Voor 1940

Het Sarphati-kleuterklasje

07082009_CoverDe aanblik van het bijgebouwtje achter de voormalige Sarphatischool waarin later het Allard Pierson Museum was gevestigd (aprilnummer 2009), voert Esther Spruit-Duis in haar herinnering terug naar het jaar 1929 – haar jaar in de voorbereidende kleuterklas

Als driejarige kleuter stap ik via de ingang aan de Roetersstraat van het bijgebouwtje (op de foto herken ik die ingang niet meer) het gebouwtje in.

Tegenover de ingang zie ik een lange rij kinderkapstokjes voorzien van verschillende plaatsjes. Ik krijg het kapstokje met het parapluutje toegewezen om mijn jasje op te hangen.

Lees meer...

Rangen en standen bij de Rijksverzekeringsbank

OAM_03_2010-cover-kleinMr G.H. Veltman (90) werd uiteindelijk plaatsvervangend hoofd Personeelszaken van de Sociale Verzekeringsbank, die tot 1963 Rijksverzekeringsbank heette. Maar ‘opklimmen’ was daar wel een hele toer. Toch wisten al vóór de oorlog enkele goedopgeleide vrouwen hier een hoge positie te verwerven.

Net als de vader van Wil Meijer (november/december 2009, blz. 476) werkte ik kort voor de oorlog (en nog tot ver daarna) bij de Rijksverzekeringsbank. En evenals hij eerst in de Pieter de Hoochstraat, later in de Lutmastraat en vervolgens aan de Apollolaan. Het door haar vader gehate rookverbod beneden de rang van commies was overigens gebaseerd op brandvoorschriften. Vooral het noodgebouw in de Lutmastraat was brandgevaarlijk, dus diende het aantal rokenden te worden beperkt. Toen sprak het vanzelf dat dit dan het voorrecht van de hoogste rangen zou zijn.

Lees meer...

Jodensterren en verboden ijsjes

HR_OAM_omslagWil Meijer (1928) had in de jaren dertig een onbekommerde jeugd in Zuid, tot ze merkte dat de Duitse bezetters een essentieel verschil zagen tussen haarzelf en een deel van haar vriendinnen.

Van mijn derde tot mijn achttiende jaar woonde ik op het Hygiëaplein in Zuid. Vaak ging ik onder begeleiding met emmer en schepje naar het ‘Zandland’, via de Parnassusweg over het bruggetje van de Stadionkade. Op de hoek van de Stadionkade en de Agamemnonstraat zat ik op de kleuterschool in de klas bij juffrouw Mendelssohn. In 1937 ging ik naar de Valeriusschool in de Des Presstraat.
Mijn vader werkte destijds bij de Rijksverzekeringsbank, eerst in de Pieter de Hoochstraat en later in de Lutmastraat. Hij vertelde dat ambtenaren met een hoge positie op de afdeling mochten roken, ook de vrouwelijke ambtenaren. En hoewel hij geen straffe roker was stak hem dit wel, want zijn rang was niet hoog genoeg.

Lees meer...

Rommelige bevrijdingsdagen

OAM_05_2010-cover-145x212Tidde (1936) en Siebren (1939) de Boer werden tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog met hun moeder en zusje Eelkje uit Amsterdam naar familie in Friesland gesmokkeld. Hoe de hoofdstad bevrijd werd, lazen zij in mei 1945 in brieven van hun vader Tjerk IJke de Boer (1909-2001), vanaf 1930 assistent op de administratie en na 1941 procuratiehouder bij het Algemeen Handelsblad.

In de beruchte Hongerwinter 1944-1945 raakten wij ondervoed. Ook onze goede Friese contacten ‘droogden op’ door verscherpte Duitse controle. Vader en moeder besloten ons kinderen naar Bolsward te krijgen. Via de gereformeerde pastorie van Huizen voeren we in februari 1945 in een geblindeerde, ijskoude en stinkende tjalk van de beurschippers Koch & Eekhof naar onze grootouders in Bolsward. Met onze ‘stadse’ ervaringen was het wel weer wennen daar op school… We zouden er tot juli 1945 blijven.

Lees meer...

Door het oog van de naald

OAM_10_2010-cover-145x212Henk Huig, die bijna 20 jaar docent schilderkunst was aan de Gerrit Rietveldacademie, was tien toen hij met zijn ouders en zus in 1944 door een Duitse soldaat betrapt werd bij een poging kolen te jatten uit een spoorwagon. Beeldend schetst hij hun paniek.

Tijdens de Duitse bezetting woonden wij in een benedenhuis in de Indische Buurt, in de bocht van de Sumatrastraat, op nummer 158. In 1944 ging het gerucht dat op het rangeerterrein bij de Kruislaan open wagons met grote brokken locomotiefkolen stonden.

Lees meer...

Meer artikelen...

  1. Rel om een dubbeltje