25 & 50 jaar geleden

Kunst voor, in en na WOII

KUNST VOOR, IN EN NA WOII
Vijf oorlogsverhalen vertelt het Stedelijk op deze tentoonstelling naar aanleiding van de herdenking van 70 jaar bevrijding. Over kunst op de vlucht in de jaren dertig, over de bunker vol kunst in de Duinen bij Castricum, over het Stedelijk open in oorlogstijd, over de eerste exposities na de bevrijding en over het moeizame onderzoek naar de herkomst van kunstwerken die na mei 1945 in de collectie belandden.
HET STEDELIJK IN DE OORLOG * Stedelijke Museum Amsterdam * Museumplein 10 * 21 febr. t/m 31 mei *

25 & 50 jaar geleden: Februari 1990 en 1965

Dinsdag 2 februari 1965
Liechtensteinse firma koopt bioscoop National met Zwitsers geld

Steeds meer bekende Amsterdamse uitgaansgelegenheden komen in handen van de in Liechtenstein gevestigde handelsmaatschappij Festwert. De Nederlandse dochteronderneming Nieuw Amstelland koopt na restaurant Dorrius en hotel Het Wapen van Friesland ook Theater National aan de Linnaeusstraat. De buurtbioscoop zal volgens directeur F.P. de Rooy van Nieuw Amstelland worden omgebouwd tot winkelruimte “met indien het publiek daar behoefte aan heeft op de bovenverdieping een filmzaal.” Hij verklapt dat zijn geldschieters, die “iets in bodemschatten doen”, grote interesse hebben in de aankoop van meer voormalige Amsterdamse filmtheaters. “Bioscopen zijn makkelijker te verbouwen dan gebouwen opgedeeld in allerlei hokken.” Festwert en Nieuw Amstelland houden niet van trage, stroperige processen: “Als wij iets kopen in de horecasector proberen we er ook echt iets snel van te maken.”

50 jaar geleden

Februari 1965

vrijdag 5 De 17-jarige glazenwasser W.J. Roozeman overleeft een val van vijftien meter uit de vensterbank van het NVJ-kantoor aan de Keizersgracht (339). Hij landt met beide benen op de grond en komt er met beenfracturen vanaf.
maandag 8 Deze week geen “tijd verliezende colleges” aan de economiefaculteit van de UvA. De hoogleraren moeten hun werkachterstand inhalen. Die hebben ze opgelopen door universiteitszaken “die met de eigenlijke beoefening van de wetenschap en het doceren weinig van doen hebben”, legt faculteitsvoorzitter prof. dr. Ieb Brugmans uit.
dinsdag 9 Op de taximeter moet een vaste fooi van twintig cent bovenop de ritprijs worden vermeld, vinden directieleden van Amsterdamse bedrijven en hotelportiers. Taxichauffeur C.J. Wilson interviewde hen tijdens de rit en levert vandaag de geluidsband in bij de Taxicentrale, ondanks zijn maagbloeding.
vrijdag 12 In Museum Fodor worden Simon Vestdijk en Hendrik de Vries tijdens de opening van de tentoonstelling Boekenboom van de jubilerende Vereniging van Letterkundigen benoemt tot ereleden van de vakorganisatie.
dinsdag 16 Op een nachtelijke actievergadering in de Brakke Grond eisen Amsterdamse taxichauffeurs in loondienst, geïnspireerd door hun Rotterdamse collega’s, een weekloon van minimaal f 140,-.
donderdag 18 Het gerestaureerde Aalsmeerder Veerhuis aan de Sloterkade wordt opgeleverd aan Vereniging Hendrick de Keyser.
maandag 22 De Amsterdamse metaalwerkgevers weten een dreigende staking af te wenden door de lonen op te trekken naar het nieuwe Rotterdamse loonpeil: “Rotterdam is buiten het boekje gegaan, wij stonden met onze rug tegen de muur.”
dinsdag 23 Maurits ‘Zwarte Jopie’ de Vries begint tijdens zijn verhoor na een vechtpartij op de Nieuwezijds Voorburgwal ‘te praten’, waardoor een jaar na dato de diefstal van scarabeeën en andere kostbaarheden uit de villa van tapijthandelaar H. Keyser kan worden opgelost. Hij heeft het losgeld betaald, waarna de militair Jan S. de gestolen goederen terugbezorgde bij de eigenaar.
donderdag 25 Burgemeester Gijs van Hall biedt op werkbezoek in Israël een door beeldhouwer Mari Andriessen gemaakte replica aan van de Dokwerker.
vrijdag 26 De katholieke liefdadigheidsinstelling Liefdewerk Oud Papier sluit na ruim 90 jaar de deuren aan de Bloemgracht.

25 Jaar geleden

Februari 1990


Donderdag 8 februari 1990
Rondom Oosterpark kunstwerken gestolen uit reclamezuilen
“Je kunstwerken zijn gejat!”. Beeldend kunstenaar Lex Goes (1953) schrikt zich rot als hij van een vriend dit telefoontje krijgt. En het is geen slechte grap. Rondom het Oosterpark zijn zeven van de veertien abri’s van reclamebedrijf Publex opengebroken waarin een kunstproject van Goes is geëxposeerd dat de gemeente voor f 30.000,- had aangekocht. “Ook Publex was niet blij”, herinnert Goes zich in zijn atelier in de Halmaheirastraat. “Die abri’s waren nieuw in het straatbeeld en bleken makkelijk te openen met een breekijzer.” Hij had voor het project zelfs een abri nagebouwd in zijn atelier. “Het werk mocht met oog op de verkeersveiligheid niet te schreeuwerig zijn. Ik wilde iets met de avondverlichting doen. Door de lichtwerking naar beide kanten kreeg de gemeente twee werken voor de prijs van één!” De aandacht van de media voor de grootschalige kunstroof is zo massaal dat de dief al snel spijt krijgt. “Hij tipte de politie na een paar dagen over een bakfiets ergens in Amsterdam-Oost met zeven gestolen kunstwerken.”


donderdag 1 Marokkaanse Amsterdammers moeten zich niet van de wijs laten brengen door de oproep van koning Hassan om niet te gaan te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart, zegt burgemeester Ed van Thijn.
zaterdag 3 Eenderde van de Amsterdamse huishoudens leeft van een inkomen op of onder het bestaansminimum, aldus een gemeentelijk rapport, dat waarschuwt voor verdere verarming door bevriezing van uitkeringen.
maandag 5 Tienduizenden ambtenaren demonstreren op de Dam voor een loonsverhoging van 5 %.
woensdag 7 Komt er nog een musicaltheater in Amsterdam, ook al zijn de plannen van Joop van den Ende voor De Pijp gesneuveld? “Wij willen het theater heel graag. Maar niet tot elke prijs en gaan geen uitverkoop houden”, zegt burgemeester Ed van Thij na een oriënterend gesprek.
donderdag 8 Stadsarcheoloog Jan Baart stuit bij graafwerk in Mozes en Aaronkerk op een engelkopje uit circa 1680.
vrijdag 9 “Je moet het antiapartheidsbeleid binnen de gemeente niet tot het absurde willen doordrijven”, vindt wethouder Rick ten Have. “Artis beslist zelf of het deze gift van Shell accepteert. Daar bemoei ik mij niet mee.” De schenking van f 200.000,- om de collectie van het voormalige Geologisch Museum onder te kunnen brengen, is omstreden vanwege de handel van het olieconcern met het apartheidsregime in Zuid-Afrika.
zondag 11 Tienduizend Amsterdammers trotseren de storm om op het Leidseplein – omgedoopt tot het tot Nelson Mandelaplein – de vrijlating van de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder te vieren.
maandag 12 Een gala-avond in Carré voor een standbeeld van Johnny Jordaan levert f 110.000,- op.
donderdag 15 Het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd door gastheer Pieter Gijsberti Hodenpijl betekent tevens de sluiting van het uit 1679 daterende proeflokaal Wynand Fockinck in de Pijlsteeg. Al dicht in 88.
vrijdag 16 Minister Hedy d’Ancona redt de met sloop bedreigde neo-renaissancepanden aan het Singel bij de Vendexdriehoek door ze op de voorlopige lijst van Rijksmonumenten te plaatsen.
maandag 26 De tramlijnen raken zo overbelast dat er behoefte is aan een gecombineerde tram- en metrotunnel van Noord naar Zuid, aldus een uitgelekt rapport van de dienst Ruimtelijke Ordening.
dinsdag 27 Drugsgebruikers zijn een pleisterplaats kwijt, nu de ingang van metrostation Nieuwmarkt wordt gesloopt. Bewoners van nabijgelegen ouderencomplex De Flesseman reageren opgelucht.

25 & 50 jaar geleden: Januari 1990 en 1965

50 jaar geleden januari 1965

zondag 17 januari 1965
Amsterdamse voetbalderby ontsiert door ruzie Jongbloed en Muller
Op de affiche van het Olympisch Stadion staat de derby van landskampioen DWS en het kwakkelende Ajax. De 35.5000 toeschouwers zien de twee Amsterdamse ploegen genoegen nemen met een 1-1 gelijkspel. Na het laatste fluitsignaal gaat het duel door, in de kranten en voor de tuchtcommissie van de voetbalbond.
Ajax is furieus op DWS-doelman Jan Jongbloed die de fel doorlopende Bennie Muller zou hebben uitgescholden. “Voor vuile rotjood”, meldt de linkshalf aan scheidsrechter Piet Roomer, maar Jongbloed ontkent ook maar iets te hebben gezegd. Ajax-voorzitter Jaap van Praag eist een diepgaand onderzoek van de KNVB. De tuchtcommissie wijst de klacht van Ajax af.
Maar Jongbloed moet wel opnieuw voorkomen, omdat hij bij de verhoren een ander verhaal heeft: hij heeft wel iets gezegd, maar het was geen antisemitische opmerking. Het levert hem een schorsing op van drie wedstrijden, waaronder het beslissende duel om de landstitel tegen Feyenoord. De Rotterdammers winnen – mede dankzij de blunderende invalkeeper Leo Heeres – met 3-1.

vrijdag 1 De jaarwisseling was “rustig zonder grote incidenten”, aldus de politie. Alleen enkele charges in de Zeilstraat, Houtrijkbuurt en de Pijp tegen feestvierders die straten of tramrails blokkeerden en op de Wallen de arrestatie van twee Amerikaanse militairen na het gooien van oefenhandgranaten.
zaterdag 2 In hun geheime speelhol onder de brug over de Gedempte Rapenburgwal raken de 12-jarige vrienden Johannes Kessler en Wijnand Joosten ernstig gewond, als gas ontploft dat is vrijgekomen bij werkzaamheden aan de IJtunnel.
dinsdag 5 Na bemiddeling door Sociale Zaken wordt de 77-jarige R. J. Lichtenstein uit de Conradstraat opgenomen in het ziekenhuis. De bejaarde Oostenrijker bivakkeerde al vier weken in zijn vervuilde bed omgeven door vodden en oude kranten. Eerdere pogingen door de politie waren mislukt.
donderdag 7 “Ik heb vandaag machtiging gegeven om deze clandestien bewoonde huizen onbewoonbaar te maken”, reageert ir. G.H. Meijer, directeur van het Grondbedrijf nadat enkele jonge gezinnen hun intrek hebben genomen in leegstaande slooppanden in de Generaal Vetterstraat. “Het is triest, maar noodzakelijk. Het is onbillijk tegenover de duizenden andere mensen zonder huis.”
vrijdag 8 De ontruiming van de gekraakte slooppanden in de Generaal Vetterstraat wordt op het laatste moment stopgezet. De politie trekt zich terug, na de belofte van de illegale bewoners om vrijwillig te vertrekken.
zaterdag 16 De 3000 Amsterdamse blokhoofden, noodwachtplichtigen en vrijwilligers van de Burger Bescherming blijven verstoken van huisorgaan De Paladijn. Het nieuwe nummer zou “tendentieus en gezagsondermijnend” zijn. Reden is een ingezonden brief met kritiek op het uitblijven van grootschalige oefeningen in de hoofdstad, zoals in Rotterdam.
woensdag 20 “Het is een hartelijke gastvrije jongen en onder de schrijvers een van de hardste werkers”, aldus getuige à decharge Harry Mulisch in de strafzaak tegen collega Simon Vinkenoog voor bezit van 25 gram marihuana. De strafeis is f 1000,- boete en drie maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar.
vrijdag 22 Ajaxtrainer Vic Buckingham zegt zijn contract op voor een betere betaalde baan bij het Engelse Fulham. Oud-Ajacied en gymnastiekonderwijzer aan een dovenschool Rinus Michels wordt de nieuwe hoofdtrainer.
donderdag 28 De bouwkosten voor IJtunnel gaan fors hoger uitvallen: f 66 miljoen meer dan het door de gemeentekrediet van f 208 miljoen.

25 jaar geleden januari 1990


Donderdag 23 januari 1990
Proef met opsnuiven schadelijke stoffen
“Ons onderzoek was fotogeniek genoeg voor de kranten en televisie”, herinnert toenmalig onderzoeksleider Mark van Bruggen zich. De GG en GD stuurt voetgangers, fietsers en automobilisten het stadsverkeer in met meetapparatuur om de hoeveelheid ingeademende schadelijke stoffen te registeren. Het is het eerste onderzoek bij deelnemers aan het stadsverkeer in Nederland. De onderzoekers beperken zich tot de inname aan schadelijke stoffen als benzeen en stikstofoxyde, het effect op de gezondheid blijft buiten beschouwing. Meetroutes zijn drukke verkeersaders als de Wibautstraat en Stadhouderskade en ook een landelijke route langs Amstel en Gein naar Abcoude. “Die was nodig als referentiekader”, zegt Van Bruggen. “Natuurlijk kregen de fietsers in het centrum tussen de auto’s op de drukke verkeersaders veel meer schadelijke stoffen binnen.” Hij moet 25 jaar na dato even spitten naar de onderzoeksresultaten. “De voetgangers kwamen er het beste vanaf. Opvallend was dat de automobilisten ook bloot stonden aan hoge concentraties.” Een kwart eeuw verder beginnen de maatregelen voor beperking van de uitstoot van fijnstof in de grote steden effect te sorteren.

dinsdag 2 Voor enkele honderden overbodige ambtenaren start het nieuwe jaar slecht: ze gaan niet mee naar de tien nieuwe stadsdelen en hun functies bij de centrale diensten zijn vervallen. Op het stadhuis ontbreekt ieder overzicht.
donderdag 4 De wereldberoemde cellist Mstislav Rostropovitsj geeft in het uitverkochte Concertgebouw een benefietconcert ten bate van het Prinses Beatrix Fonds.
vrijdag 5 Zes maanden na de automatisering blijkt de Centrale Openbare Bibliotheek aan de Prinsengracht 150.000 van de 350.000 boeken kwijt te zijn.  De meeste vermiste titels zijn volgens de bibliotheek niet gestolen, maar geleend en nooit teruggebracht.
zondag 7 Oprichting van de Rokers Belangen Vereniging (Robev) in Paradiso, naar aanleiding van het op 1 januari ingestelde rookverbod voor alle openbare gebouwen.
maandag 8 Chaos bij het GVB: er is geen ordelijk registratiesysteem bij de technische dienst en het rijdend personeel, evenmin een overzicht van het onderhoud aan het rijdend materieel, en beheers- en controlerichtlijnen worden niet nageleefd, aldus een accountantsrapport.
dinsdag 9 Na ruim een jaar van voorbereidingen gaan de eerste zeventien stadswachten de straat op.
donderdag 11 In het Eerste Weteringplantsoen schiet een politieman een dolle pitbullterriër dood, die na een vechtpartij met een rottweiler ook een hap nam in zijn eigen baas.
dinsdag 16 Luud Schimmelpenninck lanceert een nieuwe uitvinding: een afgesloten driewielfiets.
zaterdag 20 Bewoners van de randgemeenten zouden belasting moeten gaan betalen aan Amsterdam, zegt wethouder Walter Etty. “Ze profiteren mee van de door de Amsterdammers betaalde grootstedelijke voorzieningen.”
woensdag 24 Het Jellinekcentrum lanceert een nieuwe campagne voor veilig ecstasygebruik. Beunhazen rotzooien met de samenstelling van de onder jongeren razend populaire ‘love drug’.
donderdag 25 Een orkaan eist het leven van een vrouw die op de Weesperstraat onder een rijdende auto wordt geblazen. Tientallen mensen raken gewond door rondvliegende materialen, de musical Sweet Charity in Carre wordt gecanceld omdat het dak van het theater dreigt in te storten en er is enorm veel schade.
vrijdag 26 Joop van de Ende’s droom van een musicaltheater in De Pijp is van de baan: hij verzuimt voor de deadline een bod te doen op het Heinekenterrein.

25 & 50 jaar geleden: November-December 2014

50 jaar geleden

November 1964

woensdag 11 november
Internationale prijsvraag voor nieuw stadhuis
Zoals deze maquette zal het nieuwe stadhuis niet worden. Het ontwerp van het architectenduo Berghoef en Vegter is van de baan, nu de gemeenteraad zonder hoofdelijke stemming en discussie heeft ingestemd met het voorstel van B&W om de samenwerking te beëindigen. Er komt een ‘internationale ideeënprijsvraag’, geen reguliere, besloten prijsvraag onder enkele befaamde architecten. Een voorstel om de regering te verzoeken het Paleis op de Dam weer ter beschikking te stellen als “representatieve ruimte ten behoeve van het stadsbestuur” redde het niet. Raadslid Geurt Brinkgreve ziet in hergebruik van het oude stadhuis een “authentieke representativiteit van de Gouden Eeuw”, maar volgens burgemeester Gijs van Hall is de schepping van Jacob van Campen “niet meer in overeenstemming met de eisen van een stadhuis van tegenwoordig”. Ook architect Hendrik Wijdeveld (79) doet een duit  in het zakje. Hij vindt een prijsvraag maar niks – “uit consensus wordt vaak het meest middelmatige ontwerp gekozen” –  en stuurt ongevraagd zijn ontwerp naar de gemeenteraad voor een stadhuis “de hoofdstad des rijks waardig” aan het Waterlooplein en deels in het water van de Amstel.

maandag 2 Draglinemachinisten hebben archeologische vondsten uit de bouwput van de IJtunnel – zoals gave kruiken en kannen – verkocht aan antiquairs, zegt oud-hoofdambtenaar C.L. Sanders.
woensdag 4 De Amerikaanse kunstenaar Walter Glück alias Victor IV moet zijn zeventien op eigen initiatief geëxposeerde werken met oud scheepshout verwijderen uit de onderdoorgang van het Rijksmuseum.
vrijdag 13 Burgemeester Gijs van Hall rookt voor de gelegenheid een pijp bij de opening van het Nederlands Tabak Museum van tabaksfabrikant Theodorus Niemeyer, in de voormalige woning van stadsbeeldhouwer Hildo Krop aan de Amstel.
zaterdag 14 De intocht van Sint-Nicolaas in Amsterdam wordt voor het eerst sinds jaren niet door de NTS uitgezonden.
vrijdag 27 “Eventueel verraad van het gezin van Otto Frank in het Achterhuis in 1944 is niet aan te tonen”, verklaart officier van justitie mr. G.R. Nubé van de Amsterdamse rechtbank na ‘eindeloos’ onderzoek.

December 1964
dinsdag 1 Amsterdam verwelkomt zijn miljoenste toerist. Het is de Engelse tegelfabrikant Frederick Maw; hij en zijn vrouw worden getrakteerd op een jaarlijkse week vakantie in de hoofdstad zijn levenlang.
woensdag 9 Supporters op weg naar het Olympisch Stadion voor de jubileumwedstrijd van het Nederlands elftal tegen Engeland, raken betrokken bij een reeks kettingbotsingen op de natte rijkswegen naar Amsterdam. Er valt een dode en drie mensen raken gewond.
vrijdag 18 DWS moet een schadevergoeding betalen aan de Deense scheidsrecht Tage Sörensen, omdat hij is mishandeld door voetbalsupporters na het (gewonnen) bekerduel van de Amsterdammers tegen het Turkse Fenerbahçe, drie maanden geleden.  
maandag 28 De tienjarige Meta Schipper uit de Bonistraat overlijdt als ze met haar slee van de spoordijk bij het Muiderpoortstation op het Oosterspoorplein onder een vrachtwagen terecht komt.
dinsdag 29 Zelfs als Amsterdam erin slaagt om jaarlijks 4500 nieuwe woningen te bouwen, zoals de planning is, dan nog zal de woningnood niet vóór 1974 zijn opgeheven. B&W pleit daarom voor meer bouwterreinen, arbeidsbesparende industriële bouwtechnieken en het aantrekken van buitenlandse bouwvakkers.

25 jaar geleden

donderdag 2 november 1989
Boze studenten scheuren Shell-advertentie uit oplage Folia
“Er treedt enige gewenning op”, reageert hoofdredacteur Sjaak Priester als studenten bij het Maagdenhuis de complete oplage van Folia roven. Na eerdere, vreedzame acties is er nu geweld gebruikt. De universiteitskrant ligt onder vuur door plaatsing van paginagrote advertenties van Shell, dat banden zou onderhouden met het apartheidsregime in Zuid-Afrika. De actievoerders retourneren de kranten, zonder de verwijderde advertentie. Ondanks discussies in Universiteitsraad en redactie, keert de advertentie in nieuwe edities terug.
Priester (nu redacteur bij de Volkskrant) weet nog dat hij bij een nieuwe editie ging posten voor de etalage van pianozaak Ypma op het Spui. “En ik was niet alleen. Naast mij stond een opvallend onopvallende man in een grijze regenjas...” Begin december worden nog eens duizenden uit de faculteiten gestolen kranten publiekelijk verbrand. Priester: “De sfeer werd grimmiger.” De redactiegevel beklad, een dreigbrief aan een steen door het raam. “Dat leverde wel wat hoofdbrekens op.”
De hoofdredacteur verdedigt zijn beleid  – “in het hol van de leeuw” – op een openbare discussie bij studentenvakbond ASVA. Hij zwicht niet voor de druk. “Lezers maken echt wel onderscheid tussen redactionele artikelen en een advertentie. Zo’n wekelijkse kleurenadvertentie leverde ook veel op, niet alleen aan inkomsten. Kleurendruk was toen heel kostbaar. Reguliere pagina’s konden meeliften en zo gratis ook in kleur verschijnen.”

November 1989
woensdag 1 De politie verwijdert op last van het bestuur van buurthuis Slotermeer leden van het Democratisch Platform van Marokkaanse jongeren uit een dependance vanwege voortdurende overlast.
zaterdag 4 Miep Gies ontvangt uit handen van de West-Duitse ambassadeur Otto von der Gablentz het erekruis voor haar hulp aan de ondergedoken familie Frank, het redden van het dagboek van Anne Frank en het doorgeven van het verleden aan de Duitse jeugd.
maandag 20 Krakers richten voor f 2 miljoen schade aan bij de ontruiming van twee gekraakte panden in de Tesselschadestraat.
zondag 26 Met de zegening van de Parijse aartsbisschop Kude Nakachian wordt de Armeense kerk De Heilige Geest uit 1714 aan de Kromboomsloot na anderhalve eeuw weer in gebruik genomen.
Zaterdag 25 De kleindochter van schrijver/onderwijzer Theo Thijssen haalt de in 1987 onthulde gedenksteen weer uít de gevel van zijn geboortehuis, Eerste Leliedwarsstraat 16. Zij protesteert daarmee tegen het plan van de gemeente het pand te slopen in het kader van de stadsvernieuwing.

woensdag 29 Bewoners van de Egelantiersstraat starten een handtekeningenactie tegen de nonnen die dagelijks vanuit hun klooster voedsel uitdelen aan onbehuisden en verslaafden.
 

December 1989
zaterdag 2 Een brand in het oude leegstaande deel van het Carlton Hotel aan de Vijzelstraat richt grote schade aan in het gerenoveerde deel van het hotel dat afgelopen vrijdag geopend werd.
maandag 4 De Amsterdamsche IJsclub viert haar 125-jarig bestaan, maar zit zonder ijsbaan door het aflopen van de erfpacht voor het clubhuis aan het IJsbaanpad.
dinsdag 5 “Wij zijn bereid een bedrag van zeker zes nullen ter beschikking te stellen als die tramlijn niet voor onze deur komt,” zegt Coster Diamonds in de Paulus Potterstraat. “Dat leidt gegarandeerd tot een gigantische verkeerschaos.”
zondag 10 De diaconie van de Hervormde Gemeente waarschuwt voor de “zorgwekkende armoede” in de stad: “wij delen steeds meer geld uit aan mensen in financiële nood.”
maandag 11 De Amsterdamse politie stuit in een woning boven een café op de hoek Stadhouderskade/Ferdinand Bolstraat op Terence MacDonald, vermeend lid van het Ierse Republikeinse Leger (IRA).
Zondag 24 Albert van Dalsum (75) neemt – als Shakespeare’s koning Lear – afscheid van het toneel.

25 & 50 jaar geleden: Oktober 1989 en 1964

 25 JAAR GELEDEN

Oktober 1989
maandag 2 Amsterdam voert het rioolrecht in. Huiseigenaren gaan vanaf 1990 voor elke aansluiting op het riool f 53,- betalen.
dinsdag 3 Tijdens de ontgroening aan de VU raakt een eerstejaars verlamd. Het studentencorps mag niet langer meer zooien (bij de revers door elkaar schudden) en zich invechten (om een fust bier te roven) op de sociëteit. 
woensdag 4 Het Stedelijk Museum en het Van Goghmuseum willen “binnen afzienbare termijn” uitbreiden. De twee musea zijn verouderd en kampen met ruimtegebrek.
vrijdag 6 Hoofdcommissaris Eric Nordholt kondigt in Het Parool een nieuwe, harde aanpak aan van straatroof.
woensdag 11 De ijsberen in Artis worden getrakteerd op een in beslag genomen partij illegaal gevangen tong.
vrijdag 13 Het Ronald McDonaldhuis gaat open bij het AMC; familieleden van ernstig zieke kinderen kunnen daar overnachten.
zondag 15 Het eeuwfeest van het Centraal Station begint met de onthulling van het weer aangebrachte stadswapen boven de trap naast de Koninklijke Wachtkamer.
maandag 16 Chaos op de Beurs als na de beurscrash in New York afgelopen vrijdag ook de Amsterdamse aandelen een vrije val maken. Mede door een computerstoring moeten handelaren en beleggers machteloos toezien.
zaterdag 21 Het gemeentelijke computersysteem van de dienst Openbare Werken loopt vast op de koppeling van declaraties aan originele rekeningen.
donderdag 26 Een zeldzame theepot van Bauhausontwerpster Marianne Brandt gaat voor het recordbedrag van f 368.000,- weg bij veilinghuis Christie’s.
vrijdag 27 Prinses Margriet doopt de replica van de Oost-Indiëvaarder Amsterdam, die komt te liggen bij het Scheepvaartmuseum.
zaterdag 28 Het noodlijdende Concertgebouworkest verzorgt een benefietgalaconcert om geld binnen te krijgen voor drie formatieplaatsen.
Minst f 400 miljoen is nodig om de Bijlmer weer aantrekkelijk te maken voor verschillende groepen woningzoekenden, concludeert een werkgroep ingesteld door staatsecretaris van Volkshuisvesting Enneüs Heerma.
maandag 30 Niet alleen auto’s moeten weg van de grachten, ook de bomen, vindt architect Carel Weeber: “Bomen horen niet thuis langs de grachten, ze staan er pas honderd jaar. Het zonlicht op het water kan een betoverend spel spelen op de gevels.”
dinsdag 31 Een felle brand verwoest nagenoeg de gehele Muiderkerk aan de Linnaeusstraat, alleen de kerktoren blijft behouden.

zondag 22 oktober 1989
Feijenoordsupporter gooit bom in vak P stadion De Meer 
De klassieker Ajax-Feijenoord moet op 22 oktober 1989 nog beginnen, maar de spanning in stadion De Meer is al om te snijden. Na de warming-up deelt de stadionspeaker mee dat de aftrap “op verzoek van de politie en in overleg met scheidsrechter Blankenstein” een kwartier wordt uitgesteld. Als ze eenmaal uit de catacomben komen, gooien de Ajacieden bosjes bloemen in de supportersvakken. De 1600 Feijenoordsupporters in de vakken N en O slaan ze over.
Het gaat mis na de openingstreffer van Jan Wouters. Vanuit vak O wordt een fragmentatiebom gegooid in het aanpalende vak P met supporters van Ajax. De bom bevat vuurwerk, kogeltjes en schroot. De Mobiele Eenheid probeert tussen de vakken een stuk niemandsland te creëren. Na de Rotterdamse gelijkmaker, drie minuten voor de rust, valt er een tweede bom. Volwassen mannen staan te huilen. Vak O wordt ontruimd.
Er zijn veertien gewonden, drie verdachten worden gearresteerd. Politiewoordvoerder Klaas Wilting: “We hebben heel secuur gefouilleerd, maar het is onmogelijk om aan het lichaam van mensen te zitten. Deze bommen zijn te verstoppen in lichaamsholtes.”
De wedstrijd eindigt in een gelijkspel 1-1. De klassieker wordt daarna nooit meer in De Meer gespeeld en vak O blijft voorgoed gesloten voor bezoekers van de tegenstander.

Oktober 1964
maandag 5 Tien onberispelijk geklede kelners serveren voor het Hilton Hotel een ‘dierensnipperdagbanket’ aan 69 paarden en vier ezels.
In de Huidenstraat arresteren agenten van bureau Singel elf “in nozemkledij gestoken” jongeren na het omgooien van fietsen en brommers, het bekogelen van voorbijgangers met fietsbellen, het intrappen van ruiten en het in brand steken van een matras.
donderdag 8 “Dat zo’n vereniging van slapers al zo lang bestaat”, reageert kunstenaar Aat Veldhoen als zijn werk niet door de ballotage komt voor de najaarstentoonstelling van kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae.
vrijdag 9 De rondvaartspitsdienst lijkt mislukt. In de eerste week namen dagelijks slechts drie forensen de boot naar hun werk in het centrum.
woensdag 14 Zakenman Maup Caransa geeft toe dat hij bouwvakkers f 20.000,- heeft aangeboden als ze ondanks de stakingsgolf doorwerkten aan zijn projecten.
vrijdag 16 “We worden slapjanussen met kromme ruggen en met harten die steeds minder geweld raken aan grote inspanning”, waarschuwt E. Kuipers, gemeentelijk inspecteur voor lichamelijke opvoeding, in Het Parool. “Kom maar eens kijken bij de avondvierdaagse. Daar loopt de Amsterdamse jeugd te sjokken. Als je dat ziet, hoef je geen onderzoek in te stellen naar de conditie van de schooljeugd.”
dinsdag 20 Koffiebrander Douwe Egberts laat marktkoopman Pieter ten Bosch bij zijn kraam op de Vespuccimarkt arresteren, omdat hij ‘uit principe’ de koffie verkoopt onder de vastgestelde verkoopprijs.
zondag 25 Insluipers richten forse schade aan in het Amsterdams Lyceum aan het Valeriusplein. Gezien “enkele laatdunkende opmerkingen aan het adres van leraren op schoolborden”, denk de politie dat leerlingen of oud-leerlingen er achter zitten.
Baanwielrenner Gerard Koel wordt door zijn buren op de Jacob van Lennepkade gehuldigd na het behalen van een bronzen medaille op de ploegenachtervolging tijdens de Olympische Spelen in Tokio.
dinsdag 27 Bij de Nederlandsche Bank probeert de 75-jarige meneer Veenstra zijn half verbrande portefeuille met verkoolde resten van 41 biljetten van 100 gulden vergoed te krijgen. Hij had zijn spaargeld opgeborgen onder de kachel van zijn woonark in het Westerdok.
donderdag 29 Broei zet de lading kopra in het Indonesische vrachtschip Tjokroaminto aan de Oostelijke Handelskade in brand.

zaterdag 17 oktober 1964
Tienernachtfeest in Concertgebouw
“Met elkaar hebben de jeugdige artiesten er in de Amsterdamse muziektempel een interessant gebeuren van gemaakt voor een publiek dat duidelijk ‘in’ was”, oordeelt Het Parool over het Tienernachtfeest van de VARA in het Concertgebouw waar tienersterren als Rob de Nijs, Willeke Alberti en Johnny Lion 2300 teenagers aan het dansen krijgen. “Lawaaiig was het over het algemeen wel, het publiek wilde kennelijk laten merken dat men niet voor niets uit bed gebleven was.”
Zangeres Ria Valk (24) doet het anders. De Amsterdamse (geboren in Eindhoven, in 1949 verhuisd naar Amsterdam-Oost) zingt die nacht in het Concertgebouw een Franse chanson en níet haar grote hit Hou je echt nog van mij Rockin’Billy? Op de foto staat ze achter de microfoon rechts, geflankeerd door Rob de Nijs en Johnny Lion. “Ik kan het mij nog goed herinneren”, zegt Valk, die meteen het nummer begint te zingen, in haar auto op weg naar een optreden voor 500 vijftigplussers in Borculo.
“Toen ik voor de grap tegen Herman Stok vertelde dat die ‘grappige Ria Valk’ ook serieuze chansons kon zingen, was hij direct om. Ook Adamo vond dat ik prachtig Frans kon zingen.” Het is bij die ene keer gebleven: ze heeft daarna nooit meer in het Frans gezongen.