25 & 50 jaar geleden

25 & 50 jaar geleden

25 jaar geleden

FEBRUARI 1987

TEKST: Peter de Brock

maandag 2 De eerste paal voor het planetarium in Artis gaat de grond in. woensdag 4 Nora Salomons wordt in de gemeenteraad beëdigd als gemeentelijke ombudsman.
vrijdag 6 “Dit plan wordt gekenmerkt door een kleurloze sfeer van compromis en broddelwerk”, reageert een buurtbewoner op het door B&W goedgekeurde bouwplan voor het Casino aan het Kleine-Gartmanplantsoen en de Leidsekade.
De kap van 26 populieren aan de Cort van de Lindenkade in Geuzenveld gaat vandaag gewoon door. Het verzoek van bewoonster Inge Willems van Beveren om de verleende vergunning op te schorten, geeft geen reden tot uitstel.
zondag 8 Dierenarts Jan Gajentaan overlijdt op 84-jarige leeftijd. Hij was vooral bekend door zijn jarenlange rol als Sinterklaas bij de intochten in de stad.
dinsdag 17 Amsterdam heeft een primeur met de opening van de eerste Europese hoornvliesbank, waar donorhoornvliezen uit heel Europa worden bewaard en geselecteerd.
Het World Trade Centre heeft er tijdens de lunchpauzes een bijzondere ‘werknemer’ bij: schoenpoetser ‘Cinderella’. Bij het afrekenen krijgen de klanten een dropveter met de boodschap : “Loop niet teveel naast uw schoenen!”
Een groep peuters van peuterspeelzaal Walkart aan de Nieuwe Looiersstraat bezet de trap van het gerechtsgebouw aan de Prinsengracht als de rechter hen de toegang ontzegt tot de rechtszaal, waar een kort geding dient tegen de nieuwe huiseigenaar die hun pand leeg opgeleverd wil zien.
woensdag 18 Minister Neelie Smit-Kroes gaat in principe akkoord met de vervroegde aanleg van een tweede Coentunnel en het bijhorende nieuwe wegennet naar Schiphol. De oplevering staat voor 1994 gepland.
donderdag 19 Er komen minder toeristen naar Amsterdam. Sonesta-directeur H. Langereis schrijft de daling met 10% vorig jaar op het conto van de kernramp bij het Russische Tsjernobyl en de negatieve mediapublicaties over de criminaliteit in de hoofdstad.
Na het afleggen van de eed bij de kantonrechtbank gaan 146 wagenbegeleiders van GVB de strijd aan tegen zwartrijders.
Een nieuwe toekomst voor de Hortus, heet het reddingsplan voor de met sluiting bedreigde botanische tuin van de Universiteit van Amsterdam, dat aan cultuurwethouder Rick ten Have is overhandigd.
vrijdag 20 Dragers van het hiv-virus zijn niet langer welkom bij meditaties en andere sessies op de Rajneesh Mystery School van de Bagwansekte. Deelnemers moeten een bewijs van een test op de gevreesde immuniteitsziekte laten zien dat niet ouder is dan drie maanden.
Architect en grafisch ontwerper H. Th. Wijdeveld overlijdt op 101-jarige leeftijd. De woningen die hij ontwierp in West en Zuid vormden de aanzet tot de Amsterdamse School.
“De 16.000 mensen die gebruik maken van onze winkels worden bedreigd door 700 junks. En daar wordt niets aan gedaan!” Ondernemers van Winkelcentrum Ganzenhoef slaken in advertenties in Het Parool en De Echo een noodkreet over de drugscriminaliteit. Ze roepen de rijksoverheid op om meer middelen en armslag te geven aan de politie. “Het is vijf voor twaalf!”
dinsdag 24 Het nachtelijk carillonspel van de Westertoren leidt tot zoveel klachten van buurtbewoners, dat de wijkraad er een bijeenkomst aan wijdt. De klokken hebben tijdens de recent voltooide restauratie een tijdje gezwegen. “En toen zijn de voor- en tegenstanders wakker geworden”, aldus mevrouw Pieters Kwiers, voorzitter van het wijkopbouworgaan. “Persoonlijk vind ik het wel aangenaam als ik de toren ’s nachts hoor.” Dit muisje kan nog een staartje krijgen, denkt beleidmedewerkers G. Defourny: “Tot dusver gingen wij er vanuit dat het een historisch fenomeen is. Maar een tijdje terug heeft de Kroon in een soortgelijke kwestie in Weesp het als geluidshinder omschreven.” Wordt vervolgd.
woensdag 25 Zijn huurachterstand bedroeg inmiddels f 30.000,-, maar daar is hij nu vanaf. De bekende Amsterdamse huuractievoerder Ome Joop Beaux (72) krijgt in hoger beroep het gelijk van de rechtbank in zijn verzet tegen de nieuwe huur die hem werd berekend door Woonstichting De Key na de renovatie van zijn monumentale huurwoning op het Bickerseiland.
zaterdag 29 “De linkse politiek heeft de criminaliteit volslagen onderschat in alle opzichten”, stelt burgemeester Ed van Thijn in een interview in Het Parool. “Criminaliteitsbestrijding behoort ook een links issue te zijn!”

Gehakketak om gevelsteen
Agenten moeten op 4 februari twee bouwvakkers ontzetten die worden belaagd door buurtbewoners en gebruikers van het voormalig Wilhelmina Gasthuis. Zij reageren emotioneel als een door de naamgeefster zelf ingemetselde gevelsteen wordt los gebikt voor verhuizing naar het AMC. “Wij hebben toestemming van de gemeente”, reageert AMC-directeur Breur. Het Gemeentelijk Grondbedrijf, eigenaar van de ziekenhuispanden, stemde aanvankelijk in met de verhuizing, op voorwaarde dat er overleg zou zijn met de huidige gebruikers. Maar Breur zegt van niets te weten. De volgende dag wordt de gedenksteen weer keurig terug gezet.

50 jaar geleden
FEBRUARI 1961

donderdag 1
Door een erehaag van commando’s en twee pelotons van de Koninklijke Studenten Schietvereniging arriveren koningin Juliana en prins Bernhard bij het Paleis op de Dam voor een vierdaags bezoek aan de hoofdstad.
vrijdag 2 De KNSM beleefde in 1961 haar slechtste jaar sinds 1948, laat directeur Willem Henri Kruyff in zijn nieuwjaarsrede aan het personeel weten. “Vooral de herwaardering van de gulden is een maatregel met ingrijpende gevolgen voor onze internationale rederij die al haar inkomsten in dollars heeft.”
dinsdag 6 Tenminste 2500 van de 25.000 krotwoningen moeten binnen drie jaar worden gesloopt om nieuwe instortingsrampen te voorkomen. Die conclusie trekken B&W uit een rapport van de directeuren van de gemeentelijke diensten Bouw- en Woningtoezicht, de Woningdienst en Publieke Werken.
vrijdag 9 Een hoedenfabrikant toont op de persshow van de stichting Dameshoeden de twisthoed: het mogelijke antwoord op de “onvermoeide strijd tegen het blootshoofds lopen van de jeugd.” Volgens de moderedactrice van Het Parool zal het “de tieners en de twintigers ongetwijfeld goed staan, al betwijfelen we wel, of de hoed op zijn plaats zal blijven, als de draagster zich waagt aan een wilde twistdans.”
dinsdag 13 Kunstcritici vinden het maar een “merkwaardige expositie”. In het Stedelijk Museum start een tentoonstelling van strips en beeldromans op basis van de unieke verzameling van Hans Frankfurther.
woensdag 14 Het Apollohotel van architect A. Bodon gaat open, voorzien van de nieuwste snufjes, zoals zonwerende gordijnen en geluidloze deuren.
donderdag 15 Makelaars brengen op de beurs twee verzekeringen van de gemeente onder voor de bouw van de IJtunnel; het totale polisbedrag bedraagt f 110 miljoen.
Een oplettende bedrijfsrechercheur van de Bijenkorf maakt met een ‘heterdaadje’ een einde aan de reeks diefstallen van handtassen van verkoopsters in van het warenhuis.
maandag 19 Bij een routinecontrole op het vrachtschip Karimun van Stoomvaartmaatschappij Nederland aan de Javakade stuiten douanebeambten in de hut van de Chinese bediende H.Y. op een recordvangst van 20 kilo opium.
woensdag 21 Acteur Rijk de Gooijer krijgt conform de eis van de officier van justitie f 75,- boete voor het uitschelden van twee agenten in december 1961 buiten bij kunstenaarssociëteit De Kring.
B&W stellen aan de gemeenteraad voor om 86 woningen op Kattenburg onbewoonbaar te laten verklaren wegens gebrekkige indeling, onvoldoende lichtoppervlakte en ventilatie en tekort aan privacy.
donderdag 22 Bewoners van de Lutmastraat zien steeds vaker “dure vrouwen met kostbare bontmantels in grote sleeën van auto’s” voorrijden. Daarmee verraadt Lou de Palingboer (64) zijn schuilplaats in de woning van de bejaarde Nel Kokelaar-Dalebout op nummer 71 tweehoog. Echtgenoten van diepgelovige, vrouwelijke volgelingen hebben gerechtelijke processen aangespannen tegen de ‘wedergekeerde Christus’ uit Muiden.
dinsdag 27 Bewoners van de bouwvallige flat ‘Amstelstein’ in de Vijzelstraat weren bouwvakkers als die steigers willen verankeren. Ze liggen overhoop met de eigenaar, die een sloopaanvraag heeft ingediend en een zestiental bewoners de huur heeft opgezegd.
In Krasnapolsky veroveren Saskia de Jong (17), leerling aan de Grafische School, en de uit Suriname afkomstige fabrieksarbeider H. Tolloway (26) de eerste Nationale Twisttitel. Organisator Jan Nagel reikt aan het danskoppel een twisttrui en -jack uit, gouden twistschoenen, grammofoonplaten en een beker.

Drama op Noors vrachtschip
In de namiddag van 7 februari vieren de opvarenden van de Noorse vrachtvaarder Tine aan de Blaauwhoedpier in de Coenhaven een drankovergoten feestje in de hut van de eerste kok. Als de beschonken tweede machinist, de 28-jarige R.E., een opmerking maakt over de kwaliteit van het eten, reageert de gastheer dat hij zich beter met de snelheid van het schip kan bezighouden. De machinist schiet als antwoord met zijn pistool in het rond. De 27-jarige kok L.P. Bekke uit het Noorse Sander vindt de dood, de 18-jarige lichtmatroos H. Asland raakt lichtgewond. De rijkspolitie ter water houdt de verdachte aan, maar die is te dronken om verhoord te kunnen worden. Ook een getuige, de 26-jarige radiotelegrafist L.S., wordt ter ontnuchtering opgesloten. De reconstructie verloopt uitermate moeizaam omdat enkele afgevuurde kogels niet kunnen worden teruggevonden en alle opvarenden zonder uitzondering onder invloed van sterke drank verkeren.

25 en 50 jaar geleden

25 jaar geleden

TEKST: Peter de Brock

JANUARI 1987

donderdag 1 januari De illegale bewoners van ruim 100 gekraakte woningen en bedrijfspanden houden hun hart vast als vandaag het laatste deel van de nieuwe leegstandswet in werking treedt. Vanaf nu kunnen eigenaren de rechter om een ontruimingsverzoek vragen zonder dat de namen van de krakers bekend hoeven te zijn.
Professionele inbreken stelen uit het bureau van de Rijksrecherche aan de Herengracht een onbekend aantal dossier.
vrijdag 2 januari Het Nederlands Theater Instituut wil via een kort geding de lokale omroep Amsterdam Salto dwingen om de opvoering van Gijsbrecht van Aemstel uit te zenden, zoals was afgesproken.
zaterdag 3 januari “Ja, wij tippelen hier, waar moeten we dan heen? De klanten komen hier nog.” De Duitse meisjes Heike en Iris trotseren op de De Ruyterkade de ijzige wind, boze bewoners en het drie dagen oude tippelverbod. Een surveillerend agent reageert laconiek: “Het is een kwestie van even aanzien.”
maandag 5 januari De Kamers van Koophandel in Noord-Holland starten een inzamelingsactie onder automobilisten en ondernemers om f 5.5 miljoen bijeen te brengen voor vervroegde aanleg van de tweede Coentunnel.
dinsdag 6 januari “Ik denk dat men onderschat heeft hoeveel fietsen er zijn”, zegt stallingmedewerker Ton op het Centraal Station over het nijpende gebrek aan zijreflectoren. Die zijn sinds 1 januari verplicht. “Niemand heeft ze meer. Wij hebben zelfs mensen uit Diemen gehad.” De Amsterdamse politie bekeurt overtreders niet: “Wij hebben wel wat anders te doen.”
donderdag 8 januari Uitgever Johan Polak ontvangt op de 355ste Dies Natalis van de Universiteit van Amsterdam een eredoctoraat vanwege “de onmiskenbare invloed die hij vooral in de jaren zestig heeft uitgeoefend op het Amsterdamse culturele leven.”
donderdag 15 januari Samen met de Chinese ambassadeur verricht wethouder Jan van Duijn de opening van het China Trade Centre in de Van Diemenstraat.
woensdag 21 januari Ruim 300 buschauffeurs van het GVB leggen het werk in de ochtendspits stil uit protest tegen de plannen van wethouder Michael van der Vlis om buslijn 15 te ‘vertrammen’.
donderdag 22 januari De bouw van de Stopera valt zeker f 40 miljoen duurder uit dan begroot, deelt wethouder Jan van Duijn terloops mee op de vergadering van de raadscommissie Stadhuis/Muziektheater.
Het proces tegen de Heineken-ontvoerders Cor van Hout en Willem Holleeder begint met een juridisch steekspel over de rechtsgeldigheid van hun uitlevering door Frankrijk.
Een nieuwe woonwijk in het IJmeer bij Zeeburg? Dat nieuwe plan van de gemeente valt slecht bij commissaris van de Koningin Roel de Wit: “Dit heeft niets met planologie te maken, maar alles om zoveel mogelijk bewoners binnen de stadsgrenzen te hebben voor het binnenhalen van rijkssubsidies.”
vrijdag 23 januari De huren van de meeste Amsterdamse huurwoningen gaan dit jaar omhoog door invoering van een nieuwe puntentelling die de woonomgeving zwaarder waardeert.
woensdag 28 januari De stichting Werk- en Leerprojecten voor Etnische Groepen wil tropische gewassen gaan telen in vijf van de zes zwaar verwaarloosde kassen in het Amstelpark – een knipoog naar de Floriade van 1972.
donderdag 29 januari De politie rolt twee jeugdbendes in Amsterdam-Oost op.
vrijdag 30 januari Een aparte deelraad voor de binnenstad is niet wenselijk, vinden B&W.
“Ik voelde altijd dat u er was”, snikt Margreet Dolman, het alter ego van Paul Haenen, bij haar afscheid van de trouwe luisteraars van Radio STAD. Hoofdredacteur Leo Jacobs wilde van de wekelijkse naar een maandelijks uitzending. Haenen weigerde en praat nu met de VARA en de VPRO.

Gemeente timmert bordelen in de Pijp dicht
“Voordat ik dit pand kocht ben ik nog bij de gemeente geweest”, reageert raamprostituee Elly verontwaardigd als haar woning annex onderneming aan de Ruysdaelkade op 22 januari op last van de burgemeester wordt dichtgetimmerd. “Toen is gezegd dat prostitutie vanuit eigen woning niet strafbaar is. We hebben het niet over het raam gehad, maar ze hadden dat toch in deze buurt op hun klompen kunnen aanvoelen…” Ambtenaar J. Johanisse bevestigt haar verhaal. “Het zogenaamde thuiswerken is niet strafbaar, maar vanachter het raam lonken wel.” Een dag later wordt ook een bordeel in de Govert Flinckstraat gesloten. De gemeente tolereert niet meer dan zestien seksbedrijven in de Pijp.

JANUARI 1962

maandag 1 januari Door de stad trekt een anti-atoombommars met 1000 deelnemers. Op de Dam spreekt voorzitter E.M. Buter van het Comité 1962 voor de Vrede zijn onvrede uit over het politieverbod op enkele leuzen die bij gelijktijdige demonstraties in Groningen, Apeldoorn en Rotterdam wel worden getolereerd.
woensdag 3 januari Een brand in de schuur van boerderij Arbeid Adelt in de Grote IJpolder kost het leven aan 24 mestkalveren, vier jonge stieren en een melkkoe.
donderdag 4 januari Amsterdam blijft groeien, heeft het Bureau voor de Statistiek berekend. Naar maar liefst 926.610 inwoners in 1980, en zelfs 1.043.523 als de randgemeenten Diemen, Nieuwer-Amstel, Ouder-Amstel en Weesperkarspel worden meegeteld.
Na twaalf jaar afwezigheid maakt het ijshockey een glorieuze rentree: Amsterdam (het team bestaat bijna helemaal uit Canadezen en Hagenezen) verslaat met 7-3 Glasgow Flyers op het kunstijs van de twee maanden eerder geopende Jaap Edenbaan.
vrijdag 5 januari Grote drukte bij de eerste van vier kijkdagen voor de inventaris van het oude familiehotel Des Pays Bas in de Nieuwe Doelenstraat, dat moet wijken voor uitbreidingsplannen van de Universiteit van Amsterdam. De inboedel komt volgende week onder de hamer. Vooral de verzameling Chinees en Europees porselein en het grote poppenhuis met zilveren serviesje en fornuisje met koperen pannen trekken de aandacht.
De KLM gaat Amsterdam in de Verenigde Staten promoten als toegangspoort tot Europa. VVV-directeur J.N. Strijkers is opgetogen: “De 1800 nieuwe hotelbedden van dit jaar moeten immers ook beslapen worden.”
donderdag 11 januari Verkeersagent J.F. van Eekers, beter bekend als Ome Jan, gaat met pensioen en regelt voor de laatste keer het verkeer vanuit ‘de duiventil’ op de Munt. Hij wil boeken gaan schrijven over zijn leven en werk. Ook over de moord op cabaretier Jean-Louis Pisuisse op 26 november 1927, die hij als surveillerend agent zag gebeuren.
vrijdag 12 januari De juffrouwen J.C.G. Arnaud de Calavon (30) en H. van der Horst (35) slagen na het praktijkexamen eveneens voor hun theoretisch examen trambestuurder. Volgende week beginnen ze als de eerste vrouwelijke trambestuurders.
zaterdag 13 januari De twee Amsterdamse beroepsinbrekers Willy M. en Cor M. bekennen 42 inbraken. Er was een stadsrondrit in een politiewagen aan te pas gekomen om hun geheugen op te frissen. Slechts een klein deel van de buit wordt teruggevonden in de peeskamer van de 24-jarige prostitué Mona S. op de Wallen. Merendeels sieraden.
maandag 15 januari Minister Jan van Aartsen van Volkshuisvesting en Bouwnijverheid opent aan de Nieuwe Hemweg een revolutionaire fabriek van de NV Nederlands Bouw Syndicaat, waar met weinig mankracht en grote capaciteit kant en klare bakstenen muren worden gefabriceerd.
woensdag 24 januari De toestand van het zeven jaar geleden deels ingestorte flatgebouw aan de Vijzelstraat tussen Keizersgracht en Prinsengracht is onhoudbaar, vindt Bouw- en Woningtoezicht. Alleen complete vervanging van de voor- en achtergevel kan het pand uit 1929 redden. Kosten: ƒ 1000.000,-.
donderdag 25 januari In Museum Amstelkring brengt de 53-jarige verfspuiter C.S. zichzelf ernstige verwondingen toe bij het schilderij De Graflegging van Christus van Johannes Voorhout. Vlak daarvoor had hij enkele voorwerpen vernield. Volgens de politie is hij “geestelijk gestoord” en heeft hij eerder al eens de inventaris van een café aan de Martelaarsgracht kort en klein geslagen.
zondag 28 januari Ajax verslaat DWS-A in de derby met 8-0, na een 1-0 ruststand.

Publiek kijkt toe hoe jongen verdrinkt
Zeven jongens zakken in een wak als ze op dinsdag 2 januari het ijs op de Erasmusgracht testen. Terwijl het toestromende publiek toekijkt, weten er zes het vege lijf te redden. De jongste van het stel, de negenjarige Frans Roosingh, blijft al watertrappelend alleen achter in het ijskoude water. Ambulancebroeder M. van der Horst en de politie lijken nog net op tijd te arriveren. Maar hun ultieme reddingsactie mislukt terwijl de jongen onder het ijs verdwijnt. De politie reageert verbolgen als ook later bij het dreggen het publiek zich vermaakt met muziek uit draagbare radio’s. Twee dagen wordt het stoffelijk overschot van Fransje uit het water opgedregd. “Wij hadden wel iets beter te doen”, reageert politiecommissaris Mouwen op de kritiek waarom geen van de toeschouwers is geverbaliseerd omdat er niemand hulp bood aan iemand in direct levensgevaar. “Toen wij arriveerden lag die jongen nog steeds in het wak.”



25 en 50 jaar geleden

25 jaar geleden

NOVEMBER 1986

zaterdag 1 Het warenhuis Metz & Co in de Leidsestraat gaat weer open na een ingrijpende renovatie. De befaamde dakkoepel van Rietveld is nu voor het publiek toegankelijk als café-restaurant.
maandag 3 In de speeltuin in de Gaasperstraat onthult burgemeester Ed van Thijn het monument Markt alleen voor joden van Truus Menger. Tijdens de bezetting werd de speeltuin in de Rivierenbuurt door de Duitsers aangewezen als marktterrein voor Joden.
vrijdag 14 Het Amstelpark krijgt een ooievaarsnest; in de polders langs de Amstel worden regelmatig doortrekkende ooievaars gesignaleerd.
woensdag 19 Na 332 jaar krijgt Amsterdam beroemdste begijntje Cornelia Arents eindelijk een gedenksteen. De in de tuinmuur gemetselde steen van beeldhouwer Hans ’t Mannetje wordt in druilerig weer feestelijk onthuld bij haar in de goot gelegen laatste rustplaats. Zij wilde daar in 1654 begraven worden als boetedoening voor haar familie.
donderdag 20 De ondernemingsraad van het GVB luidt de noodklok: Amsterdam moet een aantal onrendabele bus en tramlijnen opheffen en onmiddellijk stoppen met de aanleg van dure nieuwe verbindingen. “Gebeurt dat niet dan zal het bedrijf onherroepelijk tientallen arbeidsplaatsen moeten opheffen.”
De bekende Amsterdamse uitgever Geert van Oorschot ontvangt tijdens het eerste lustrum van de Letterenfaculteit van de Katholieke Universiteit in Tilburg een eredoctoraat.
zondag 23 In een al maandenlang uitverkocht Concertgebouw geeft de fameuze 83-jarige Russische pianist Vladimir Horowitz een pianorecital. Onder de toehoorders zijn koningin Beatrix en prins Claus.

DECEMBER 1986
dinsdag 2 Het omstreden evangelistenechtpaar Jenny en Lucas Goeree uit Zwolle is op de Westelijke Eilanden actief aan het flyeren met het evangelisatieblad Evan 12. Daarin staat het door de rechtbank verboden artikel over de moord op Jezus: die zouden de Joden op hun geweten hebben, waardoor zij de vervolging door de eeuwen heen over zichzelf hebben afgeroepen. De Anne Frankstichting roept de mensen op om aangifte te doen bij de politie.
donderdag 4 “’Ik was aan het uitslapen maar meteen wakker”, reageert bewoner Eric Bruinendaal als om kwart voor elf met een enorme klap een giek van een bouwkraan tegen zijn slaapkamerraam valt in de Riouwstraat.
dinsdag 9 “Met die Van Dijk is geen zinnig gesprek mogelijk”, klaagt burgemeester Van Thijn bij premier Lubbers. In Het Parool vergelijkt hij de minister van Binnenlandse Zaken met Scrooge, de bekende vrek uit A Christmas Carol van Charles Dickens. “Ik ben door hem voor joker gezet, maar dat pik ik niet.”
woensdag 10 Vandalen onthoofden de beelden op de ‘Pillenbrug’ in de Nieuwe Hoogstraat van beeldhouwster Marti van der Loo. De brandweer vist in het water van de Oudezijds Achterburgwal een van de hoofden op.
vrijdag 12 De ooit vermaarde stationsrestauratie op het Centraal Station, die in 1982 moest sluiten, gaat vandaag weer open, met dank aan de inspanningen van een actiegroep.
dinsdag 16 De bomen in de Vondelparkbuurt krijgen stalen beugels ter bescherming tegen schade door parkerende automobilisten. Ze zijn betaald door de buurtbewoners zelf.
vrijdag 19 De Groene Amsterdammer viert in Paradiso zijn 110-jarig bestaan. Thema van de avond: ‘Is het geschreven woord tot ondergang gedoemd?’
woensdag 31 In Amsterdam zijn dit jaar 60 mensen overleden aan drugsgebruik, waaronder 54 buitenlanders.

“U wilt niet luisteren naar het volk”
Wethouder Minny Luimstra van Jeugdzaken en Volkontwikkeling en zeven raadsleden krijgen het op dinsdag 2 december zwaar te verduren in een overvolle hotelzaal van Krasnapolsky. De aanwezigen steken hun woede over de voorgestelde bezuinigingen op het buurt- en clubhuiswerk niet onder stoelen of banken. Vooral het korten van de kinderopvang brengt veel emoties los. “Bij ons staan door uw houding al 60 kinderen op de wachtlijst”, zegt een medewerker van kinderdagverblijf De Belhamel in de Da Costabuurt. Dat mag wel wat heftiger denkt een collega uit de Postjesbuurt: “Bij ons hebben we 1000 mensen die opvang willen en die niet kunnen krijgen.” Een afgematte politicus na afloop: “Het ging beter dan vorig jaar…”

50 jaar geleden

NOVEMBER 1961
woensdag 1 Kolonel L.E. Hinrichs volgt de brigade-generaal G. Dijkstra op als Gouverneur van Amsterdam.
Protestmars naar het Museumplein tegen de Russische atoomproeven.
zaterdag 4 De broers Frits en Hein Schiller vieren in het gelijknamige familiehotel hun 60-jarig jubileum. Schilder en hotelier Frits viert meteen ook zijn 75ste verjaardag.
zondag 5 “Sommige spelers van Ajax schijnen te menen dat tegen semiprofs op halve kracht kan worden gespeeld”, oordeelt de sportredactie van Het Parool als het Limburgse Fortuna in de slotfase een 3-0 achterstand weet om te buigen naar een 3-4 overwinning.
maandag 6 Als bewoner J. van Os de Man op het Linnaeushof zijn gasstraalkachel aansteekt, volgt een zware gasexplosie die zijn woning grotendeels verwoest.
dinsdag 7 Rosa Spier, ‘de moeder van de Nederlandse harpschool’, ontvangt op een drukbezochte receptie in het Apollo Paviljoen uit handen van wethouder Robbert van den Bergh de zilveren medaille van de stad Amsterdam “als dank voor haar verdienste voor het muziekleven in de hoofdstad.”
zaterdag 11 Betoging in de RAI tegen kernproeven georganiseerd door Jeugd voor de Vrede en het Comité 1961 voor de Vrede.
dinsdag 14 Sportschoolhouder Rien Becht ontvangt in zijn sportschool de eerste taxichauffeurs die deelnemen aan een speciaal voor hen georganiseerde cursus zelfverdediging, een mengeling van judo, jiujitsu en de minder bekende Chinese gevechtssport Kuntau.
woensdag 15 De gemeenteraad besluit tot restauratie van het Hoogduitse synagogencomplex aan het Jonas Daniël Meijerplein.
zaterdag 18 Een felle uitslaande brand verwoest een grote loods van scheepswerf Het Fort van de familie De Vries Lentsch in Amsterdam Noord. De schilders- en elektricienwerkplaats gaan geheel verloren. Enkele jachten in de winterstalling lopen brandschade op, waaronder de wedstrijdboot Tromp 2. Vier stalen jachten in aanbouw worden vernield.
zaterdag 25 Opening van het winkelcentrum op het August Allebéplein in Overtoomse Veld.

Bekeuringen voor Zebrazondaars.
Twee weken lang bleef het bij waarschuwingen, maar op woensdag 15 november begint de straatdienst van het Amsterdamse politiekorps in de binnenstad boetes uit te schrijven bij drukke oversteekplaatsen. Ook 35 agenten van de karabijnbrigade doen mee. Zebrazondaars die met “grove nonchalance gemakzucht en dikwijls onwetendheid” oversteken, gaan genadeloos op de bon. Alleen twee schoolkinderen op het Stationsplein kunnen op enige coulance rekenen en worden door ‘Oom Agent’ geëscorteerd over het zebrapad.

DECEMBER 1961
zaterdag 9 Ruim 7300 schaatsers uit het hele land nemen nog vóór de officiële opening later deze maand de Jaap Edenbaan in gebruik, de eerste kunstijsbaan van Nederland.
woensdag 13 “Overal ter wereld stelt het toenemende verkeer de bestuurders van grote steden voor onoplosbare problemen”, verdedigt burgemeester Gijs van Hall in de gemeenteraad het Amsterdamse verkeersbeleid. Die is niet helder, luidt de kritiek. Hij is het er niet mee eens: “Alvorens maatregelen te nemen op bepaalde onderdelen, moeten die grondig overwogen zijn.”
donderdag 14 Met een doffe dreun worden vier 40 meter hoge schoorstenen op het terrein van de Westergasfabriek opgeblazen.
Bij het openbaar onderwijs in Amsterdam komen nog steeds grote schoolklassen voor, zo blijkt uit de Statistische Mededelingen van de afdeling Onderwijs. In de top-drie staan klassen op de Prof. G. van der Leeuwschool, de Vancouverschool en de Prinses Beatrixschool met respectievelijk 48, 47 en 46 kinderen.
vrijdag 15 Het is van een “nare traagheid”. Wethouder Willem Steinmetz heeft weinig goede woorden over voor het personeel- en loonbeleid van de regering. Hij uit zijn kribbige kritiek tijdens de behandeling in de gemeenteraad van het nijpende personeelstekort bij de gemeentelijke diensten. Die is ontstaan na de invoering van de vijfdaagse werkweek.
woensdag 27 Minister Marga Klompé heit in de Jordaan de eerste paal voor het gemeenschapscentrum De Palm de grond in.
vrijdag 29 De brandweer bevrijdt in de Javastraat de 27-jarige medicijnbesteller H. Krippendor uit zijn benarde positie: hij hangt aan de dakgoot van een brandend huis. Toen hij op straat hoorde dat zich op de zolder van het brandende pand nog twee kinderen zouden bevinden, was hij naar binnen gerend.

50 jaar geleden: oktober 1961

Oktober 1961

maandag 2
“Als het werk niet vier jaar was stopgezet, zou de IJtunnel nu zo ongeveer klaar zijn geweest”, aldus burgemeester Gijs van Hall na het verwijderen van een slagboom als signaal voor hervatting van de bouwwerkzaamheden. “We hebben nu enkele jaren vertraging gehad, maar Amsterdam is gewend in eeuwen en niet in jaren te denken.”
dinsdag 3 In de bedrijfsschool van Werkspoor reikt operazangeres Annie Delorie met feestgedruis het 3000ste Cultureel Jongeren Paspoort uit aan de 17-jarige leerling-bankwerker Elso H. Schortinghuis.
Een enorme 50 meter lange zandzuiger, op doortocht van Capelle aan de IJssel naar Lelystad, zorgt bij verschillende bruggen in Amsterdam voor verkeersopstoppingen. Al bij de eerste brug in de Zeilstraat blijkt de zeventien meter hoge kraan te hoog. Na het succesvol verzwaren van de boot wordt het tramverkeer bij de Overtoomse Sluis omgeleid en de bovenleiding bij de Wiegbrug gedemonteerd. Politie en GVB zijn ontstemd omdat ze niet vooraf zijn ingelicht.
vrijdag 6 In een adres aan de Tweede Kamer dringen B&W erop aan om een gedeelte van de gemeente Weesperkarspel toe te wijzen aan Amsterdam voor de bouw van de Bijlmermeer. De 46-jarige A. van M. uit Baarn wordt op de Overtoom door agenten uit zijn door het publiek belaagde “grote Amerikaanse wagen” ontzet. De hoofdonderwijzer probeerde met een dollemansrit te ontkomen aan de woedende schilder G.V., die “met knuisten als mokers” verhaal wilde halen voor een onhandige manoeuvre van de onderwijzer, waardoor hij een noodstop moest maken en een lading tegels sneuvelde.
zaterdag 7 Burgemeester Van Hall opent het Geuzeneiland, waar jongeren tussen de dertien en zestien jaar dagelijks creatieve tijdsbesteding kunnen volgen, aangeboden door de jeugdorganisaties Ons Huis, het Christelijk Jongeren Verbond en de katholieke stichting Ons Verband.
vrijdag 13 In de Surinamestraat wordt de 30-jarige Amsterdammer G. de P., in het bezit van een indrukwekkend strafblad, klemgereden en gearresteerd na een mislukte brandkastkraak in de Tjoklatfabrieken aan de Sloterkade.
dinsdag 17 Cultuurstaatssecretaris Ynso Scholten verleent aan Jan Vrijman een subsidie voor het maken van een korte kleurenfilm over Karel Appel.
donderdag 19 Stadsbouwmeester Ben Merkelbach overlijdt op 60-jarige leeftijd in het Diaconessenziekenhuis aan de gevolgen van een hartaanval.
vrijdag 20 De Werkcommissie Parkeervraagstukken adviseert B&W om de parkeerproblemen in de binnenstad te lijf te gaan met een stopverbod tussen acht en tien uur ’s morgens, de installatie van 500 parkeermeters met een hoog tarief en het verpachten van parkeerterreinen aan particulieren.
zondag 22 In de Jan Luyckenstraat wordt de 32-jarige kunstschilder L.S. dronken aangehouden bij een poging tot autodiefstal. Eerder op de avond blijkt hij in dezelfde straat een badkamer met badende vrouw te zijn binnengedrongen.
maandag 23 “Ik neem de hele wereld mee van overal”, aldus Riet Kremer in haar woning aan de Prinsengracht. Die staat vol met buitenlandse meubels, van een Mexicaanse stoel tot een divankleed uit Dakar. Na 15.594 vlieguren neemt ze als laatste van de vooroorlogse lichting stewardessen afscheid van de KLM.
dinsdag 24 In de hal van het Amstelstation wordt de voormalige kantoorbediende J.J.K. aangehouden wegens oplichting van twee collega’s van de cacaofabriek en een kennis van de biljartclub. De verdachte heeft bij zijn slachtoffers f 22.000,- losgepraat met een verhaal over winstgevende handel in Amerikaanse metaalblokjes uit Duitse legerplaatsen. Hij zit in ernstige geldnood door zijn verslaving aan de Duitse lotto.
woensdag 25 De Russische handelsattaché Maxinof neemt voor de deur van de Handelsmissie van de Sovjet-Unie voor het oog van duizenden demonstranten van schrijver Simon Vinkenoog een petitie tegen het gebruik van kernwapens in ontvangst.
zaterdag 28 De Constantijn Huygensprijs wordt toegekend aan Simon Carmiggelt voor zijn gehele oeuvre.

Raad akkoord met ‘tussenontwerp’ stadhuis
Na een voorgeschiedenis van 153 jaar stemt de gemeenteraad op 18 oktober in met het definitieve stadhuisplan op de hoek van Amstel en Zwanenburgwal. Critici vinden de creatie van de architecten Berghoef en Vegter een “mislukt expressieloos ontwerp.” KVP-raadslid Geurt Brinkgreve benadrukt dat “representatie geen zaak is van afmetingen”, waarbij hij verwijst naar het Paleis op de Dam, maar van inspirerende vormgeving: “Dit ontwerp is een ontwikkeling in verkeerde richting.” Wethouder Goos van ’t Hull sust de discussie met de opmerking dat er geen duidelijke definitie is van een definitief ontwerp. De raad gaat akkoord onder de vaststelling dat het definitieve ontwerp een tussenfase is op weg naar het bestekklare ontwerp…

 

25 jaar geleden: oktober 1986

25 jaar geleden
TEKST: Peter de Brock

Oktober 1986
donderdag 2 “Goedemorgen wethouder”, hoort Ada Wildekamp in de vroege ochtend vanachter haar gesloten voordeur. Een groep vroeg wakkere demonstranten doet een rondje wethouders met het “dringende verzoek” niet te bezuinigen op het buurtmaatschappelijk werk. Collega-wethouder Michael van der Vlis doet gehuld in kamerjas wél slaperig open, maar gooit de deur weer snel in het slot. Conclusie van een demonstrant: “Die heeft een ochtendhumeur…”
zaterdag 4 “De gezondheidszorg in de binnenstad krijgt een ernstige knauw”, reageert huisarts Wilfred van Oijen als woordvoerder van de Amsterdamse Huisartsen Vereniging op het besluit van B&W om de vaste parkeerplaatsen voor artsen op te heffen. “Artsen hebben het altijd over leven en dood”, aldus parkeerambtenaar Hoogeveen, “maar dat geldt ook voor een juwelier in de binnenstad die een eigen parkeerplaats voor zijn winkel wil hebben.”
zondag 5 In het VU-ziekenhuis overlijdt de 24-jarige Jos Bakker, nadat hij op het Kleine-Gartmanplantsoen is geraakt door een verdwaalde politiekogel, die is afgevuurd om een einde te maken aan een opstootje voor het City Theater.
dinsdag 7 Adjunct-directeur John Tjon A Ten van het GVB vreest als gevolg van de rijksbezuinigingen op het openbaar vervoer voor het verlies van honderden banen.
Minister Rudolf de Kort van Economische Zaken ontvangt op de Efficiency Beurs in de RAI namaakgeld uit een gelduitgifteautomaat, een zogenoemde flappentapper.
woensdag 8 Met de arrestatie van zeventien verdachten denkt de politie een bende inbrekers en tasjesdieven te hebben opgerold, die met een café aan het Van der Helstplein als uitvalsbasis voornamelijk opereerden in en rondom het Vondelpark.
donderdag 9 Voor het vertrek van de Olympische Trein van het Centraal Station naar het Zwitserse Lausanne, waar de Amsterdamse delegatie hoopt de Spelen van 1992 binnen te halen, ontvangt burgemeester Ed van Thijn een koffertje met de namen van 75.142 mensen die f 19,92 hebben gedoneerd.
Amsterdamse studenten protesteren tegen de bezuinigingsplannen van onderwijsminister Wim Deetman met het uitrollen van een tien kilometer lange papieren protestrol met hun klachten.
vrijdag 10 Het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam besluit de Agnietenkapel te bestemmen tot universiteitsmuseum.
woensdag 15 De gemeenteraad gaat akkoord met de benoeming van voormalig PvdA-Kamerlid Nora Salomons tot eerste ombudsvrouw van de stad.
zaterdag 18 Volgens een rapport van de Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting dreigt de leegstand van 21% in de Bijlmermeer een financiële ramp te worden voor corporatie Nieuw Amsterdam, die vrijwel alle Bijlmerwoningen beheert.
dinsdag 21 “In Hoorn krijgen we voor f 1.500.000,- grond en een splinternieuw bedrijfspand”, verdedigt directeur J.J. Hilarius van Klene’s Suikerwerkfabriek de verhuizing uit de Jordaan naar West-Friesland. “Maar liever waren we in Amsterdam gebleven.” Met het aangekondigde vertrek van de van oorsprong Rotterdamse dropfabriek verdwijnt het laatste industriële bedrijf uit de binnenstad.
woensdag 22 Wethouder Roel van Duijn verricht de officiële opening van winkelcentrum De Amsterdamse Poort in Amsterdam-Zuidoost.
zaterdag 25 De herdenking bij het politiehoofdbureau van de dood van kraker Hans Kok, een jaar geleden in een politiecel, ontaardt in vechtpartijen tussen krakers en de Mobiele Eenheid.
maandag 27 De Amsterdamse politie dreigt een groep actievoerders die de stad hebben volgehangen met het affiche ‘Jullie hebben Hans Kok vermoord, wij pakken jullie’, met daaronder de namen van 40 agenten en ambtenaren, met alle wettelijke middelen keihard aan te pakken. Korpsen van overloopgemeenten waar veel Amsterdamse agenten wonen, wordt aangeraden een verhoogde surveillance in te voeren. Woordvoerder Klaas Wilting: “Het loopt nu de spuigaten uit! Straks wil er geen agent meer in Amsterdam aan de bak.”
donderdag 30 Wethouder Michael van der Vlis neemt schaterlachend het eerste exemplaar van dé Sinterklaassurprise van het jaar in ontvangst: een kartonnen bouwplaat van de impopulaire wielklem.

Amsterdam boycot W.F. Hermans
“Gekken moet je altijd zoveel mogelijk gelijk geven”, reageert schrijver W.F. Hermans vanuit zijn woonplaats Parijs op 8 oktober, als de gemeente Amsterdam hem op de zwarte lijst heeft gezet vanwege het negeren van de culturele boycot van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. De lopende fototentoonstelling van de schrijver in het Stedelijk Museum blijft buiten schot, aldus adjunct-hoofd kunstzaken Peter Brunsmann: “De enige reden is dat het een beetje ongeloofwaardig is om die expositie drie dagen voor het einde te sluiten.” Hermans spreekt van “tirannie” en beknotting van de vrije meningsuiting na het geven van een paar gastcolleges op Zuid-Afrikaanse universiteiten “die niet betekenen dat ik voor apartheid ben.”