884 en nog steeds in 1920  een ‘coiffeurszaak’, (sinds 1895 eigendom van J.W. Holm sr.) en op een andere bovenverdieping woonde in 1904 makelaar M. Engers. 

Rond 1950 verscheen de naam ‘Noord-Holland Express’ op de gevel. Vanaf Rokin 12 kon men ieder uur per touringcar naar de Alkmaarse kaasmarkt. In de jaren ’60 kwam Oorbeek Tours,  trips naar Valkenburg, de Veluwe, Zeeland en Groningen aanbood.   Tegen 1970 kreeg het pand een nieuwe gebruiker die al snel een begrip werd:  rams-boekhandel/antiquariaat J. de Slegte, begonnen in Rotterdam. In 1955 betrok De Slegte al de aangrenzende huizen Kalverstraat 11-13; nu volgde wegens groot succes een doorbraak naar het Rokin. Het was en bleef een bomvolle winkel,  met veel op- en afstapjes.
In mei 1977 kwam daaraan een dramatisch einde.  Daarover hieronder meer.

Rokin 14-1

In de ochtend van 9 mei 1977 brak in het gerenommeerde Hotel Polen op het Rokin (doorlopend naar de Kalverstraat) een helse brand uit, die het grote complex geheel verwoestte en 33 doden kostte (vooral Zweedse toeristen). Vreemd genoeg lijkt deze brand al weer zo goed als vergeten. Mooi dus dat het onvolprezen historische tv-programma Andere Tijden er een fascinerende, bloedstollende documentaire aan heeft gewijd. Die werd afgelopen zondag 13 mei 2012 uitgezonden, maar is nog steeds te zien via de site http://anderetijden.nl/aflevering/187/De-hel-in-Hotel-Polen .

Op de zuidhoek van de Kalverstraat en de Papenbrugsteeg (Kalverstraat 15, later 15-17) stond al in de 18de eeuw het Poolse Koffiehuis (Poolsche Coffyhuis). In 1857 werd dat tevens een logement, dat even later werd uitgebreid aan met nummer 17. In 1890 werd het koffiehuis gesloopt en door architect Eduard Cuypers vervangen door een groot, luxueus hotel-café-restaurant, met ingang aan Rokin 14. In de 20ste eeuw werd Polen vooral bezocht door beurshandelaren, maar vooral na de Tweede Wereldoorlog raakte het café ook in trek bij schrijvers en journalisten. Annie M.G. Schmidt bijvoorbeeld schreef rond 1950 het liefst hier haar versjes (‘Dikkertje Dap', 'Het fluitketeltje', 'De sproetenfee' e.d., de hoorspelserie ‘Pension Hommeles (1952-1958) en  haar klassieke kinderboek Abeltje (1953)) en overlegde erover met haar vaste illustrator Wim Bijmoer.  In 1967 kocht Polen Rokin 16 erbij: de begane grond daarvan werd een bodega, erboven kwamen hotelkamers. Het was een vucht naar voren, want eigenlijk was het hotel al op z’n retour en onderhoud veiligheidsvoorzieningen werden verwaarloosd.  In 1974 werd het café-restaurant gesloten en verhuurd aan meubelzaak Inden. Het hotel bleef nog open. Tot pas drie jaar later de fatale brand uitbrak. Die verwoestte ook De Slegte aan de overkant van de Papenbroekstraat:  3000 waardevolle kunstboeken gingen daarbij verloren.

De ruïnes werden pas begin 1981 helemaal opgeruimd. Daarna mochten de stadsarcheologen er de bodem onderzoeken.  Eind 1981 werd begonnen met bouw van een gigantische karakterloze betonklont op de plek van Rokin 12-16 (met tussen 12 en 14-16 een nieuwe Papenbroeksteeg), die in 1983 onder de naam Rokin Plaza in gebruik werd genomen. Op de begane grond van Rokin 12 opende juwelierszaak Schaap & Citroen (Kalverstraat 1) een filiaal, op 14 kwamen reisbureaus (Sydney Budget; Budget Air) en op 16 een filiaal van de ABN –Amrobank. Er boven opslagruimte en kantoren.  Het werd geen groot succes; de leegstand nam schrikbarend toe.  In 2012 werd Rokin Plaza gekocht door de Emmes Groep (sinds 2015 Ivy geheten). Die liet het spectaculair verbouwen: de buitengevels bestaan nu grotendeels uit glas, met vrolijke lichteffecten. In april 2014 werden de vernieuwde panden (inclusief Kalverstraat 11-17) betrokken door de modeketens Forever 21 en Pull & Bear . In mei 2015 werd het hele complex voor € 108 miljoen gekocht door de Europese winkelvastgoedbelegger Vastned.