Winternummer staat geheel in teken van 800 jaar Damrak

Cover novdec 2013 Damrak klnOns november-decembernummer is geheel gewijd aan verleden, heden en toekomst van het Damrak, al acht eeuwen lang de entreeroute van de stad.

Aanleiding is de grootscheepse opknapbeurt van het Damrak, die in september een beslissende fase is ingegaan.

Eigenlijk is het Damrak niet alleen historisch razend interessant, maar ook nog steeds heel mooi. Toegegeven: dat zie je er tegenwoordig niet meteen vanaf. Zeker niet als je je dicht langs al die souvenirshops en slechte pizzeria’s vanaf het Stationsplein door de menigte naar de Dam worstelt.

Maar loop eens op een zondagmorgen aan de oostkant het terras van The Grasshopper op en kijk naar de overkant. Net boven de reclameborden schittert een fascinerende rij gevels, die samen minstens vijf eeuwen geschiedenis van Amsterdam weerspiegelen. Hun stijl verwijst vaak naar de activiteiten die hier voorheen werden uitgeoefend: drukkerijen, beroemde winkels, financiële instellingen en horecagelegenheden. 

In deze 'special' presenteren we het Damrak als steeds veranderende entree van de stad. Met als hoofdmoot vijf momentopnamen: het Damrak 600 jaar (1413) geleden, 350 (1663), 100 (1913) en 50 jaar geleden (1963), plus het Damrak van 2013. Wat voor mensen liepen er toen over het Damrak? Wat deden ze daar? En wat zegt dat over de stad in die jaren? Die grote verhalen vullen we aan met kleine stukjes (‘Damrakkertjes’) over diverse aspecten van de Damrakgeschiedenis die anders buiten de boot zouden vallen.

In dit nummer passeren veel namen van mensen, instelingen en bedrijven die in de hele stad en vaak ook in het hele land bekend waren of nog zijn. Zoals de 17de-eeuwse drukkerijen en uitgeverijen van Willems en Joan Blaeu, Cornelis Claesz en stadsgeschiedschrijver Isaac Commelin, zeepfabriek De Vergulde Hand (hier 1544-1970), in de 19de eeuw de sigarenfabriek van Justus van Maurik en boekhandel/uitgever Seijffardt, en  vanaf het eind van die eeuw boekhandel Allert de Lange, de hotels Victoria en De Roode Leeuw, bodega Oporto en café als De Pool en De Beursbengel, de Witte Bioscoop – later Cineac –, huishoudelijke-artikelenwinkels Dake, Meyjes & Höweler en Blokker, kledinggigant C&A, warenhuis-der-warenhuizen De Bijenkorf  en natuurlijk de opeenvolgende beurzen van Amsterdam: de Korenbeurs, De Beurs van Zocher, de Beurs van Berlage en de Effectenbeurs.  En tja, nu natuurlijk ook het Kentucky Fried Chicken en het Sex Museum.

 

Korte inhoud van dit nummer :


Het Damrak in 1413: Domein van varensgasten 

Stille getuige van het Damrak begin 15de eeuw: een kinderschoen. De stadsstraat met huizen, winkels en bedrijven is nog niet veel ouder dan twintig jaar. Maar de bedrijvigheid is enorm. Er loopt veel Duits scheepsvolk rond. En de herbergiers doen goede zaken, net als de tippelaarsters.


Het Damrak in 1663: centrum van de wereld

“Alles wat er bestaat in de oude of nieuwe wereld, is hier te vinden”. Nergens is de Hollandse dominantie in de handel beter zichtbaar dan op het Damrak. Kruiden en vruchten uit alle windstreken, onbetaalbaar porselein, en heel veel boeken.


Het Damrak van 1913: grote verwachtingen

Het Damrak is veranderd in een bruisende, grootsteedse allee met de grandeur van de Parijse boulevards. Er zijn kolossale handelskantoren verrezen en weelderige winkels en aan de kop staat het chicste hotel van Amsterdam, het Victoria.


Het Damrak in 1963:  De grandeur verdwijnt

Een curieuze foto van 22 februari 1963 toont een terras op het ijs van het Damrak, zes dagen na de grote brand van C&A. Journalisten en beurshandelaren? Die houden op loopafstand kantoor. Of toch toeristen? Met de opening van de eerste Nederlandse Wimpy begint de ‘verhamburgisering’. De Amsterdammers moeten even wennen aan dat rare voedsel, maar daarna gaat het razendsnel.

 

Het Damrak in 2013: Verborgen rijkdommen

Chaotisch, morsig, armoedig. Zomaar wat karakteriseringen van het eens zo mooie Damrak. Maar sinds de bruiloft van Willem-Alexander en Máxima waait er een nieuwe wind. Het Damrak moet weer de rode loper van de stad worden.

 

 Het nieuwe Damrak: Eerste etappe van Rode Loper

Over een dik jaar moet het Damrak er heel anders uitzien dan nu. En binnen tien jaar is het hopelijk ook essentieel van karakter veranderd. Wat staat ons te wachten?

 

En verder o.a. :

Damrak in vogelvlucht 1538 en 2012

De 13 stegen van het Damrak

Hier gebeurde het: Damrak, 25 augustus 1970: Mariniers verjagen Damslapers

Dubbelfocus: George H. Breitner schildert Damrak 1903

Stem uit het verleden: Sigarenfabrikant en journalist Justus van Maurik over het Damrak van zijn jeugd, ca. 1860

Column Felix Rottenberg: Met Weense opa naar De Roode Leeuw

De vaste route van: Karin Spaink

‘Damrakkertjes’:

- Watershow voor Willem de Zwijger (1580)
- Het Huis-met-het-torentje (1533-1889)
- Damrak gedempt met mensen (Pachtersoproer 1748)-
-  Verzakte Beurs slopen? (1959)
- Fanny’s heldenonthaal (1948)
-  Allereerste inloopzaak (tijdschriftenhal Van Gelderen (1929-1971)
- Filmsterren op het Damrak
- Een glaasje port voor de Sint (sinds 1934)

En natuurlijk ook onze vaste rubrieken Stadsnieuws, 25 & 50 jaar geleden, Verschenen, Komt dat zien en Puntjes op de i. 

Ons Amsterdam is voor € 6,- te koop bij veel boekhandels, sigarenwinkels en kiosken in Amsterdam en te bestellen bij onze Lezersservice: 088- 226 52 35 of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Voor meer informatie: Peter-Paul de Baar, hoofdredacteur, 020-305 36 56 of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Geen nummer meer missen? Ga dan naar: www.onsamsterdam.nl/abonneren