Amsterdam 100 jaar geleden, maandag 25 november 1912:

Onder de kop 'Ferwerda & Tieman en Anti-Semitisme' publiceert het Algemeen Handelsblad een geruchtmakende ingezonden brief, van ene Israel Jakobs. In het het nieuwe chique restaurant Trianon van de firma Ferwerda & Tieman op het Leidseplein (in een stukje van het gloednieuwe, waar veel later de Heineken Hoek zal komen) laat men joodse bezoekers het dubbele tarief betalen! Jakobs heeft het zaterdagavondf zelf ondervonden. Door de krant om een reactie gevraagd maakt de directie het er niet veel beter op door te verklaren dat deze behandeling niet alleen geldt voor joden (het personeel kreeg opdracht op uiterlijk af te gaan), maar voor "een ieder die feitelijk niet in het luxueuze milieu van Trianon thuis behoort. KLIK OP 'LEES MEER' om beide brieven te lezen!

Algemeen Handelsblad, maandag 25 november 1912:

Geachte Redactie,

Beleefd verzoek ik U opname van onderstaande regelen.
Zaterdagavond was ik met mijne vrouw in het nieuwe café van. Ferwerda en Tieman .’Trianon’ op het Leidscheplein. Ik bestelde voor mijne vrouw koffie en voor mij een glas bier. Aan hetzelfde tafeltje zayen een niet-Joodsche heer en dame, die ieder een kop koffie. en daarna ieder een glas bier gebruikten. Toen de kellner bij hen kwam afrekenen, hoorde ik hem zeggen: ‘Ik krijg van u, 2 koffie — 60 cents en 2 bier — 50 cts. Dat is dus ƒ 1.10.’ De heer betaalde en ging heem. Even later ontbood ik den kelner en vroeg hem hoeveel ik schuldig was. ‘f 1.10,’ was zijn antwoord. Ik zei: ‘Ik heb 1 koffie en 1 bier gehad.’ De kellner herhaalde nogmaals: ‘Dat is 60 cts en 50 cts., dus ƒ 1 .10.’ Ik betaalde. Even later riep ik den kellner terug en zei, dat hij zich toch zeker vergist had. omdat de heer naast ons voor het dubbele, hetzelfde, had betaald. En hier laat ik antwoord van den kellner volgen: ‘Om u de waarheid te zeggen, moeten Israëlieten hier het dubbele betalen. Anders zouden zij hier de overhand krijgen en dat moet geweerd worden.’ Ik schrikte van dit antwoord, doch de kellner vervolgde: ‘Kijkt u er mij maar niet op aan. ’t Is de instructie van de Directie, die ons het voorschrijft. Wij gaan op de gezichten af. Een Christen, die er als een Jood uitziet, kan er evengoed de dupe van worden. Hij wees mijn iemand aan en zei: ‘Toen deze heer straks binnenkwam zei de chef: Denk er om, die heer ziet er uit als een Jood maar is er echter geen. Laat hem dus niet dubbel betalen.’
Ik had natuurlijk niet aan ioo iets verschrikkelijks gedacht en meende, dat het te vee] betalen louter op eene vergissing van den kellner berustte. Ik ging naar den chef en vroeg, of het waar was, hetgeen de kellner me verteld had. Hij aarzelde met antwoorden, doch zei eindelijk: 't Is hier de usance, dat Zaterdag- en Zondagavond het dubbele betaald wordt. Ikzei.dat dit niet waar was, omdat ik anderen minder had zien betalen. Ook sprak ik later op straat een van mijne kennissen, die er naar het oordeel van den kellner zeker als een niet-Jood uitzag, en daarom maar 25 cents had betaald voor een glas bier.
Het is zeker diep treurig, dat, in de hoofdstad. Van ons vrije Nederland een café, gevestigd in een gebouw, dat door Joodsche energie is tot stand gebracht [modehuis Hirsch & Cie- - red. OA], zulk anti-semitisme mogelijk is. U dankende voor do verleende plaatsruimte.

ISRAËL JAKOBS.

Wij hebben ons naar aanleiding dezer ernstige klacht – ons gewerd nog een tweede – tot de firma Ferwerda en Tieman, die ons verzocht het volgende op te nemen:

“Tegen de grief uitgedrukt -in het stuk van den geachten inzender voeren wij het volgende aan:
Waar de directie van Trianon het peil der bezoekers van hare inrichting zoo hoog mogelijk wenscht te houden, gaf zij hare ondergeschikten opdracht, op aanwijzing van een chef die bezoekers een hoogeren prijs voor hunne vertering te doen betalen, welke geacht worden daarvoor in aanmerking te komen. Deze maatregel geldt niet alleen voor Israëlieten, zooals ten onrechte door een der kellners werd beweerd, doch wel degelijk voor een ieder die feitelijk niet in het luxueuze milieu van Trianon thuis behoort. Er is een soort publiek in Amsterdam dat de gewoonte heeft, zich op drukke dagen in de café's van de beste plaatsen te voorzien, en deze gedurende uren bezet te houden zonder dat de baten van hun bezoek opwegen tegen hetgeen Trianon hen biedt. Dergelijk bezoek nu wenscht de directie niet aan te moedigen, te meer, wijl de geregelde bezoeker daardoor alle goede plaatsen bezet vindt.
Ten einde dit nu tegen te gaan. heeft de directie een maatregel genomen die naar zij meent door het goede Amsterdamsche publiek, waarvoor Trianon gecreëerd werd, geapprecieerd zal worden..

FERWERDA & TIEMAN.