Rokin Extra 5: ROKIN 8-10

Rokin 8-12 jaren 50Toen in mei 1899 de gemeenteraad besloot dat de huizen Beursstraat 2, 4, 6, 8, 10 en 12 (Tussen Dam en Kromelleboogsteeg) voortaan Rokin 2, 2A, 4, 4A, 6 en 6A gingen heten, veranderde ook de nummering van de Rokin-panden pal ten zuiden van de genoemde steeg. Het oude Rokin 2 werd nu Rokin 8, Rokin 4 werd Rokin 10 en Rokin 6 werd Rokin 12. De voormalige percelen Rokin 8-14 waren al in 1891 vervangen door een groot nieuw complex (Hotel Polen); dat ging Rokin 14 heten. Daardoor konden de huizen 16 en 18, voor de hoek van de Papenbroeksteeg, en de hele verdere westzijde van het Rokin hun oude nummering behouden.

Het hoekhuis Rokin 8 (voorheen 2; rechts op de foto), met opvallende erkers opzij, bood in de jaren 1880 onderdak aan het Nederlandsch Advertentiebureau. In of vlak voor 1895 vestigde zich hier apotheker Henri Sanders. En tot eind jaren 1950 bleef deze apotheek bestaan. In het prille begin van de 20ste eeuw verkocht Sanders Powelle’s balsem van anijszaad tegen hoest, schorheid, asthma en bronchitis, Anker-Pain-Expeller tegen reumathiek en Antineurasthin, ofwel ‘Dr. Hartmann’s wondervol zenuwvoedsel”, als wapen tegen “hersenoverspanning”.

Van 1969 tot 1979 was Rokin 8 het adres van uitzendbuerau Tempo-Team, afd. Industrie en de jaren ’80 vond men hier café Katoen.

Boven de apotheek (met ingang om de hoek (Kromelleboogsteeg 1) was al eind jaren ’30 en nog steeds rond 1985 lunchroom The Sandwich Corner.

Anno 2016 is de lunchroom verdwenen en op de begane grond huist een ijssalon annex Tours & Tickets-bureautje.

Rokin 10 (voorheen 4)werd in de huidige vorm in 1894 gebouwd door architect A.L. van Gendt voor kleermakerij J. Selig, die in 1899 failliet ging. Sindsdien had het pand heel wat bewoners en gebruikers. Rond 1900: de Emailleplatenfabriek (speciaal adres voor tentoonstellingsmedailles) annex de Amsterdamsche Graveer-Inrichting. Daarna kwam rond 1905 de meubelzaak ‘Onder de St. Maarten’, in 1913 gevolgd door kantoormeubelen zaak L. Fles & Co., die onder meer Adler-schrijfmachines verkocht. Kort na 1925 treffen we er NV Hartog Stibbe’s Antiquiteitenhandel, in de jaren ‘30 sigarenwinkel Industria en in de jaren ’40 en ’50 Hekker’s Postzegelhandel en de NV Nederlandse Handelscentrale, in de jaren ’60 herenkledingzaak Simon Crone en in de jaren ’70 weer een postzegelhandel: Amphila, van Reijn R.F.G. Sturms (failliet in 1981).

Erboven op tweehoog woonde van 1974 tot 1979 een bekende Amsterdammer: popmuzikant Wally Tax, lead-zanger van The Outsiders, met zijn toenmalige vriendin Liesbeth Donkers. Arbeidssocookoog Jelle Visser (oud-hoogleraar aan de UvA, nu in Bremen) woonde destijds op eenhoog en herinnert zich het huis nog goed:

“J,a ik heb van april 1974 tot mei of juni 1977 op Rokin 10, 1 hoog, gewoond. Ik was de onderhuurder. Ik geloof dat de hoofdhuurder een mevrouw Mulder - ergens in Hilversum of Bussum, of was het Amstelveen? - was; zij kwam in de begintijd de huur (300 gulden als ik me wel herinner) zelf ophalen en controleren of het pand goed bewoond werd; of ik het geld later per giro heb overgemaakt, weet ik niet meer.  Ik weet ook niet of ze er zelf met haar man (ze was weduwe) gewoond heeft; mijn directe voorganger was dr Wolfgang Beck, eveneens verbonden aan de UvA. 

 Alle verdiepingen (boven de postzegelhandel/kledingzaak) werden als geheel verhuurd (maar niet door de zelfde verhuurder - sommigen waren hoofdhuurder, anderen zoals ik  onderhuurder). Die verdiepingen waren ook niet zo groot. Twee stevige kamers (voorzijde Rokin; acheterzijde uitkijk op de achterkant van de panden aan de Kalverstraat; rechtsachter uitzicht op de uitbouwsels en buitenlift van P&C) en linksachter een behoorlijk diepe uitbouw voor keuken, douche en wc.  

Inderdaad waren Wally Tax (Outsiders) en zijn vriendin Liesbeth Dronkers mijn directe bovenbewoners. Door drugs- en alcoholgebruik ging het er soms heftig aan toe en op sommige momenten was Wally zeer gewelddadig (hij heeft mijn deur nog eens ingetrapt, omdat ik Liesbeth had binnengelaten om per telefoon hulp te vragen). Meestal was het er een vrolijke boel, met veel lawaai. Zelden heb ik zoveel bezoek gehad. 

Helemaal boven woonde een schilderachtige dame die nog jarenlang als een paradijsvogel gekleed door de binnenstad van Amsterdam zwierf - broodmager en geloof ik erg arm. Ze voorzag in haar onderhoud door de kaart te leggen en in een kristallen bol te kijken; ik heb er menigmaal gebruik van gemaakt om haar wat eten en een fles wijn te brengen.  

De grote brand in het naastgelegen hotel Polen in het voorjaar van 1977 heeft de situatie veranderd. Aan de achterkant van ons pand was flinke rook en waterschade ontstaan, en helemaal boven ook brandschade. Het pand was al in een slechte staat van onderhoud en voor mij (ik geloof ook voor Wally) was dat het moment naar andere bewoning te zoeken (Dufaystraat 10).”

Vissers opvolger op eenhoog was van 1979 tot 1984 beeldend kunstenaar en theatermaker Peter Zegveld (geb. 1951). Hij herinnert zich: “

Ik huurde een deel van de etage onder bij Gesina Klaarenbeek, ik had daar mijn atelier en woning.

Op de tweede etage woonde een jong stel; Annie en Joop. Op de derde etage woonde een hele oude vrouw met sambaballen welke in tot sluitingstijd in het café zat te drinken ik geloof dat ze Saar heette.

Door de brand in Hotel Polen en de nieuwbouw op de vrijstaande plek begon Rokin 10 te verzakken en moest gepulst worden. Ik besloot op rond 1984 te vertrekken naar het KNSM eiland.”

De begane grond werd in 1982 verkocht: “Te koop: winkelhuis Rokin 10, bij de Dam, geheel gemoderniseerde winkel, oppervlakte 90 m2, huurprijs f 55.000 p.j., zeer geschikt voor reisbureau, luchtvaartvaartschappij e.d. Per 1 juni a.s. beschikbaar.” Inderdaad kwam er in 1983 een reisbureau, met een reeks van naamsvarianten: Budget Bus, Budget Bus Vliegreizen, Eureka Travel Antillen, Budget Bus Eurolines, Budget Bus – Eurolines, Reisbureau Aireka. Het bleef er tot 2014 of 2015. Inmiddels huisvest Rokin 10 de zoveelste hazelnotenpasta- en ijssalon: Duo Penotti.