Verhalen van het Vondelpark nr. 4: Koude Oorlog & beatmuziek (Toen Hier, 8 sep, 16.15, viaduct)

In de westelijke oprit van de ‘Vondelbrug’, het viaduct over het Vondelpark dat de Eerste Constantijn Huijgensstraat verbindt met de Van Baerlestraat, zit een grote holle ruimte. En die getuigt eigenlijk van drie heel verschillende verhalen. Ze worden buiten voor de ingang van de kelder (waar zaterdag optredens plaatsvinden) verteld door freelance journaliste Merel Ligtelijn, expert op het gebied van Ondergronds Amsterdam.

Dat is allereerst het verhaal van de overbrugging van het park. Bijna een eeuw lang zat er hier een akelig hiaat in de ringweg die de Ceintuurbaan, Van Baerlestraat, Eerste Constantijn Huygensstraat en Bilderdijkstraat nu vormen. Het wat dieper gelegen park was een akelige barriere. Om het park te passeren moest je omrijden via de Stadhouderskade. Lang werd nagedacht over de beste oplossing. In 1938 koos de gemeenteraad uiteindelijk voor een viaduct. In 1939 begon de bouw, maar die kwam stil te liggen toen in 1940 de oorlog uitbrak. Pas op in oktober 1947 kon de Vondelbrug feestelijk worden geopend.

Het is ook het verhaal van de Koude Oorlog. In het begin van de oorlog werd de holle ruimte even gebruikt als noodcentrale voor de telefoondienst. In de latere bezettingsjaren werd ze volgestort met water en zwommen er karpers. Na de bevrijding stond de ruimte lang leeg. Maar omstreeks 1967 werd ze bestemd tot atoomschuilkelder, voor als de Russen kwamen. In 1957 had de gemeente al besloten tot de aanleg van de eerste schuilkelders elders in de stad. Deze hier werd de grootste.

Maar die Russen kwamen maar niet. Uit rendementsoverwegingen had de gemeente bepaald dat die kelders ook een nuttige ‘vredesbestemming’ moesten krijgen. Op dat moment was de beatmuziek in Amsterdam razend populair geworden, ook in het park, – maar niet bij de meeste omwonenden, die het maar ‘klereherrie’ vonden. CPN-wethouder Harry Verheij van jeugd- en sportzaken had een creatieve oplossing: zet die jongens en meisjes daar in die geluiddichte kelder; daar zijn ze niemand tot last. En zo werd het hol in 1968 feestelijk heropend als Beatkelder Lijn 3, naar de tramlijn die eroverheen liep.Maar daar ging na een aantal jaren ook weer de lol af en daarna stond de kelder weer lang leeg.

In de schuilkelder heeft zich sinds kort een nieuwe vrijplaats gevestigd: De Vondelbunker. Ze wordt gehuurd door stichting Nulpunt en zal gebruikt worden voor exposities, film- en discussieavonden en andere creatieve en/of activistische projecten.Alle activiteiten worden gecoordineerd door door cultureel collectief Schijnheilig. Doorlopend wordt er een Activistische Salon georganiseerd op de donderdagavonden.