25 & 50 jaar geleden

25 & 50 jaar geleden: september 2014

50 jaar geleden september 1964

zondag 13
Stayer Jaap Oudkerk wereldkampioen in Parijs
“Ik had geen kracht meer, maar ik moest doorgaan”, zegt Jaap Oudkerk na zijn zege op het wereldkampioenschap baanwielrennen in Parijs. “En niet alleen voor mezelf.” Ook voor zijn gangmaker Bertus de Graaf. De amateurstayer uit Amsterdam-Noord ligt bijna de hele wedstrijd onbedreigd op kop. De volgende dag wordt hij met zijn gangmaker gehuldigd in het Olympisch Stadion.
Oudkerks overwinning is de beloning voor zijn keuze om zijn droom als wegrenner op te geven. “Ik ontdekte dat mijn kans op de baan lag.” Hij werd achtervolger. In 1961 versloeg hij Henk Nijdam op het Nederlands kampioenschap. Maar nieuwe successen bleven uit en er verschenen jonge, snellere renners op de achtervolging.
Oudkerk gaf niet op. Een training met gangmaker Bertus de Graaf op de wielerbaan van het Sportpaleis in Antwerpen zette hem op het spoor van het stayeren. Een discipline die hem de felbegeerde regenboogtrui heeft opgeleverd. Vorig jaar betreurde de nu 77-jarige Oudkerk de teloorgang van het stayeren (stuyfssportverhalen.wordpress.com): “Het is helemaal naar de bliksem. Zo zonde, want het was het meest spectaculaire onderdeel van de wielersport.”

September 1964
woensdag 2 Op de NDSM-werf breekt een staking uit als de directie maatregelen neemt tegen de 400 werknemers die demonstreren voor 4% loonsverhoging.
donderdag 3 De stakers van de NDSM gaan weer aan het werk.
vrijdag 4 Het voormalige vlaggenschip de Oranje van de Stoomvaart-Maatschappij Nederland is overgedragen aan de Italiaanse rederij Flotta Lauro, de nieuwe eigenaar. De 25 jaar oude passagiersboot wordt voor f 35 miljoen verbouwd en gaat als Angelina Lauro cruises varen langs Europese steden.
donderdag 10 In het Havengebouw is de Havenbaak in gebruik genomen: een bord waarop zowel de posities van alle Amsterdamse schepen in wereldhavens te zien zijn, als van de schepen in de Amsterdamse haven.
De directie van de NDSM houdt voet bij stuk: de ontslagen tegen de stakingsleiders en de boetes tegen de overige stakers blijven gehandhaafd.
woensdag 16 “Zelden is het gezegde: ‘De politie heeft een goede vangst gedaan’, zo op zijn plaats geweest”, concludeert de president van de Amsterdamse rechtbank bij het proces tegen een opgerolde jeugdbende. De zeven leden hebben elkaar leren kennen in het Huis van Bewaring. Ze zijn gespecialiseerd in het openbreken van brandkasten en kantoorkluizen.
In het Olympisch Stadion ontaardt de Europese bekerwedstrijd van DWS tegen de Turkse landskampioen Fenerbache na het laatste fluitsignaal (3-1) in een massale vechtpartij. Er vallen zes gewonden. “Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt”, stamelt de Deense scheidsrechter Tage Sörensen.
donderdag 17 De recherche arresteert twee Duitse autodieven die de afgelopen weken in Duitsland gestolen auto’s hebben verkocht aan nietsvermoedende Amsterdammers.
dinsdag 22 Leden van de Algemene Studenten Vereniging Amsterdam trekken onder het motto ‘Geen woorden, maar kamers’ langs de deuren op zoek naar studentenkamers. Volgens de studentenvakbond is er een tekort van ruim 4700 kamers.
woensdag 23 Amsterdam is met de sloop van de smalle ‘taartpunt’ op de hoek van de Weesperzijde en Mauritsstraat een opmerkelijke gevel kwijt.
vrijdag 25 De sinds maandag vermiste grondwerker P. Nuveen (44) wordt dood aangetroffen in de dakgoot van zijn woning in de Blankenstraat. Nuveen die vaak aan het lekkende dak werkte, blijkt te zijn overleden aan een hartstilstand.

25 jaar geleden


woensdag 27
Staafincident bij Europacupduel Ajax-Austria Wien
“Dit is een zwarte dag voor het Amsterdamse voetbal.” Burgemeester Ed van Thijn kan weinig anders zeggen. De UEFA Cupwedstrijd van Ajax tegen Austria Wien is stilgelegd door de scheidsrechter na het gooien van een ijzeren staaf tegen de Oostenrijkse doelman Franz Wohlfahrt. De staaf is afgebroken van een tribunehek; Ajacied Ron Willems raapt het ding net op. Het incident maakt een einde aan de Europese ambities van de in De Meer teruggekeerde trainer Leo Beenhakker.
Tijdens de wedstrijd hangt er een bijzondere sfeer in het uitverkochte stadion. Cabaretier Freek de Jonge vervult als stadionspeaker daarin een hoofdrol. Hij zweept de boel op met grappen over de van oorlogsmisdaden verdachte Oostenrijkse president Kurt Waldheim. De supporters op hun beurt denken dat Ajax de onnodige 1-0 nederlaag in Wenen wel eventjes recht zal zetten. Jan Wouters scoort vlak voor rust, maar als Austria Wien in de verlenging langszij komt, klinkt er vanaf de F-side: “Nazi’s! Nazi's!” En dan gooit de 17-jarige Gerald M. die ijzeren staaf…
Freek de Jonge verklaart de volgende dag dat hij spijt heeft van zijn opmerking, maar ontkent een verband met de spreekkoren en de gegooide staaf. De straf van de UEFA voor Ajax is niet mis: de wedstrijd gaat verloren en de Amsterdammers zijn voor een seizoen uitgesloten van Europees voetbal.

september 1989
vrijdag 1 De door Wim T. Schippers ontworpen trouwzaal in de Stopera is niet langer meer genoemd naar oud-burgemeester Gijs van Hall, maar draagt voortaan de naam van zijn collega d’Ailly. De nabestaanden van Van Hall waren niet blij met de opmerkelijke zaal, waar meubels aan de muur hangen. Zij geven de voorkeur aan de andere, meer traditionele trouwzaal.
maandag 4 De Zweedse confectieketen Hennis & Mauritz opent een winkel in de Kalverstraat, de eerste op Nederlandse grond.
woensdag 6 Bij de landelijke verkiezingen zijn de grote winnaars in Amsterdam D66 (11%) en de Centrumdemocraten (3,1%).
zondag 10 Youp van ’t Hek heropend het grondig verbouwde theater De Kleine Komedie aan de Amstel, dat mede dankzij zijn actie van de sloop is gered.
dinsdag 12 De Stadsreiniging is boos dat de politie een pitbullterriër die een medewerker bij een huisontruiming had gebeten, zonder proces-verbaal heeft teruggegeven aan de eigenaar.
donderdag 14 Manschappen van de Explosieven Opruimingsdienst verlossen de bewoners van de Baarsjesweg van een blindganger uit de Tweede Wereldoorlog. De bom wordt in het Westelijk Havengebied tot ontploffing gebracht. De knal valt de vele kijkers nogal tegen.
vrijdag 15 Madame Tussauds wint een kort geding tegen buurman Classic Western House in de Kalverstraat. Hij mag niet langer het bord ‘Vol’ plaatsen in de winkelstraat. Naar eigen zeggen loopt hij klandizie mis door de lange rijen voor het populaire wassenbeeldenmuseum.
zaterdag 16 De officiële eindafrekening laat nog op zich wachten door computerproblemen bij de dienst Openbare Werken, maar de bouwkosten van de Stopera staan inmiddels op een half miljard gulden.
In het Westerpark onthult Ajacied Bryan Roy een standbeeld, gemaakt door Nelson Carrilho, dat de veelheid van culturen in stadsdeel Westerpark symboliseert.
zaterdag 23 Het Instituut voor Alcohol- en Drugspreventie waarschuwt voor de opkomst van de nieuwe drug ecstasy onder grotere groepen jongeren dan alleen de trendsetters in clubs als IT! en Roxy. “Ook op het Leidseplein zijn ze de partypil gaan slikken in de laatste maanden.”
maandag 25 Rinus Michels ontvangt van burgemeester Ed van Thijn als eerste de Amsterdamse sportmedaille vanwege zijn sportieve verdiensten voor de stad.



25 & 50 jaar geleden: Juli-augustus 1989 en 1964

50 jaar geleden juli 1964

zaterdag 4 juli Agent neemt ‘zinnenprikkelende’ prenten Aat Veldhoen in beslag
“De kunst moet de straat op!” Onder dit motto trekt de jonge kunstenaar Aat Veldhoen (29) in juli 1964 met zijn moderne rotatiedrukprenten voor f 3,- door de stad. Nauwelijks heeft Simon Carmiggelt de bakfiets met prenten op het Spui onthuld, of een rechercheur van de zedenpolitie neemt er zeven in beslag “die in aanmerking komen om te worden verklaard als te zijn zinnenprikkelend voor de jeugd.”
Veldhoen reageert overrompeld: “Iedereen is positief en nu krijg ik weer het etiketje van die vieze graficus… Terwijl wat is er mooier dan mensen in aanraking te brengen met eerlijke erotiek?” De kunstenaar tekent vele naakten, ook Simon Vinkenoog poseert in Adamskostuum voor hem. Veldhoen wil weer snel aan het werk. “Ik vind het tof om met de techniek van de reclamedrukwerk mijn prenten te maken. Het is toch tof als mensen voor slechts drie gulden echte kunst in huis kunnen halen?”
Ellen van Ree kocht destijds bij het Lieverdje op het Spui twee prenten van naakte vrouwen, één in gezelschap van een clown. “Maar volgens mij werden ze verkocht door rookmagiër Jasper Grootveld. En voor een tientje per stuk!” Zij weet nog dat haar gynaecoloog Dr. Piet zich voor zijn assistentie bij de bevallingen van de vrouw(en) van Aatje liet betalen in olieverfschilderijen met afbeeldingen van geld. “Zijn spreekkamer hing bomvol.”
woensdag 1  juli Voor het GAK-gebouw op het Bos en Lommerplein worden drie figuratieve beelden van beeldhouwer B. Gunterman door onbekenden omvergetrokken.
zaterdag 4 juli  Een onbekende schiet een kogel door het etalageruit van Boutique Rose d’Or in de P.C. Hooftstraat. Op de deur laat hij een dreigbrief achter: “Als maandag die onzedige japon nog in de etalage staat, zal uw winkel in brand worden gestoken.” Eigenaresse Els Rooselaar: “Er is veel belangstelling voor deze fraaie avondjurk.”
zondag 5 juli Op het Oudekerksplein wordt een beschadigde parkeermeter met inhoud gevonden, die is gestolen van het Damrak.
dinsdag 7 juli “Vuile pokkenjood, jammer dat je niet vergast bent.” Deze antisemitische scheldkanonnade van taxichauffeur M. van A. tegen een passant die hem attendeerde op een verkeersfout, is “ploertig en stuitend”, vindt advocaat-generaal mr. W.B.J. Aberson. Hij eist twee weken voorwaardelijk en f 50,- boete.
woensdag 8 juli De voorgenomen aanwijzing van de architectencombinatie Berghoef en Vegter voor ontwerp en bouw van het nieuwe stadhuis is van de baan. De  recente aanpassingen wijken “principieel af” van het oorspronkelijke ontwerp dat in 1961 door de raad is aanvaard, aldus burgemeester Gijs van Hall.
woensdag 15 juli ANWB en BOVAG nemen in Amsterdam de eerste stadswegenwacht in gebruik, die gestrande automobilisten tussen 17:00 en 08:00 uit de nood moet helpen.
vrijdag 17 juli Liefst 41 ongelukken gebeurden de afgelopen zes maanden op het kruispunt Haarlemmerweg-Burgemeester De Vlugtlaan. De politie wil nu een snelheidsbeperking, maar Rijkswaterstraat verzet zich daartegen.
woensdag 22 juli De dienstverlening van Amsterdamse taxi’s is onvoldoende, vindt de gemeenteraad. VVD-raadslid Hans Gruijters pleit voor vrije standplaatsen en meer vergunningen voor eigen rijders.
zaterdag 25  Het Parool strikt de jonge Franse modeontwerper Yves Saint Laurent als illustrator voor het modenieuws uit Parijs.
dinsdag 28 juli Bewoners van de Indische Buurt eisen van de huiseigenaren dat ze de woningen moderniseren en badcellen en keukengeisers aanleggen.
donderdag 29 juli De 23-jarige medewerkster J.E. van Moorsel-Bungerer verjaagd een “klein, miezerig kaal mannetje” uit stomerij One Hour Cleaning Service aan de Johan Huizingalaan. Hij is gewapend met een pistool, maar wijkt voor haar niettang.

25 jaar geleden juli 1989

maandag 10 juli Beperking aantal popconcerten Vondelpark
 “We organiseren dit al vijftien jaar een hebben nooit klachten gehoord. Alle zondagen zijn al volgeboekt”, reageert Paul van Kesteren van het Vondelpark Open Luchttheater op het besluit van de Raad van State dat nog slechts drie popconcerten per jaar mogen worden georganiseerd. De geluidsoverlast voor buurtbewoners is te groot.
Van Kesteren is geschokt, maar volgens een bewoonster worden brieven aan de gemeente nooit beantwoord. Zij is opgelucht dat de Raad van State eindelijk tegemoetkomt aan de klachten. De bezoekers zijn boos op de “rijke buurtbewoners” die hen het gratis vertier ontnemen. De emoties in de discussie lopen hoog op.
Stadsschouwburgdirecteur Cox Habbema doet tijdens een hoorzitting een bewogen pleidooi: “Laat de zomerconcerten doorgaan. Het is een van de aardigste activiteiten voor die 40% van de Amsterdammers die niet op vakantie kan gaan.” Trouwe bezoeker Segerius is woedend: “Ik flip de pan helemaal uit dat ze ons, arme sloebers, nu ook nog de popconcerten willen ontnemen.”
maandag 3 juli De kans op het ontstaan van een “explosief, etnisch subproletariaat” is in Amsterdam groter dan waar ook in Nederland, waarschuwt dr. Henry Dors op een studiedag van de Amsterdamse politiek.
dinsdag 4 juli Vijf jongeren die gisteren bij het Flevobad zijn gearresteerd, dienen een klacht in tegen het harde politieoptreden. De politie zegt dat ze onder dreiging van een mes zonder kaartjes wilden komen zwemmen. “Deze jongeren boden verzet bij hun arrestatie.”
    De nieuwbouw op het KNSM-eiland wordt f 17 miljoen duurder door het cirkelvormig appartementencomplex omringd door stadsvilla’s, dat architect Jo Coenen voor de kop van het eiland heeft ontworpen.
woensdag 5 juli Wethouder Walter Etty is nijdig over het advies van VVD-staatssecretaris Henk Koning aan Amsterdamse partijleden om in beroep te gaan tegen de aanslag onroerendgoedbelasting. “De gemeente bedrijft inkomenspolitiek door objecten tot een waarde van 48.000 gulden niet te belasten”, meent Koning.
    De politie start een grootscheeps zomeroffensief tegen zakkenrollers, na de komst van groepen ‘zakkenrollertoeristen’ uit Zuid-Amerika en Joegoslavië.
vrijdag 7 juli Amsterdam introduceert een vergunningenstelsel voor bordelen om de prostitutie uit de illegaliteit te halen en de werksituatie van prostituees te verbeteren. Exploitanten moeten aan strenge eisen voldoen.
maandag 17 juli Barbara Bush, echtgenote van de Amerikaanse president, brengt een bliksembezoek aan het Van Goghmuseum. Snel verwijdert schoonmaakpersoneel nog een anti-Amerikaanse leus in de Paulus Potterstraat.
donderdag 20 juli Voor het eerst ontruimt de politie in de Bijlmer een woning waar gedeald zou worden in drugs, in opdracht van woningcorporatie Nieuw Amsterdam.
zaterdag 22 juli Het Amsterdamse Arbeidsbureau wil vanaf volgend jaar alle ingeschreven werkloze jongeren tot 21 jaar de garantie op een baan of scholing geven. Wie weigert, zal worden gekort op zijn uitkering.
donderdag 27 juli “Iedere Amsterdammer mag zijn stoel op straat zetten”, vinden  boze bewoners van de Wolvenstraat. Zij zijn het niet eens met een politieactie tegen de illegale terrassen van enkele cafés in de straat. Uit protest zetten zij een terras op.
vrijdag 28 juli Ruim 100 werkloze onderwijzers bieden zich in Marcanti aan voor een baan in Londen. De London Education Authority (ILEA) zoekt Amsterdamse onderwijzers die ervaring hebben met kinderen uit etnische minderheidsgroepen.

50 jaar geleden augustus 1964

Zaterdag 15 augustus Dancing Caramella aan weigert kleurlingen
“Jullie weten dat je er niet in mag”, blaft de portier van dancing Caramella aan het Kleine Gartmanplantsoen (nummer 11, pal naast het City Theater) tegen de Surinaamse student L.F. Marte. “Ga maar naar de Lucky Star!” Marte en zijn vriend komen ook daar niet binnen. Ondertussen is de redacteur van Het Parool al op de dansvloer van Caramella, dat pal naast  Hij is mee op stap na een klacht van Marte vanwege eerdere weigeringen.
Navraag bij eigenaar P. Broerse leert dat zijn portiers bepaalde groepen bezoekers mogen weigeren. Hij is uitbater van zowel de Caramella als de Lucky Star, die door een achterdoorgang met elkaar in verbinding staan. “Er wordt veel overlast veroorzaakt door Surinamers, Marokkanen, Algerijnen en dat soort. Daar zijn veel etterletters onder. Om de controle in de hand te houden moeten alle kleurlingen binnenkomen via de Lucky Star.”
De geweigerde Marte: “Dat er enkele kleurlingen zijn, die zich aan onbehoorlijk gedrag schuldig maken, moet ik met leedwezen bekennen. Maar daarnaast zijn er ook blanken, die met hun onbeschaafde geest de goede sfeer kunnen besmetten.” Vanwege de commotie herziet Broerse zijn deurbeleid: “Ik heb er geen moment bij stilgestaan dat dit discriminatie is. Overigens zijn de oproerkraaiers tegen wie de actie is gericht zijn toch al verdwenen.”
donderdag 6 augustus Europese roeikampioenschappen voor heren op de Bosbaan.
zaterdag 8 augustus “Ik heb dit niet gedaan om de mensen nou es een keer heel fijn veel geld te laten verdienen”, zegt Maup Caransa bij de opening van zijn ‘behendigheidsspelcasino’ in het Badhotel in Zandvoort. De staat spant een proefproces aan tegen zijn illegale speelhuis.
woensdag 12 augustus “Ga niet naar het Leidseplein maar naar Artis voor ontspanning”, adviseert officier van justitie mr. H.E. van Renesse fotograaf R.S. van B. van H. (24) en schrijver B.B. (27), die terechtstaan voor bezit van marihuana.
donderdag 13 augustus Een 17-jarig meisje bijt op de Hugo de Vrieslaan een stuk van de tong van haar aanrander, die later in het OLVG met een inmiddels gehechte tong wordt gearresteerd.
vrijdag 14 augustus De Bijenkorf, C&A, De Gruyter, Albert Heijn en Vroom en Dreesmann richten een vennootschap op voor de bouw van winkelcentrum Buikslotermeer.
donderdag 20 augustus “Over enkele jaren komen de eerste generaties ijskasten, televisietoestellen en wasmachines bij het vuil te staan”, waarschuwt directeur Otten van de Stadsreiniging. Hij voorziet veel meer afval door de toenemende welvaart. “Over tien jaar is het vuilvolume met de helft gegroeid en moeten de vuilnisbakken groter worden.”
dinsdag 25 augustus Het Nederlands Genootschap voor Heilgymnastiek en Massage en Physiotechniek viert zijn 75-jarig bestaan in de RAI.
vrijdag 28 augustus Is het een zalm of een regenboogforel? Tientallen toeschouwers zien hoe hengelaar W. Lentz uit de Raamstraat een bijzondere vis binnenhaalt uit het water van de Prinsengracht. Het is een zalm, weet Nelis Vogel van de hengelsportzaak uit de Tweede Tuindwarsstraat. Hij gaat proberen de vis te prepareren.
zaterdag 29 augustus Op de Dam dagen groepen ‘nozems’ de politie uit, die met gummiknuppels flink uithaalt en op de zijspan charges uitvoert. Vijftien jongeren worden opgepakt. Eentje bezit een alarmpistool, een ander een draagbare radio om de politiezender af te luisteren.
maandag 31 augustus De verdwijning van de 14-jarige Rietje Afink is na vier maanden opgelost. Het meisje uit de Jacob van Lennepstraat heeft al die tijd in Parijs verbleven bij de familie van een 21-jarige Algerijn.

25 jaar geleden augustus 1989

Maandag 7 augustus Chaos na verregend congres christelijke zigeuners in Spaarnwoude
Ruim 30.000 christelijke zigeuners strijken onverwachts neer in het recreatiegebied Spaarnwoude om een meerdaags congres te houden. Onmiddellijk eist het recreatieschap van de gemeente Amsterdam borg en huur van f 150.000 gulden voor gebruik van het terrein. Het congres zou eerst plaatsvinden in het Westelijk Havengebied, maar de deelnemers waren ontevreden over het terrein. Dat was totaal ongeschikt geraakt door overvloedige regenval. De gang naar Spaarnwoude is volgens het recreatieschap het gevolg van een grote organisatorische fout van Amsterdam. De gemeente denkt er anders over. “Het is nog maar de vraag waar de schuldvraag ligt”, zegt een woordvoerder. “We bestuderen de brief.”
Ondertussen mogen 3500 caravans in Spaarnwoude blijven staan op de “grootste en slechtst geoutilleerde camping”, zoals Het Parool schrijft. 2500 andere caravans zijn doorverwezen naar een nieuwe locatie. De christelijke kampeerders worstelen met een soort zondvloed: caravans staan tot hun as in de modder en het mag een wonder heten dat het is gelukt om de grote blauwe kerktent op de soppige grond te bouwen. M. Riesener van het recreatieschap Spaarnwoude: “Je kunt er donder op zeggen dat we een nieuw drainagesysteem moeten aanleggen en het gras opnieuw moeten inzaaien. Alles dankzij het geblunder van Amsterdam…” Locoburgemeester Roel van Duijn reageert laconiek: “Verhaal de schade maar op de organisatoren.”
dinsdag 1 augustus Het aantal gewapende roofovervallen neemt fors toe: in de eerste maanden al 64 tegen 66 in heel 1988. De overvallers nemen steeds vaker balieklanten in gijzeling.
donderdag 3 augustus Café Oblomov, een van de eerste trendy zaken in de opkomende Reguliersdwarsstraat, gaat failliet.
maandag 7 augustus Antiapartheidsactivisten snijden de slangen door bij Shell-benzinestations.
dinsdag 8 augustus De criminaliteit in Amsterdam blijft dalen. Politiewoordvoerder Klaas Wilting: “Alles duidt er op dat deze ontwikkeling zich in vrijwel de hele stad voortzet.”
donderdag 10 augustus “Er ligt van alles en nog wat in de grachten.” De twee gymnasiasten Klaas Olij (16) en Evert-Jan Steenbergen zoeken een paar keer per week onder grote publieke belangstelling met een enorme ijzeren haak naar schatten in de grachten. Fietsen, verkeerspaaltjes en vuilniszakken vangen ze het meest.
zaterdag 12 augustus Een kwart van de geverbaliseerde zwartrijders in Amsterdam ontloopt de boete door het opgeven van een valse naam.
zondag 13 augustus Het Oosterpark wordt afgesloten na de vondst van verdachte stukken worst. Vorige maand zijn in het Sarphatipark al vijf honden overleden door het eten van vergiftigde worst.
woensdag 16 augustus Onbekenden plaatsen op het Van Limburg Stirumplein een herdenkingstegel naar aanleiding van de recente Mariaverschijningen naast café Tramlijn Begeerte.
donderdag 17 augustus Het contact tussen de beruchte F-Side en Ajax is het afgelopen half jaar zo verbeterd, dat het clubbestuur ervan overtuigd is dat de kans op ongeregeldheden bij de voetbalwedstrijden afneemt.
woensdag 23 augustus Het Rijksmuseum toont het onlangs in de Verenigde Staten aangekochte schilderij Lot en zijn dochters van de 17de-eeuwse schilder Hendrick Coltzius aan het publiek.
donderdag 24 augustus Seksbioscoop Parisien in de Haarlemmerstraat sluit definitief de deuren.
vrijdag 25 Bij het vallen van de avond sluiten bewoners aan de Beulingsloot met een hek de populaire vaarroute tussen Singel en Herengracht af. Ze zijn het meer dan zat: de geluidsoverlast en stank van rondvaartboten, watertaxi’s en motorbootjes op het smalle water.
donderdag 31 augustus De PTT gaat 32 van de 37 girokantoren in Amsterdam sluiten, voornamelijk gevestigd in sigarenzaken. De winkeliers vrezen voor hun omzet.




25 & 50 jaar geleden: mei 1989 en 1964

 25 JAAR GELEDEN


Maandag 8 mei 1989
Wraakgodinnen verstoren inaugurale rede Lodewijk Brunt.
Nog voordat hij zijn inaugurale rede (De magie van de stad) kan afsteken in de aula van de Universiteit van Amsterdam wordt Lodewijk Brunt geheel tegen de academische etiquette in getrakteerd op een klaterend applaus. De aanwezigen belonen de kersverse hoogleraar omdat hij zich staande weet te houden tegen een aanval van vijftien wraakgodinnen van de actiegroep Positief Ingreep Kollectief (PIK). De dames zijn boos omdat de universiteit hem heeft benoemd tot hoogleraar stadssociologie en niet de vrouwelijke tegenkandidaat Alison Woodward. Ze rollen spandoeken uit in de aula, scanderen slogans en bedelven Brunt op muziek uit een cassetterecorder met potaarde en bloemen. De stadssocioloog oogt nu meer als een stadspark. De actievoerders verlaten de aula, een ravage achterlatend. De onverstoorbare Brunt frist zich even op en begint aan zijn betoog: “Is de stad ten dode opgeschreven?”

Mei 1989
maandag 1 De dag na Koninginnedag pleit de Amsterdamse politie voor uitbreiding van het vergunningenstelsel voor de vrijmarkt. Woordvoerder Klaas Wilting: “Het begint steeds vroeger en het wordt te commercieel. Het trekt handelaren uit het hele land.”
woensdag 3 Violist en concertmeester Jaap van Zweden krijgt een bijzondere viool in bruikleen: een Guarneri del Gesù uit 1732. “Deze laat ik niet meer los... Dit is de hemel!”
vrijdag 5  De prijzen voor onroerend goed in Amsterdam stijgen explosief. Makelaars signaleren een stijgende belangstelling van “welgestelde buitenlanders” voor “de betere delen van de grachtengordel.”
maandag 8  De 753 blauwe gemeentelijke girobussen gaan van de straat af; vijftien exemplaren worden na restauratie aan musea geschonken.
woensdag 10  Zowel Artis als het Zoölogisch Museum hebben geen interesse voor de dode zwaardvis van 1,5 meter die uit het water van de Singelgracht is opgevist.
donderdag 11 Vijftig reclameborden strijden om de publieks- en vakjuryprijzen tijdens de Publex Billboard Boulevard op het Museumplein.
maandag 15  Het populaire Amerikaanse tv-programma Good Morning America zendt deze week uit vanaf de sluizen voor Carré. De redactie wil de Amerikaanse kijkers laten zien dat Amsterdam “meer is dan het Sodom en Gomorra aan de Amstel”.
dinsdag 16 In de Koestraat wordt de eerste paal geslagen voor herstel van de Bethaniënbuurt. De vele monumenten krijgen een opknapbeurt en er komt ook  sociale woningbouw.
zaterdag 20  Zanger Sjakie Schram, bekend van de carnavalshit Glaasje op, laat je rijden, overlijdt op 62-jarige leeftijd.
dinsdag 23 De gemeente gaat haar formulieren begrijpelijker maken. Veel bewoners lukt het niet er zelfstandig aanvragen mee te kunnen doen. 
donderdag 25  Kolonel A.G.A. Ligteringen overhandigt de sleutel van de Oranje Nassaukazerne aan burgemeester Ed van Thijn. De gemeente gaat de in onbruik geraakte kazerne uit de tijd van Napoleon verbouwen tot woonwijk met bedrijfsruimtes voor kleine bedrijfjes.
Zondag 28  “De mensen die het hebben het zien gebeuren deden niets”, zegt een bewoner van de Polanenstraat. Jongeren hebben op klaarlichte dag een 25-jarige moeder verkracht onder bedreiging van haar baby. Volgens een rechercheur zijn er recent nog drie soortgelijke “baldadige incidenten” geweest in de Polanenbuurt.

Mei 1964


maandag 18 mei 1964
DWS kampioen van de eredivisie
Op de laatste speeldag van de voetbalcompetitie speelt DWS in een uitverkocht Olympisch Stadion tegen GVAV voor de landstitel. “We fantaseerden ook over wat er zou gebeuren als we echt kampioen zouden worden”, herinnerde verdediger André Pijlman zich in Het Parool (mei 2012). “Maar gespannen waren we niet. Dat kwam pas bij het omkleden.”
Met een 3-1 zege verovert de club uit de Spaarndammerbuurt het kampioenschap. Na het laatste fluitsignaal barst in het Olympisch Stadion het feest los. Dolenthousiaste supporters bestormen het veld en nemen de spelers op de schouders. Topscorer Frans Geurtsen raakt zijn shirt kwijt.
In de Spaarndammerbuurt gaan de bewoners de straat op. Peter van Zwam kan zich die maandag nog goed herinneren: “Met een platte paardenwagen werden de voetballers, met onder andere Joop de Jong, Rinus Israel, Frits Vlinkenvleugel en Jan Jongbloed, door de buurt gereden.” André Pijlman staat op de kar en zwaait naar de feestende mensen. “Ze zeiden me dag, dus heb ik maar terug dag gezegd.”
Op de Dam wacht de spelers in Hotel Krasnapolsky een diner en receptie. Later volgt er nog een kampioensfeest in de Apollohal. André Pijlman ontvangt daar van een supporter een grote, zilveren aansteker. Een logisch cadeau in een tijd dat de meeste voetballers buiten het veld een sigarenzaak runnen.

vrijdag 1 De Koninklijke Eau de Colognefabriek voorheen J. C. Boldoot viert haar 175-jarig bestaan.
zaterdag 2  De 25-jarige chauffeur Henk Bonte heeft de dag van zijn leven. Eerst redt hij een 65-jarige uit het water van de Lijnsbaansgracht, vervolgens wint hij  op de kermis drie teddyberen, drie theelepels, twee schemerlampen en acht dozen bonbons.
zondag 3 De Amsterdamse Elly Koot (20) “welgeschapen, zeer blond en met grijze ogen” wordt gekroond tot Miss Holland 1964. Het fotomodel twijfelde jaren over deelname aan de missverkiezing. “Ik dacht nu ‘nee heb je en ja kun je krijgen’.”
De veiligheidsketting van het reuzenrad op de Nieuwmarktkermis schiet los. Moeder A.M. Bokslag-Peters maakt met haar drie zoontjes [Reinald (5), Erik (8) en Menno (9)] een metershoge val. “De jongens wilden niet in iets kinderachtigs...”
maandag 11 Na drie waarschuwingsschoten arresteert een gemeentelijke hellebaardier – een gewapende wachter met opsporingsbevoegdheid – op de Gevleweg twee Engelse matrozen voor het stelen van fietsen.
dinsdag 12  Huisvrouwen prijsbewust maken is de voornaamste taak van het Voorlichtingscentrum voor de Gemeentelijke Huishoudelijke- en Gezinsvoorlichting, zegt directrice W.J.G. Gunters-Hoffman bij de opening in het Houten Huis op het Begijnhof.
woensdag 13  Straatzanger Willem Visser, beter bekend als ‘Buikie’ van het Jordaan Cabaret, wordt begraven op de Oosterbegraafplaats.
vrijdag 15  Rietje Afink (13) uit de Jacob van Lennepstraat heeft het uitwisselingsprogramma van haar ULO met een Engels school verzonnen, zo blijkt. Zij is op 30 april door haar ouders op de boottrein naar Hoek van Holland gezet. Elk spoor ontbreekt. Rechercheur J.F. Heijdeman: “Een meisje dat zo geraffineerd kan acteren, heeft vast ergens onderdak gekregen.”
maandag 25  Europees-, wereld- en olympisch kampioene kunstschaatsen Sjoukje Dijkstra (22) uit Amstelveen tekent een profcontract met de Amerikaanse ijsrevue Holiday On Ice voor f 300.000,- per jaar. “Ik vind het wel jammer om de amateursport te verlaten. Ik was dol op het trainen en de wedstrijden.”
zondag 31 Ada Kok (17) van de Amsteldijk zwemt in het Engelse Blackpool twee nieuw wereldrecords en verplettert op het bal der kampioenen bij het twisten de Schotse zwemmer Bob McCregor: “She killed me!”




25 & 50 jaar: juni 1989 en 1964

Juni 1989

donderdag 1 Het Holland Festival opent in het Muziektheater met de wereldpremière van De Materie, een opera van Louis Andriessen en Robert Wilson.
vrijdag 2 Amsterdammers met een auto moeten een bijzondere belasting betalen om parkeervoorzieningen mee te financieren, vindt de PvdA.
    Winti hoort in het ziekenfonds, zeggen antropologen van de Universiteit van Amsterdam na onderzoek onder Afro-Surinaamse Amsterdammers.
     De GGD en de Hubertusvereniging (hulpverlening aan moeders) zoeken een pand voor dagopvang van kinderen van verslaafde ouders.
zaterdag 3 De Thomashal van de voormalige ADM-scheepswerf krijgt een permanente bestemming als filmstudio, zodra de opnamen van Dick Maas’ nieuwe film Wings of Fame in de hal voorbij zijn.
    Boze straatmuzikanten demonstreren tegen het nieuwe gemeentelijke verbod op musiceren op straat met versterkers en blaas- en slaginstrumenten.
maandag 5 De politie pakt 60 illegale Noord-Afrikanen op bij een actie tegen de toename aan gewelddadige berovingen rondom de Dam, Damstraat en Damrak.
dinsdag 6 Een fiets- annex voetbrug over het IJ is nodig voor de ontwikkeling van de Noordelijke IJ-oevers, vindt een gemeentelijke projectgroep.
 woensdag 7 Al na vijf jaar vertonen 200 nieuwe woningen aan het IJplein in Noord ernstige gebreken. Woningbouwvereniging Dr. Schaepman trekt f 2 miljoen uit voor renovatie.
vrijdag 9 De Anne Frank Stichting dient een verzoek in om het huis Merwedeplein 37-II, waar Anne Frank van 1934 tot 1942 woonde, op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.
dinsdag 13 Leraren van het Barlaeus Gymnasium willen dat rectrix Charlotte de Vries Lentsch, drie maanden na haar omstreden benoeming, met ziekteverlof gaat. 
woensdag 21 Het tekort woningbouwvereniging Nieuw Amsterdam blijkt te zijn gegroeid tot f  92 miljoen; reden voor B&W om bezuinigingen in de lopende begroting op te leggen.
zaterdag 24 De GVB gaat onderzoeken of tussen Damrak en Rokin een ondergrondse tram mogelijk is.
zondag 25 David Bowie geeft een concert in Paradiso; ruim 25.000 mensen kijken op het Museumplein mee op een groot videoscherm.
woensdag 28 De dienst Ruimtelijke Ordening kondigt een grootscheepse omvorming aan van het Damrak tot een autoluwe, chique flaneerboulevard.

Juni 1964

maandag 1 De driejarige Robbie van der Burgt valt acht meter naar beneden uit het raam van zijn ouderlijk huis aan de Palmstraat, maar houdt er slechts een hersenschudding aan over.
vrijdag 5 Op Schiphol wordt begonnen met de aanleg van het eerste stukje ondergrondse spoorlijn Amsterdam-Schiphol-Den Haag.
zondag 7 “Gemene dieven! Houd hen vast!”, roept een alerte buurvrouw nog, maar het mag niet baten. Twee mannen slaan de dubbele etageruiten in van juwelier Jos Inden in de Leidsestraat en gaan er al schietend met f 50.000,- aan sieraden vandoor.
donderdag 11 De Amsterdamsche Bank en de Rotterdamsche Bank kondigen een fusie aan. De nieuwe bank gaat Amsterdam-Rotterdam Bank heten en wordt de grootste van Nederland.
zaterdag 13 Jongeren kladden protestleuzen tegen de apartheidspolitiek van de Zuid-Afrikaanse regering bij het kantoor van de Holland-Afrika Lijn op het Spui.
woensdag 17 Het Nederlands Bijbelgenootschap.Feestelijke viert zijn 150-jarig bestaan met een bijeenkomst in hotel Krasnapolsky én een herdenkingsdienst met koningin Juliana in de Westerkerk.
vrijdag 19 “De Bijlmer wordt een zelfstandige gemeente”, stelt minister van Binnelandse Zaken Edzo Toxopeus in zijn Bijlmernota. Hij trotseert de felle woorden van burgemeester Gijs van Hall een week eerder: “Amsterdam dreigt in ontstellende en door niets gemotiveerde moeilijkheden te geraken als het niet zelf en in eigen tempo kan bouwen in de Bijlmerpolder.”
zondag 21 Een vechtpartij voor de televisie in het opvanghuis Elim van het Leger des Heils aan het Singel kost de dronken grondwerker F.H.R. (44) het leven.
maandag 22 Bij Sloterdijk schept de posttrein een stilgevallen auto op de overweg. De zwaargewonde bestuurder J. Swier (68) heeft het rode licht genegeerd. Zijn echtgenote, dochter en kleindochter weten de auto wel op tijd te verlaten.
woensdag 24 ‘Kruipauto’s’ zorgen voor zoveel verkeersopstoppingen dat B&W overwegen het verkeersreglement te wijzigen om de overlast tegen de gaan. De voertuigjes – die niet harder mogen dan 20 kilometer per uur – zijn razend populair onder mensen zonder rijbewijs.
dinsdag 23 Brede boulevards, moderne cascowoningen en kantoorkolossen. Dat is de toekomst van de Pijp, volgens een plan van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Havenwerken en NV Macobouw.


25 & 50 jaar geleden: April 1989 en 1964

April 1989

maandag 3 Het Gemeentelijk ziet niets in de wens van het ministerie van Sociale zaken dat alle werklozen zich persoonlijk moeten herinschrijven:  “Onmogelijk en ongewenst.”
donderdag 6 Amsterdamse havenbedrijven hebben de afgelopen weken tientallen illegale arbeiders geronseld voor het lossen van de vele cacaoschepen. “In tijden van uitzonderlijke drukte kom je nu eenmaal dit soort uitwassen tegen”, vindt een ondernemer.
zondag 9 Laten we ophouden met die “plichtmatige rivaliteit” tussen Amsterdam en Rotterdam, zegt oud-burgemeester Wim Polak tijdens een lezing in Paradiso. “Maar met behoud van de vermakelijke ruzietjes.”
dinsdag 11 De politie arresteert 72 Surinaamse zwerfjongeren en denkt hiermee een einde te maken aan een reeks van honderden gewelddadige berovingen en inbraken in de Bijlmermeer.
woensdag 12 Geen autoverkeer meer in de uitvalswegen Utrechtsestraat, Rozengracht en Vijzelstraat, bepleit het Links Akkoord.
donderdag 13 De VVD wil dat Amsterdam in strijd tegen het voetbalvandalisme desnoods zelf voetbalpasjes gaat invoeren als de KNVB in gebreken blijft. Burgemeester Ed van Thijn vindt het voorstel te ver gaan. “Maar er komt een moment dat de maat vol is.”
donderdag 20 “Het betere pornowerk is zo goed als uitgedroogd”, aldus J. Arkenhout van sekscinema Parisien in de Haarlemmerstraat. De bioscoop in het voormalige Rex Theater sluit binnenkort de deuren. De vaste klanten klaagden al over het verplaatsen van de openingstijden naar de middaguren. “Jullie zijn er alleen nog maar voor bejaarden en werkelozen.”
vrijdag 21 Rellenonderzoeker Peter Klerks raakt bij de tweedaagse ‘spektakelblokkade’ door het comité Shell uit Zuid-Afrika onder een politiepaard. Met  vijf gebroken ribben, een ingeklapte long en beschadigingen aan lever en nieren wordt hij opgenomen in het Sint Lucas Ziekenhuis.
maandag 24 Bij de politie-inval in een pand aan de Amstel worden alle 56 werknemers van vier illegale Turkse confectieateliers gearresteerd.
dinsdag 25 De 60 bewoners van acht panden in de Quellijnstraat 118-132 moeten hun woningen verlaten vanwege instortingsgevaar door grondverzakking. 

April 1964

donderdag 2 “We ontdekten dat er juist de laatste vier jaar zoveel nare voorvallen zijn geweest”, zegt Handelsblad-redacteur en VVD-raadslid Hans Gruijters bij de presentatie van het boekje Slaags met de politie: een documentaire. “Ik heb het vluchtig doorgebladerd,” reageert hoofdcommissaris Henk van der Molen, “maar ik kan er echt niets over zeggen.”
vrijdag 3 De NDSM wil studentenkamers gaan fabriceren in de vorm van losse units en presenteert daarom een plan voor twee studentenflats (1000 kamers) aan de Europaboulevard.
zaterdag 4 The Beatles bezorgen de 79-jarige Henk Stibbe een onverwachte meevaller. Hij is de baas van de Amsterdamse vestiging van Parlophone, een klein sublabel van platenmaatschappij EMI, en verkoopt maar liefst 280.000 plaatjes. Zijn commentaar: “Het is een teken des tijds dat van vier zulke onbelangrijke jongens zo’n spektakel gemaakt wordt.”
donderdag 9 Officiële opening van de brood- en banketbakkersvakschool St. Hubertus aan de Reinaert de Vosstraat.
vrijdag 10 Een ruitentikker weet op de fiets te ontkomen aan de politie met een gitaar uit de etalage van muziekwinkel Keverkamp aan de Reguliersgracht.
zaterdag 11 Amsterdamse bouwbedrijven aangesloten bij de Samenwerkende Patroonsvereniging ontvangen een zwarte lijst met namen en adressen van 207 bouwvakkers en 26 timmerlieden die niet meer aan het werk mogen omdat ze in staking zijn gegaan bij diverse bouwprojecten.
maandag 13 Honderden mensen zijn op de Nieuwezijds Voorburgwal getuige van een veldslag om een meisje uit een nachtclub tussen vijf Hagenaars en twee Amsterdammers. Pas na een half uur durven de opgetrommelde agenten in te grijpen.
dinsdag 14 De Amsterdamse politie laat kleine verkeersovertreders steeds vaker contant betalen om een proces-verbaal te ontlopen. In 1963 werden 81.304 transacties gedaan aan boetes tot drie rijksdaalders.
vrijdag 24 Opening in het Stedelijk Museum van de tentoonstelling van stadsbeeldhouwer Hildo Krop.
dinsdag 28 Tien winkeliers krijgen een boete voor ontbrekende prijskaartjes of verkeerd (te hoog) geprijsde artikelen.