100 jaar geleden verdween Naatje van de Dam

NaatjeVandaag precies een eeuw geleden werd 'Naatje;, alias 'Juffrouw Eensgezindheid' alias "de Nederlandsche Maagd' van haar sokkel op de Dam gehaald. Daarmee kwam en eind aan het monument dat sinds 1856 het centrale stadsplein had gedomineerd. In onze rubriek 'De vaste route' beschrijven Marius van Melle en Niels Wisman haar onttakeling:

 

" In de vroege morgen van woensdag 8 april 1914 werd op de Dam het monument dat de nationale eendracht moest verbeelden onttakeld door het op een immense sokkel geplaatste beeld van de Nederlandse Maagd naar beneden te takelen. Juffrouw Eendracht, was al snel na de onthulling - ruim een halve eeuw eerder - de bijnaam van het beeld, vervolgens Naatje Eendracht en tenslotte familiair Naatje. ‘Nu gaat Naatje van de Dam/ ze moet verdwijnen voor de elektrieke tram’, werd er op straat gezongen. ‘Zoo hebben veranderde schoonheidszin en de Moloch van het verkeer samengewerkt om ‘het’ monument op de Dam te verbannen’, schreef het Nieuws van den Dag.

 

Het was een roemloze aftocht van het eerste nationale monument. De Maagd had zich overigens niet gemakkelijk van haar stuk laten brengen. Ze zou een dag eerder naar beneden gehaald zijn, maar toen ze in de kabels hing begon haar hoofd vervaarlijk te wiebelen en werd de operatie stopgezet om met cement en krammen het euvel te verhelpen en de onttakeling uit te stellen. De man die al decennia lang een stempel drukte op het kunstbeleid van regering, Victor de Stuers, schreef in Amstelodamum dat de Dam eindelijk verlost was van het het monument dat het plein ontsierde, want ‘het was algemeen erkend als een van de leelijkste dingen, die in ons land aangegaapt konden worden’. Daar hadden de initiatiefnemers van het monument heel anders over gedacht: die vonden het prachtig."

 

Lees het hele verhaal in ons aprilnummer. Nu in de winkel!

 

Zie ook: "Twee nationale monumenten', in: Ons Amsterdam juli/augustus 2006.