Gijsbrecht achterna door middeleeuws Amsterdam

Afgelopen zaterdag 22 december verzorgde onze auteur Carolus van Doornen, tot twee keer toe, voor een stevig gezelschap Ons Amsterdam-abonnees een prachtige wandeling door het Amsterdam van Gjjsbrecht van Amstel, rond 1300. Maar eigenlijk tegelijk door het 17de-eeuwse Amsterdam van toneelschrijver Joost van de Vondel, die Gijsbrecht (IV) tot literaire held maakte en daarbij (gelijk had-ie) het anachronisme niet schuwde..

Van het Amsterdam Museum in de Kalverstraat via winkelcentrum Kalvertoren (waar Vondel de grote moordpartij op de nonnen van de Clarissenkloester situeert), via de in de kerstnacht ('O, schoner de dan de dagen') door Kennemers en Waterlanders in brand gestoken Nieuwe Kerk en het beschoten stadhuis, langs de Nieuwezijds Kol (waar misschien het echte kasteel van de heren van Amstel stond), de Warmoesstraat (waar Vondel het toneelstuk schreef, in de woonkamer achter zijn kousenwinkel) ten slotte naar de Schreierstoren, door Vondel aangezien voor hoektoren van het Amstelslot. Daarvandaan vlucht Gijsbrecht aan het eind van Vondels stuk met zijn getrouwen in de ochtendnevel van Eerste Kerstdag naar Pruisen. ("Vaarwel mijn Amstelstad! Verwacht een ander heer!") Maar dat pas nadat de aartsengel Rafael hem had beloofd dat Amsterdam in volle glorie zou verrijzen!

Van Doornen liet onderweg zien dat Vondel het niet zou nauw nam met de historische werkelijkheid van omstreeks 1300, toen van een Nieuwe Kerk en een Clarissenklooster nog lang geen sprake was. Maar dat mag, in de literatuur! Voor hem en zijn tijdgenoten waren die gebouwen in ieder geval al tastbare symbolen van een eerbiedwaardig verleden.

Aatsengel Rafael zagen we niet meer verschijnen, maar op de Dam zong wel een heel koor kerstliederen: toch heel sfeervol. Ook daardoor werd het een schitterende wandeling,

Wilt u er meer over weten? Lees dan Van Doornens mooie artikel on het november-/decembernummer van Ons Amsterdam (nog t/m 3 januari in de kosken)!