Dagboek uit de Hongerwinter

Hongerwinter 1AZeventig jaar geleden zat Amsterdam midden in de beruchte Hongerwinter van 1944-'45. Wat voor effect die had op het persoonlijk leven, komt voor wie het niet meemaakte alsnog heel dichtbij als je bijvoorbeeld het (nog nooit in druk gepubliceerde) dagboek leest van Maria Takkenberg.  Ons Amsterdam publiceert deze maand een reeks fragmenten er uit in het februarinummer (nu in de kiosken!).

Als voorproefje hier alvast een paar fragmenten.  Koop het blad en lees het hele verhaal! (Plus het boeiende artikel van Ingrid de Zwarte over initiatieven van buurtorganisaties e.d. om in die donkere maanden de ergste nood te lenigen).

Op onze Facebookpagina zullen we de komende maanden nog geregeld citeren uit dit bijzondere dagboek.

Midden in de Hongerwinter begon Maria Takkenberg (1914-ca.2000) op haar 31ste verjaardag een dagboek.Beklemmend beschrijft ze de uitputting en ontreddering door kou en voedselgebrek. Maria werkte destijds op een kantoor aan de Keizersgracht en woonde in de Leimuienstraat (Hoofddorppleinbuurt), op 35 tweehoog, met haar bejaarde ouders, maar zus Lucia (‘Luus’), onderwijzeres, en haar broers Gabriël (‘Gaab’) en Alexander (‘Lex’), beiden ook kantoorbediende.

“13 Januari 1945.

Het is vandaag 13 Januari. Ik ben 31 jaar geworden. We leven in de 6e oorlogswinter.  Leven… d.w.z. zonder gas, licht, elektriciteit, zonder voldoende bandstof, zonder voldoende voedsel.
Er zijn geen films meer, geen trams, geen douches of baden, geen kleding te krijgen .. . Wat we hebben om in leven te blijven: per week anderhalf brood en 1 KG aardappelen. De overige rantsoenen zijn successievelijk geschrapt. Vleesch, melk en boter zijn historische begrippen geworden;  van de week is ook kaas vervallen.
Het is misschien typerend dat ik dit dagboek al begin met een verhandeling over eten, maar ieder die in deze tijd leeft zal dit materialistische standpunt begrijpen kunnen.”    

16 Jan.
Gisterenavond suikerbieten gegeten als groente. Hoewel door Luus smakelijk klaargemaakt, toch geen succes. Na een paar hapjes gaat het toch tegenstaan. Zullen er dus verder maar stroop van maken.

Zaterdag 20 Jan.
Gewoon programma van kamers doen, kleden kloppen etc. Hedenochtend verrast door dikke slag sneeuw. ’t Sneeuwt nog steeds door.
Groote consternatie doordat Pa, van de bakker komende, in de Zeilstraat gevallen is. Hevig ontdaan en linker arm niet te gebruiken, waardoor wij allen in angst dat arm gebroken is. Doker gehaald welke spoedig ter plaatse en gelukkig niets ernstigs constateerde. Groote opluchting. Gaab voor Pa borreltje ingeschonken, hetgeen in zeer goede aarde viel.
Dinsdag 23 jan.

Vandaag in de winkels geen brood te krijgen. Luu heeft nog heel wat winkels afgefietst, maar zonder resultaat. Tarwe-aanvoer is gestagneerd. We hebben nog bood tot Donderdag. Hopelijk dan weer te krijgen.
Op straat niets bijzonders merkbaar.  Gewone gesleep met hout enz., op fietsen en sleetjes. Niet minder mannen dan gewoonlijk, zoo te zien.  Meeste winkels zijn zoo langzamerhand vrijwel geheele dagen gesloten, daar er toch niets te koop is.

Goede berichten van het Russich offensief.  Naar verluidt, zitten de Russen nog op 250 KM van Berlijn.
Vandaag voor ’t eerst zonder kunstlicht gegeten.  Dus weer een lichtpuntje bij alle narigheid. We zijn de ergste narigheid te boven. Maar de kou is moordend. ’t Verlamt je en je ziet tegen alles op.”

En veel meer in Ons Amsterdam februari 2015! Nu in de winkel!