Verhalen van Frankendael, nr. 2: Vereeniging Floralia (Toen Hier, 9 sept, 14.40 u., Koetshuis)

FuchsiaTijdens Open Monumentendag (8-9 sept.) laat het Toen Hier-collectief (waarin Ons Amsterdam stevig participeert) in het Vondelpark (zaterdag) en park Frankendael (zondag) op een reeks van plekken vertellen over wat dáár ooit voor bijzonders is gebeurd. Op deze website kondigen we de verschillende verhalen aan.

Het oude landgoed Frankendael was van 1867 tot 1881 in gebruik als kwekerij bij Tuinbouwmaatschappij Linnaeus. Die firma bedacht in 1872 een curieuze kamerplanten-kweekwedstrijd voor arbeiders om daarmee hun huiselijkheid en beschaving te bevorderen. Voor de organisatie daarvan werd (in samenspraak met de Vereeniging ter Bevordering van het Volksvermaak) de Vereeniging Floralia opgericht, die voortbestond tot 1908.

Verteller is deze zondagmiddag socioloog/journalist Theo Kentie, die er in 1995 al een vermakelijk stuk over schreef in Ons Amsterdam.

Op diverse plekken in de stad konden arbeiders jaarlijks in maart stekjes ophalen in uniforme bloempotten. Ze werden dan geacht die thuis met goede zorg tot wasdom te brengen. In augusus vond dan op het terrein van Linnaeus (dus Frankendael) aan de Middenweg de feestelijke prijsuitreiking plaats, tevens het begin van een drukbezochte tentoonstelling van de mooiste opgekweekte planten.
Een citaat uit Theo Kenties Ons Amsterdam-artikel:

“Voor de organiserende heren was het dankbaar liefdewerk. Maar ook zwaar. Zo kon niet elke deelnemer tegen zijn verlies. Maar het meest kampte men met bedrog: de werkman bleek (of bleef) geneigd tot het kwade. Het begon al bij de inschrijving, want het was heel moeilijk om “op het uiterlijk afgaande, de bepalen of de aanvrager wel de persoon is, voor wien Floralia werkt”. En soms liet een ‘meerdere’ zijn ondergeschikte zich inschrijven, waardoor de eerste wel heel goedkoop aan kamerplanten kwam. Sommige deelnemers lieten hun stekken logeren bij bevriende bloemisten, anderen kochten vlak voor de tentoonstelling een volgroeide plant. Deze laatste vorm van bedrog bestreed men door onderin de pot een gewaarmerkt steentje te verstoppen, later vervangen door een moeilijker te vervalsen zinken plaatje. Maar verdachten beweerden soms glashard dat ze het plaatje hadden verwijderd omdat het de groei te veel belemmerde. Effectiever was de elders gebruikte methode een verzegelde metalen draad om der stengel van de stek te bevestigen.
Probaat waren ook de huisbezoeken die de heren aflegden. Dat kon onder het mom van het geven van kweekadviezen, maar zo kon ook aanschouwd worden of de stekken wel in de woning van de deelnemer werden opgekweekt.”