komt dat zien

Mondriaans jonge jaren

In zijn jonge jaren woonde en werkte Piet Mondriaan, pionier van de abstracte schilderkunst, lange tijd in Amsterdam – en ontdekte in en rond de stad zijn eigen stijl. Op maar liefst negen verschillende adressen heeft hij gewoond. Vanuit zijn zolderatelier op Ruysdaelkade 75 had hij uitzicht op de Waskaarsenfabriek aan de Boerenwetering. Die heeft Mondriaan dan ook vereeuwigd. Maar hij trok er ook fietsend op uit. Zo liet hij zich bij het riviertje de Gein inspireren door al dat water en groen en de Amsterdammers die er hun vrije tijd doorbrachten. Van tevoren maakte hij vaak in zijn atelier een schets, prikte die vast in het deksel van zijn schilderskistje en ging dan op locatie aan de slag. Op de tentoonstelling hangen ook deze voorproefjes. Ze zijn makkelijk te herkennen aan de punaisegaatjes in de hoeken van het papier.

MONDRIAAN IN AMSTERDAM 1892-1912 * Amsterdam Museum * 11 oktober t/m 5 januari *

Atlas der Neederlanden

De beroemde Atlas der Neederlanden is vermoedelijk de grootste en meest complete atlas van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden die ooit werd samengesteld. Meer dan 600 kaarten uit de 16de tot en met de vroege 19de eeuw zijn erin opgenomen: topografische detail- en overzichtskaarten, kaarten van waterschappen, projectplannen voor bedijkingen en droogmakerijen, kust- en rivierkaarten en militaire kaarten. Uiteraard staat Amsterdam er ook in. Met een kaart van Covens & Mortier, de grootste Amsterdamse cartografische uitgeverij in de 18de eeuw. De kaart bestaat uit twee gemonteerde bladen, is handgekleurd en meet 57 bij 97,5 cm. De atlas is nu bijna 200 jaar, vandaar de expositie.

ATLAS DER NEEDERLANDEN. DE DAGERAAD VAN HET KONINKRIJK * Bijzondere Collecties UvA * Oude Turfmarkt 129 * 18 oktober t/m 9 februari *

Werelds dorp

In kunstcentrum De Appel gaan kunstenaars op zoek naar de stad achter de historische grachtengevels en de citymarketing-campagnes. Amsterdam is historisch en hedendaags, vrijzinnig en liberaal, maar ook dichtgetimmerd met regels. Is Amsterdam een kunstmatige stad of een werelds dorp? En hoe is onze hoofdstad een inspiratiebron voor (inter)nationale kunstenaars? Met onder meer films van Ed van der Elsken en Bert Haanstra, een monumentale muurtekening van Jan Rothuizen en een bronzen eerbetoon aan de rellen op de Nieuwmarkt van Fernando Sanchez Castillo.

ARTIFICIAL AMSTERDAM * Appel Arts Centre * Prins Hendrikkade 142 * t/m 13 oktober * www.deappel.nl *

300 jaar stoken in Amsterdam

Naveltje Bloot, Hoe Langer Hoe Liever: het zijn de wonderlijke namen van jenevers en likeuren van de befaamde Amsterdamse distilleerderij Van Zuylekom. Al sinds de Gouden Eeuw gevestigd in het ‘Rinsche Anijsvat’ aan de Anjeliersgracht (nu Westerstraat), kreeg de firma wereldfaam en wist tot 1982 te overleven. Op de binnenplaats van het Amsterdam Museum is nu een tentoonstelling te zien over dit ambachtelijke bedrijf en over drie eeuwen stoken in Amsterdam, aan de hand van unieke objecten uit de verzameling van Erik Blaisse, de laatste eigenaar.

VAN ZUYLEKOM * Amsterdam Museum * Kalverstraat 92 * www.amsterdammuseum.nl