25 & 50 jaar geleden

50 en 25 jaar geleden: maart 1966 en maart 1991

50 JAAR GELEDEN

Maart 1966

 

zondag 6 Vier woningen op Kloveniersburgwal 38 gaan in vlammen op. Net als de brand in de Bethaniëndwarsstraat – vandaag een maand geleden, zes doden – is ook deze aangestoken met petroleum.
maandag 7 Zichtbaar opgelucht stijgt eerste stalmeester W.F.K. Bisschoff van Heemskerck 's morgens om zeven uur bij het Paleis op de Dam van zijn schimmel: de nachtelijke generale repetitie van de koninklijke rijtoer met de Gouden Koets op de grote huwelijksdag aanstaande donderdag is goed verlopen.
Hoofdinspecteur C.J. de Rhoodes gaat het onderzoek leiden naar de samenhang tussen de verschillende brandstichtingen, waarbij inmiddels elf slachtoffers zijn gevallen.
woensdag 9 Het City Theater kondigt de opheffing aan van het twaalf man tellende bioscooporkest: "De aanwezigheid van het orkest heeft geen aanwijsbare stimulerende invloed op het theaterbezoek."
donderdag 10 Irritatie bij de Rijksvoorlichtingsdienst als de Duitse journalist Max Glauner van Bildzeitung tussen de officiële koninklijke bruiloftsgasten weet binnen te komen bij het huwelijksbal op het Paleis op de Dam. "Het past niemand om ergens onaangekondigd op een feest te verschijnen."
zaterdag 12 Inbreker Gerrit S. (36) komt niet verder dan de Cornelis Lelylaan na de diefstal van 52 kostuums en 20 overjassen bij textielzaak Kreymborg op het Osdorpplein. Hij wordt door een politiekogel in de schouder geraakt en gearresteerd.
zondag 13 Een brand in de Eerste Jacob van Kampenstraat 22 verwoest twee etages. De dader? De huiskat heeft de oliekachel omvergelopen.
dinsdag 15 In de Bijlmerpolder, formeel nog grondgebied van de gemeente Weesperkaspel, slaat burgemeester Gijs van Hall de eerste paal voor de nieuwe Amsterdamse stadswijk Bijlmeer.
Componist Peter Schat bespeelt in de kleine zaal van het Concertgebouw de Artaudofoon, een nieuw elektronisch muziekinstrument van bespeelbare metaalplastieken waarmee 'wrede' klanken kunnen worden geschapen.
zaterdag 19 Premier Jo Cals gooit in de Tweede Kamer olie op het vuur met de veronderstelling dat de "relschoppers" rondom het huwelijk van Beatrix en Claus zijn aangezet door buitenlandse media.
zaterdag 26 In Amsterdam-Oost worden 's nachts De geldladen van een groot aantal sigarettenautomaten worden gekraakt in Amsterdam-Oost.
woensdag 30 Op de Amstel zinkt de acht van Nereus bij de training voor de roeiklassieker Head of the River na een frontale aanvaring met de concurrenten van De Hoop.

Zaterdagavond 19 maart 1966
Burgemeester Gijs van Hall bij Mies-en-scène
"Ons laatste onderdeel, de man in de stoel, waarvan wij het prettig vinden wanneer hij in de actualiteit staat en als dat ooit het geval was dan is dat vanavond." Presentatrice Mies Bouwman heeft de slotgast van het televisieprogramma Mies en Scène, live vanuit Frascati, nog niet geïntroduceerd of er klinkt vanuit de zaal applaus én boegeroep. Amsterdams burgemeester Gijs van Hall staat aan het begin van een legendarisch interview. Hij had het televisieoptreden al toegezegd en wil die belofte nakomen, ook al heeft de politie eerder die dag snoeihard ingeslagen op de menigte bij de fototentoonstelling Politieoptreden 10-3-1966 (zie blz. 22-23). Hij komt van een PvdA-bijeenkomst in Eindhoven en heeft voor de uitzending nog even geslapen. Wat volgt is een ontluisterend interview met een regenteske stadsbestuurder die de tijdgeest geheel niet aanvoelt. Hij hoopt op een "afkoelingsperiode" van de "grote herrie" met "jeugd die vindt dat zij moeten tonen dat ze er zijn". Die rust wordt hem niet gegund: de volgende avond is er een sit-down demonstratie voor zijn woning in de Beethovenstraat. Provo Hans Tuynman voert het hoogste woord.

25 JAAR GELEDEN

Maart 1991

 

vrijdag 1 Frans Hofman, raadslid voor de Centrumdemocraten, wordt bij de Stopera aangehouden nadat hij 'onder invloed' uit het stadhuis is verwijderd en buiten GroenLinks-raadslid Bert Holvast van zijn fiets duwt.
zaterdag 2 Bij een massale vechtpartij op een illegaal housefeest bij de Kabelweg, waar steekwapens, traangasbusjes en slagwapens aan te pas komen, raken 25 bezoekers gewond.
zondag 10 Koningin Beatrix en prins Claus wonen de wekelijkse dienst bij in de Westerkerk ter gelegenheid van hun 25-jarig huwelijksjubileum.
maandag 11 "Het is hier een onvoorstelbare oude troep, ongezond en kost kapitalen", verzucht bedrijfsleider L. Logtenberg van de centrale GVB-werkplaats in de Tollensstraat. De gemeenteraad praat al vijftien jaar over nieuwbouw, de benodigde f 100 miljoen is gereserveerd, maar een besluit over de bouwlocatie valt maar niet.
dinsdag 12 De rechtbank veroordeelt twee Amsterdamse bazen van illegale confectieateliers tot een halfjaar celstraf voor het uitbuiten van 26 illegale werknemers.
donderdag 14 Als het aan Chinese ondernemers ligt wordt de Zeedijk met twintig nieuwe restaurants en winkels en een boeddhistische tempel een soort Chinatown. Ambtenaren juichen het plan toe.
vrijdag 15 Aanleg van een ondergrondse sneltramlijn door het centrum zal ruim f 1,1 miljard kosten, vijf tot zes jaar duren en slechts beperkte overlast geven, zegt de stuurgroep Noord/Zuidlijn.
woensdag 20 Het AMC start met het testen van een nieuw Amerikaanse antiviraal geneesmiddel op aidspatiënten. Arts Sven Danner waarschuwt voor al te groot optimisme: "Het effect moet nog worden bewezen, maar het gaat om serieuze middelen."
donderdag 21 Bewoners van de Pijp zijn boos over de plannen van het stadsdeelbestuur met het Sarphatipark: "We vroegen verbeteringen en krijgen nu onzin te horen over een Engels landschapspark, een bomenplein en het kappen 250 van de 480 bomen."
dinsdag 26 Junks en drugsdealers zorgen voor steeds grotere problemen bij de Bijlmerflat Gerenstein. Er is illegale bewoning van kelderboxen en hordes snorders azen er op drugsritjes.
vrijdag 29 De Dienst Parkeerbeheer moet van iedere auto die wordt weggesleept een polaroidfoto maken, vindt het raadslid BoudewijnOranje. "Er is geen andere manier om achteraf vast te kunnen stellen dat het wegslepen terecht was."

Woensdag 13 maart 1991
Monumenten slopen voor nieuwbouw
Een storm van kritiek treft de dienst Bouw- en Woningdienst. Reden is haar advies tot sloop van Amsterdamse monumenten en beeldbepalende panden om 1000 nieuwe woningen in het centrum te kunnen bouwen. Op de weinige locaties die beschikbaar komen is slechts plaats voor gemiddeld vier woningen. Sloop van naastgelegen oude huizen moet soelaas bieden.
"Een kwalijk advies", reageert Ben Verfürden van de stichting Monumentenbescherming. Hij denkt dat de gemeente haast wil maken met oog op de naderende aanwijzing van de binnenstad als beschermd stadsgezicht. "De bestemmingsplannen moeten dan getoetst worden op hun historische kwaliteiten."
De gemoederen in de stad zijn de laatste tijd al aardig verhit door de naderende afbraak van historische gebouwen op het terrein van het voormalige Binnengasthuis (zie foto). Als wethouder Louis Genet de sloopplannen op een inspraakavond eind maart verdedigt – "Het gaat om panden die er zo besodemieterd slecht bij staan, dat het te kostbaar wordt ze te renoveren" –krijgt hij het dank ook zwaar te verduren. Huurders van gemeentelijke bouwvallen of monumentjes die op de slooplijst staan, reageren furieus: "Hier werken we niet aan mee. We zullen deze plannen alleen maar tegenwerken."

25 en 50 jaar geleden: februari 1991/februari 1966

50 JAAR GELEDEN

Februari 1966


woensdag 3 De gemeenteraad stemt in met ruimere openingstijden voor souvenirwinkels, die mogen in het seizoen open blijven tot 22.00 uur.
zaterdag 5 Het Britse tieneridool Dave Berry verstopt zich in een leeuwenwagen van Circus Toni Boltini op het Museumplein om honderden opdringerige tienerfans te ontvluchten.
maandag 7 In de Lootsstraat dringt de 71-jarige gepensioneerde slager S. van der W. het huis van zijn 58-jarige ex-vrouw binnen en steekt haar vier keer met een slagersmes in de rug. Zijn zelfmoordpoging mislukt
woensdag 9 Autohandelaar en beroepsbokser Wim Snoek (38) wil nog één keer schitteren in een Amsterdamse ring. "Als ik goed train en me serieus voorbereid kan ik in een wedstrijd tegen een sterke buitenlandse bokser laten zien dat ik niet als een oude man afscheid neem."
vrijdag 11 De stadsreiniging rukt met groot materieel uit om de straten te pekelen nu ook Amsterdam wordt overvallen door winters weer. Fietsers gaan bij bosjes onderuit, de aanrijdingen zijn ontelbaar. Op de beijzelde Zwanenbrugwal raakt fotograaf Philip Mechanicus met zijn lelijke eendje te water.
zaterdag 12 Het openbaar vervoer kan alleen met eigen, kruisingsvrije banen de concurrentie aan met het andere verkeer aan, concludeert Ed van Thijn in een rapport voor de Wiardi Beckman Stichting. Ideaal is een ondergrondse metronetwerk, tramtunnels en een fijnmaziger spoornet met meerdere stadsstations.
donderdag 17 De schrijvers Aya Zikken en Gerard Kornelis van het Reve moeten halsoverkop hun woningen in de Rozendwarsstraat 9 verlaten als de brandweer het pand gedeeltelijk sloopt met het oog op de gevaarlijk hellende voorgevel.
Vrijdag 18 Brandweerman J.M. Goldstein (26) redt drie van vijf kinderen die alleen thuis zijn gelaten uit de vlammen?
donderdag 24 Tien auto's raken bij het Nationaal Lucht en Ruimtevaartlaboratorium bedolven onder stenen als een muur van de naastgelegen Seven-Up Bottling Company omvalt door een windhoos.
zaterdag 26 In de Willem Kraanstraat in Slotermeer wordt een borstbeeld onthuld van Willem Kraan, een van de initiatiefnemers van de Februaristaking in 1941.
maandag 28 De rechter geeft musicus-schilder C.J. van D. f100,- boete voor zijn nachtelijke insluipen van het Rijksmuseum. "Ik had mijn ondertrouw gevierd in nogal wat cafés en ben mijn aanstaande vrouw ergens kwijtgeraakt", zegt deze.

Vrijdag 4 februari 1966
Gesteggel over 'maatschappelijke status' chauffeur
Het provinciebestuur van Noord-Holland zet een streep door de verhuizing van het gezin van de 25-jarige vrachtwagenchauffeur Hans Looy naar de Gloriantstraat 22-II in Bos en Lommer bij het Waterlandplantsoen (foto: de tweede flat van links). De particuliere huiseigenaar vindt een chauffeur niet passen bij de 'maatschappelijke status' van de overige bewoners en krijgt gelijk van de provincie, ook al is etagewoning toegewezen door de gemeentelijke dienst Volkshuisvesting. Bewoners als de expediteur J. Gremmen en politiecommissaris F. van Ingen Schenau verklaren in Het Parool geen bezwaar te hebben. Het gemeentebestuur reageert met verbazing: "In Amsterdam houden we geen rekening met standsverschillen. Maar als we dat wel doen, dan wonen een expediteur en politiecommissaris voor f 91,- per maand ver beneden hun stand." Mevrouw Looy is vooral verdrietig. "Ik denk er zo weinig mogelijk aan, want anders moet ik huilen." Geschrokken van alle negatieve publiciteit benadrukt de provincie dat de beslissing louter op juridische gronden is genomen. Eind februari krijgt Hans Looy de sleutels van een driekamerwoning in de Lucellastraat, een steenworp verwijderd van de Gloriantstraat.

25 JAAR GELEDEN

Februari 1991


zaterdag 2 De Amsterdamse politie moet voortaan een bepaalde percentage van de hogere functies reserveren voor allochtonen en vrouwen. Alleen dan zal de racistische en seksistische houding van de "witte mannelijke personeelsleden" veranderen, denkt chef werving Henry Bel.
maandag 4 De politie slaat een blokkade voor de deuren van de Amsterdamse Effectenbeurs tegen de Golfoorlog hard uit elkaar.
woensdag 6 Door de aanhoudende vorst zitten alle opvangcentra voor daklozen 'chronisch vol'.
donderdag 7 Na de ontdekking van 11.000 fraudezaken trekt de sociale dienst twintig nieuwe sociale rechercheurs aan.
Burgemeester Ed van Thijn onthult op de Elandsgracht het door beeldhouwer Kees Verkade gemaakte borstbeeld van Johnny Jordaan.
vrijdag 8 Arbeidstijdverkorting voor 200 van de 300 personeelsleden van Hotel Krasnapolsky als gevolg van annuleringen van hotelkamers en internationale congressen door de Golfoorlog.
zaterdag 9 Leegstand dreigt voor ruim 400 Amsterdamse klaslokalen van doordat er sinds 1 januari minder budget is voor de huisvesting van basisscholen.
maandag 11 Stadsdeelraad Zuid scherpt het vergunningenbeleid voor commerciële manifestaties op het Museumplein aan. De Uitmarkt, de Boulevard of Broken Dreams, het Werktheater en de boekenmarkten mogen blijven rekenen op vergunningen.
dinsdag 12 "Een klont en een puist", zo betitelt de Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling de geplande uitbreidingen van het Stedelijk Museum en het Van Goghmuseum.
dinsdag 19 Ajax kan nog een jaar lang haar belangrijke wedstrijden blijven spelen in het Olympisch Stadion, nu stadsdeel Zuid de sloop uitstelt tot maart 1992.
woensdag 20 Een experiment met ruimere openingstijden voor winkeliers krijgt niet het fiat van het Amsterdams Ondernemers Verbond. Eenmanszaken en familiebedrijven worden opgescheept met ongezond lange werktijden of extra personeelskosten, vreest de bond.
vrijdag 22 De trams van lijn 13 wijken af van de gebruikelijke route, een protest van de bestuurders tegen de agressie op de trams tussen Centraal Station en Lambertus Zijlplein.
De Amsterdamse RIAGG luidt de noodklok over de almaar "verslechterende, deplorabele sociale maatschappelijke, juridische en economische status van migranten".
dinsdag 27 Het GVB ontvangt de Jaarprijs 1990 van de stichting Personeel en Organisatie voor de emancipatie van vrouwen en allochtonen.
donderdag 28 Het ABP ziet af van de bouw van 300 premiehuurwoningen op het KNSM-eiland.

Donderdag 14 februari 1991
Nieuwe sneltram naar Amstelveen geplaagd door storingen
"Ik betaal niet meer voor de wanprestaties van de Amstelveenlijn", zegt Anna Cornelius (54) als ze weer eens een eeuwigheid op de sneltram moet wachten. Ze is zo boos dat ze op een tramhalte medepassagiers oproept tot zwartrijden. "Je wordt de tram meer uitgezet, dan dat je erin mag." Het GVB erkent dat de nieuwe lijn 51 kampt met storingen. Deels is het winterse er schuld aan. Zo weigeren uitklapbare treeplankjes regelmatig dienst door bevriezing. Maar het zijn vooral technische storingen die voor vertraging en uitval zorgen. Het dieptepunt wordt bereikt op 14 februari als de tram op een deel van het traject buiten gebruik wordt genomen en passagiers moeten overstappen op bussen. De GVB-klachtencentrale wordt overspoeld met klachten en scheldkanonnades. "Je moet een olifantshuid hebben," aldus GVB-klachtenmedewerker Aaldert Brands. "Het is de laatste weken niets dan ellende. Onlangs heb ik een vrouw maar geadviseerd elke dag een uur eerder van huis naar werk te gaan."

25 en 50 jaar geleden: januari 1991/januari 1966

50 JAAR GELEDEN

Januari 1966

zaterdag 1 Oudejaarsvandalisme op het Van Beuningenplein: acht brandweermannen worden bij het blussen van een straatbrand gemolesteerd door tientallen jongens.
dinsdag 4 De organisatie van de Olympische Spelen in 1972 gaat volgens een eerste schatting f 800 miljoen kosten, inclusief de bouw van een Olympisch Stadion en een Olympisch Dorp en de voltooiing van de metrolijnen naar de Bijlmermeer.
dinsdag 12 Een monteur van garagebedrijf Olthof aan de Admiraal de Ruyterweg demonteert per abuis de verkeerde voor de deur geparkeerde witte Citroën.
vrijdag 15 Bij de Vrije Universiteit bezorgt een oplegger op 32 wielen een Philips-magneet van 80.000 kilo voor een cyclotron (deeltjesversneller) om atoomonderzoek mee te doen.
De Olympische droom van Amsterdam spat uit elkaar, nu de regering heeft besloten niet garant te willen staan voor de financiering.
dinsdag 18 Politiebureau Singel gaat strenger optreden tegen in smalle stegen geparkeerde auto's; bij brand kunnen die het blussen danig in de weg staan. "Dat hebben we laatst nog meegemaakt bij een brand in de Watersteeg", zegt inspecteur Henk Terhaar.
donderdag 20 De Stadsschouwburg start een proef met het telefonisch reserveren van plaatsbewijzen. De gemeenteraad had geklaagd over de "belabberde openingstijden van de kassa": alleen tussen 10:00 en15:00 uur.
vrijdag 21 De 30-jarige boekbinder J.S. gaat er na gewapende roofoverval op uitzendbureau Manpower aan het Rokin met f 1300,- vandoor uit de met f 50.000,- aan weeklonen gevulde kas. Ver komt hij niet: na een wilde achtervolging grijpt de manager hem met hulp van een voorbijganger in de Nes bij de kladden.
maandag 24 "Ik zat in mijn kamer toen ik opeens gerommel hoorde en mijn balkon naar beneden zag zakken", vertelt mevrouw W. Burger uit de Kievitsstraat 56 in Amsterdam-Noord na het instorten van twee balkons.
vrijdag 28 Het urinoir voor de ingang van de Westerkerk wordt verwijderd, omdat het in de weg zou staan van de draaicirkel die de Gouden Koets moet maken bij de trouwerij van prinses Beatrix en Claus von Amsberg.
maandag 31 De politie zet alle 26 solomotoren en 26 zijspanmotoren van bureau Overtoom in voor een gegarandeerde verkeersdoorstroming in het centrum.

Zondag 5 januari 1966
Start bouw Grand Hotel Caransa aan de De Boelelaan
Bij het slaan van de eerste paal voor zijn Grand Hotel Caransa (506 bedden) aan de De Boelelaan zit Maup Caransa vol inspiratie opgedaan tijdens een zakenreis naar de Verenigde Staten. Zo zag hij in Philadelphia de ondergrondse parkeergarage van de toekomst. "Je rijdt binnen over een metalen plaat, neemt een kaartje uit een automaat, parkeert op de eerste de beste vrije plaats en wandelt naar buiten. Als je de auto ophaalt, rij je in een aangegeven richting de garage uit, passeert een hokje waarin een juffrouw zit. Je geeft het kaartje, dat ze in een kasregister stopt. De prijs verschijnt op een verlicht transparant aan de buitenkant, waarna je betaalt. Zo'n garage wil ik ook op het Rembrandtplein." De zakenman is overigens geen groot bewonderaar van "the American way of life", want het openbaar vervoer is er vies en de service in de horeca belabberd. De jongeren "zijn de hele dag alleen maar met seks bezig" en deugen dus ook niet.

25 JAAR GELEDEN

zaterdag 5 Bureau Stadswacht trekt de stadwachten na meerdere gewelddadige incidenten terug uit de Leidsestraat. Automobilisten en fietsers hebben weer vrij spel in dit voetgangersgebied.
Bij een gewapende overval op snackbar 't Hoekje aan de Middenweg wordt de 45-jarige eigenaar door de twee jonge daders doodgeschoten.
De spoorwegpolitie veegt het Centraal Station schoon als een door Twentse studenten georganiseerd 'ludiek festijn' ter gelegenheid van de invoering van de ov-studentenkaart uitloopt op een chaotisch zuipfestijn. De NS ondersteunde het beoogde feestje met de inzet van extra treinstellen en gratis zakjes studentenhaver.
maandag 7 Buren van de Joegoslavische beeldhouwer Slavomir Miletic eisen strengere controle op naburige woonschepen als zijn drijvende atelierwoning aan de Prins Hendrikkade voor de tweede maal door brand wordt getroffen: "Sommigen van ons hebben net hun olietanks vol laten gooien voor de winter."
dinsdag 8 Wethouder Louis Genet wijst 35 grote panden aan voor de opvang van 700 asielzoekers. Amsterdam komt daarmee tegemoet aan de wens van het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur voor huisvesting van één asielzoeker per 1000 inwoners.
Vandaag vijf gewapende overvallen: op vergaderende ouders in een middelbare school, op een drankenhandel, een boekwinkel, een bank en een wedkantoor.
donderdag 10 Na een reeks van 60 gewapende overvallen in drie weken tijd maakt de politie 150 agenten vrij voor grootscheepse actie, zoals de aanleg van alarmsystemen, surveilleren op vaak getroffen winkelcentra en het hinderlijk volgen van "bekende daders".
Start van de sloop van het geboortehuis van Theo Thijssen in de Eerste Leliedwarsstraat, dat zal worden herbouwd tot klein museum.
donderdag 24 Amsterdamse ambtenaren moeten voortaan maar in hun eigen tijd naar de dokter gaan, vindt wethouder Piet Jonker. Hij is het hoge ziekteverzuim van 14% hartstikke beu.
zaterdag 26 Schrijver en dichter Johnny van Doorn, alias The Selfkicker, overlijdt op 46-jarige leeftijd.
woensdag 30 De stadswachten keren binnenkort terug in de Leidsestraat. Voortaan krijgen zij steun van de politie als zij te maken hebben met agressieve automobilisten en fietsers.
donderdag 31 Het Amsterdamse politiekorps heeft zulke goede resultaten geboekt bij het werven van allochtone agenten, dat het in de Balie de eerste FNV-wisseltrofee voor positieve actie naar etnische minderheden krijgt.

Zaterdag 19 januari 1991
Uitbraak van de Golfoorlog
De dreigende Golfoorlog zorgt voor een hamsterwoede in supermarkten en een recordomzet bij legerdumpzaken, die de gasmaskers niet kunnen aanslepen. Op 18 januari loopt een protest bij het Amerikaanse consulaat tegen de oorlogsdreiging uit op een gewelddadig treffen met de politie. Een etmaal later beginnen de geallieerde bombardementen op Irak. In een extra zondagseditie maakt Het Parool melding van lege winkelschappen in filialen van Albert Heijn. Op de Auschwitz-herdenking zegt burgemeester Ed van Thijn humanitaire hulp toe aan Israël en aan Joodse hulpverleningsinstellingen in de stad. De jaarlijkse carnavalsoptocht wordt afgelast. De Amsterdamse bevolking is "absoluut niet in een feeststemming", legt verenigingsbestuurslid en politiewoordvoerder Klaas Wilting uit. Op het stadhuis praten Joodse en moslimorganisaties met elkaar om conflicten als gevolg van de oorlog te voorkomen. De gemeente trekt f 30.000,- uit voor het opzetten van telefonische aanspreekpunten door de Stedelijke Raad van de Marokkaanse Gemeenschap en de Stichting Landelijke Werkgroep van Nederlandse Immigrantenvrouwen. En zaterdag de 26ste nemen tienduizenden mensen deel aan een anti-oorlogsdemonstratie.

25 en 50 jaar geleden: november 1990/december 1990

50 JAAR GELEDEN

November 1965
dinsdag 2 De regering buigt voor de wil van kroonprinses Beatrix om per se in Amsterdam te trouwen met haar lief Claus von Amsberg.
donderdag 4 Diamantslijperij Asscher krijgt de opdracht om een op Borneo gevonden diamant van maar liefst 32 gram en 166 karaat te slijpen.
dinsdag 9 Een grote kolonie spreeuwen zorgt voor grote overlast op het Leidseplein. "Bij het begin van de avond komen ze in zwermen hier naartoe," aldus parkeerwacht G. Eindhoven. "De auto's zijn binnen een mum van tijd volgescheten."
donderdag 11 Juwelier Herman Schipper aan de Heiligweg speelt een rol in de Franse film De wereld wil bedrogen worden van regisseur Roman Polanski, waarvan een deel is opgenomen in Amsterdam.
zaterdag 13 De marechaussee neemt uit angst voor anti-Clausdemonstraties van provo de bewaking van het Paleis op de Dam over van politiebureau Singel.
dinsdag 23 Leerlingen van de Goeman Borgesiusschool vinden glasschilfers in flesjes schoolmelk.
donderdag 25 "Maar ik heb meer dan veertig mensen uit de grachten gered", klaagt Ome Huib van Zeist als de stadsreiniging drie schuiten vol afval uit zijn woning aan de Krom Boomssloot haalt.
dinsdag 30 Een 19-jarige leerlinge van de Kunstnijverheidsschool in de Gabriël Metsustraat heeft tuberculose. Ruim 50 leerlingen worden nu onderzocht.

December 1965
woensdag 8 Kolendampvergiftiging kost een 19-jarige moeder en haar 1,5 jaar oude dochtertje het leven op een woonboot aan de De Wittenkade. Oorzaak is een verstopte schoorsteen.
donderdag 9 Stortregens zorgen voor grote overlast. Daken waaien weg, kelders lopen vol en 26 mensen moeten door de gemeentelijke rampendienst worden opgevangen.
vrijdag 10 Rechercheurs van bureau Singel tasten na sporenonderzoek en getuigenverhoor in het duister over de spoorloze verdwijning van de Amerikaanse hoogleraarpatholoog Richard Follis in het Amsterdamse nachtleven.
dinsdag 14 Opnieuw zware regenbuien. Nu vallen ruim 700 telefoonaansluitingen uit door stijgend grondwater.
woensdag 15 De gemeente kondigt de afbraak van de Haarlemmer Houttuinen aan. 1200 woningen en 275 bedrijfspanden moeten plaatsmaken voor een nieuwe, verhoogde verbindingsweg tussen de Haarlemmerweg en de Prins Hendrikkade.
dinsdag 21 De Tweede Kamer stemt in met bebouwing van de Bijlmermeerpolder door Amsterdam.

Woensdag 8 december 1965:
Pleidooi voor betere huisvesting voor buitenlanders
Er werken deze winter 1500 geregistreerde buitenlandse contractarbeiders in Amsterdam. Na de vorstperiode worden er nog 272 Turkse bouwvakkers verwacht, die in de woningbouw in Amsterdam-Noord aan de slag gaan. Zij worden ondergebracht in het speciaal voor hen gebouwde woonoord Atatürk Yurdu. "Niet riant, maar wel zeer doelmatig en in vele gevallen ongetwijfeld beter dan deze arbeiders in eigen land gewend zijn", stelt het Het Parool vast.
De andere buitenlandse werkkrachten wonen en leven volgens H.J. Fritschek, directeur van het Interparochieel Sociaal Charitatief Centrum (ISCC), zo slecht dat hij spreekt van discriminatie. Hij is ontstemd over de belabberde omstandigheden waaronder Italianen en Spanjaarden in de stad moeten leven. Hij kent een keldertje aan de Amstel waar negen Portugezen opeengepakt wonen. "Als je die mensen hier naartoe haalt en je kunt ze geen onderdak geven dan moet je ze niet halen, waarom moeten al die jongens op die kleine en schandalig dure kamertjes zitten?"

 

25 JAAR GELEDEN

November 1990
zaterdag 3 De binnenstad verliest economisch terrein. Er zijn inmiddels minder dan 80.000 arbeidsplaatsen en het aantal vierkante meters kantoorruimte is ook fors gekrompen.
maandag 6 Burgemeester Ed van Thijn en voormalig minister van Justitie Frits Korthals Altes spelen zichzelf in de film van cineast Barbara den Uyl over de dood in 1985 van kraker Hans Kok in een cel op het hoofdbureau van politie.
vrijdag 9 Het bestuur van voetbalvereniging RKAVIC pleit voor het invoeren van transferbedragen in de top van het amateurvoetbal om het ronselen van spelers bij andere hoofdklassers in de regio tegen te gaan.
maandag 12 Uit vrees voor een nieuwe Bijlmermeer mag Amsterdam van het kabinet geen 20.000 tot 50.000 woningen in het IJmeer bouwen, maar slechts 15.000.
woensdag 14 De gemeenteraad stemt in met gedeeltelijke sloop van de Bijlmermeer en forse bouwkundige ingrepen, waaronder de bouw van dure koopwoningen.
donderdag 27 Amsterdams 700.000ste inwoner, analiste Margaretha Vochteloo (21), heeft een treurige boodschap bij de feestelijke koffie in de ambtswoning van burgemeester Ed van Thijn: zij is bang in de stad en verhuist in maart naar Almere.

December 1990
woensdag 5 De nieuwe sneltram naar Amstelveen kan het passagiersaanbod niet aan en vijf van de dertien voertuigen zijn defect.
vrijdag 7 Het VU ziekenhuis wil het aantal operaties voor geslachtsverandering van 24 naar 62 uitbreiden.
woensdag 12 Het onlangs gesloten betonnen urinoir op de hoek Amstelveensweg / Schinkelhavenstraat was een ontmoetingsplek voor homoseksuelen en moet daarom "absoluut" weer open, zegt het deelraadslid-Zuid Arthur Zielhorst.
zaterdag 15 Opnieuw wordt in de discotheek iT een bezoeker onwel na het drinken van een drankje waaraan de giftige, verdovende stof atropine is toegevoegd.
maandag 17 Het uitzetten van illegale vreemdelingen gaat volgens hoofdcommissaris Eric Nordholt voorbij aan de maatschappelijke realiteit: "De enorme stroom vreemdelingen die uit het Oosten naar het Westen komt, zorgt voor sociale problemen die opgelost zullen moeten worden."
zaterdag 29 Politiebureau Warmoesstraat heeft een week lang op "crepeersterkte" moeten werken, klaagt wijkteamchef John Engberts. Agenten moesten in het Westelijk havengebied Amerikaanse munitietransporten begeleiden op weg naar de Golfoorlog in Irak.

Dinsdag 13 november 1990:
Architect Rem Koolhaas: "Sloop Bijlmer is een soort fetisjisme"
Flats slopen in de Bijlmermeer? Aan de vooravond van het raadsdebat begrijpt architect Rem Koolhaas niet dat deze optie serieus wordt overwogen. "Sloop is pure symboliek. Een soort fetisjisme, met de echte aanpak van de problemen heeft het niets te maken." Vier jaar geleden vroeg de gemeente hem om een oplossing voor de noodlijdende wijk. "Nog nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid is geprobeerd 50.000 mensen gelukkig te maken met een stedelijk leven dat is verschraald tot wandelen, pootjebaden, vissen en spelen." Om de saaie woonomgeving te doorbreken, stelde hij verlevendiging voor met marktpleinen, winkels en horeca. Ideeën die werden verworpen door de deelraad Bijlmer, maar inmiddels wel zijn verankerd in het nieuwe stedenbouwkundige plan. "Ik krijg de indruk dat sloop vooral een financieel-bureaucratische noodzaak is." Wil hijzelf aan de slag? "Nee. De vraag wat de Bijlmer nodig heeft, is niet zo makkelijk te beantwoorden. De krachten die de stedelijke nieuwbouw bepalen, zijn zó instabiel."

25 & 50 jaar geleden: oktober 1990 en oktober 1965

50 JAAR GELEDEN

Oktober 1965
vrijdag 1 Shell gaat het laboratoriumcomplex op de noordelijke IJ-oever uitbreiden; vooral het ontwerp door architect Arthur Staal van de vijftien verdiepingen hoge toren valt op.
maandag 4 De eerste 349 woningen en zeventien bedrijven zijn aangesloten op het nieuwe aardgasnet. De hele operatie omvat 280.000 aansluitingen, zal 2,5 jaar duren en kost f 60,- miljoen.
dinsdag 5 De eerste Menno Hertzbergerprijs word uitgereikt aan adjunct- gemeentesecretaris mejuffrouw dr. I.H. (Isa) van Eeghen voor haar boek De Amsterdamse boekhandel van 1680-1725.
donderdag 7 "Met dit weer kan ik geen ijs maken", klaagt directeur Gé van Amerongen op 'zijn' zonovergoten Jaap Edenbaan.
De Amsterdamse officier van justitie mr. A.F.J.C. Habermehl gelast nader onderzoek naar het gewelddadige optreden van twee agenten bij relletjes rond het Lieverdje. De een zou een opgebrachte jongen hebben gedreigd met een brandende fakkel, de ander een arrestant hebben geslagen.
zaterdag 9 Zwemlerares P.Z. (48) wordt bij de bushalte van de Tolhuispont neergeslagen met een kei en beroofd. Twee voorbijgangers vermeesteren de dader, die tegen de politie zegt hij dat hij in de stad wilde gaan stappen, maar blut was.
zaterdag 16 In de Binnen Oranjestraat loopt één van drie dronken vechtende broers in de getrokken sabel van een agent die het trio wil scheiden en overlijdt.
maandag 18 De Amsterdamse hoogleraar cardiologie Dirk Durrer is er voor het eerst in de geschiedenis van de medische wetenschap in geslaagd het hart van een aan een hartaanval overleden man buiten het lichaam gedurende zes uur weer te laten werken.
dinsdag 19 Drama op het Dapperplein. Net vrij na 27 maanden gevangenis doodt de 30-jarige chauffeur J.P.B. de drie maanden oude baby Gino van zijn ex-vrouw met een broodmes. Hij dreigt ook zijn zesjarige dochter Vera van het leven te beroven. Na vijf uur inpraten door commissaris Anton Koppejan geeft hij zich over.
woensdag 20 'Fantasieprijzen huizen voorbij', kopt Het Parool. Na twee jaar hoogconjunctuur zijn de prijzen in Amsterdam weer gedaald.
zaterdag 23 Ajax-voorzitter Jaap van Praag verklaart dat zijn spelers liever niet voor het Nederlands elftal uitkomen in de eerstvolgende wedstrijden.
vrijdag 29 Honderden belangstellenden nemen deel aan de eerste teach-in over de 'kwestie' Vietnam in de Koopmanbeurs.

Doktersdochter en scholiere Martine Bijl maakt platendebuut
Ze wordt ontdekt op een schoolavond van het Spinozalyceum. Daar zingt de 17-jarige Martine Bijl enkele liedjes, zoals Fly me to the moon en Les feuilles mortes. Een medeleerlinge introduceert de zingende huisartsendochter uit de Bos en Lommerbuurt bij platenbaas Ben Levi. Ze denkt dat hij niet onder de indruk is. Vier weken later krijgt ze een platencontract aangeboden. De plaat met vier vertaalde chansons van Anne Sylvestre ligt nu in de winkels. "Ik had al wel voor mezelf thuis gezongen, maar nooit als er iemand bij was", vertelt ze thuis in haar kamertje aan Het Parool. "Dat durfde ik voor geen geld." Ze is dolgelukkig over de eerste verkoopcijfers, maar minder blij met de kritiek. "Een krant schreef laatst dat ik platen nazong, dat vind ik niet zo leuk." Ze kijkt uit naar haar televisiedebuut in november. "Ik hoor altijd dat het een afknapper is om jezelf te zien, maar ik denk dat ik de hele dag voor de televisie ga zitten!"

25 JAAR GELEDEN


Oktober 1990
maandag 1 De situatie van de naar schatting 925 vrouwelijke drugsverslaafden is in de afgelopen jaren verslechterd. Een derde is dakloos en de meeste werken in de prostitutie.
dinsdag 2 Premier Ruud Lubbers onthult op de Churchilllaan het monument voor Mahatma Gandhi, een initiatief van Indiase en Hindoestaans-Surinaamse zijde. Saillant detail: Winston Churchill was destijds fel gekant tegen de Indiase onafhankelijkheid.
Commotie over de verhoging van de onroerendgoedbelasting voor huurders met 2,5%, voorgesteld door wethouder Frank de Grave.
woensdag 3 Wethouder Ada Wildekamp wil niet alleen straatprostituees, maar ook hun klanten en souteneurs strafbaar stellen. "Het zijn in feite deze mannen die de meeste overlast veroorzaken."
vrijdag 5 De aanpak van de jongerenwerkeloosheid in Amsterdam werkt zo goed dat er een tekort aan jongeren op de arbeidsmarkt is ontstaan.
dinsdag 9 De ondernemingsraad van de met sluiting bedreigde sigarettenfabriek BAT daagt de directie voor de rechter omdat die in alle talen zwijgt over de financiering van het wettelijk vereiste sociaal plan.
donderdag 11 Staatsecretaris van defensie Berend-Jan van Voorst tot Voorst wil kost wat kost het Marinecomplex in Amsterdam behouden. Verhuizen naar Den Helder sluit hij uit.
vrijdag 12 In Artis viert orang-oetan Sam zijn 40ste verjaardag met een enorme slagroomtaart en veel bananen.
maandag 15 Veel onbegrip in de Leidsestraat als stadswachten een actie starten tegen verkeersovertreders. Uit een telling blijkt dat in een uur tijd 424 (brom)fietsers, 92 particuliere automobilisten, 77 bedrijfsauto's, 18 koeriersdiensten, 6 taxi's en 40 auto's van gemeentelijke diensten lak hebben aan de regels.
woensdag 17 Wegslepen van foutgeparkeerde auto's in de binnenstad is volgens de dienst Parkeerbeheer dweilen met de kraan open: "Het is óf meer parkeerplaatsen óf minder auto's van bewoners", zegt directeur J. van den Hazel.
zondag 21 Uit het Huis van Bewaring in de Havenstraat ontsnappen acht vuurgevaarlijke gedetineerden.
donderdag 25 De Amsterdamse politie gaat met speciale teams de leiders van roversbendes – in politiejargon de Ali Baba's – aanpakken. Volgens schattingen zijn tussen de 500 en 600 jongeren actief als straatrover.
woensdag 31 De gemeente start een onderzoek naar de gevolgen voor de Westelijke Tuinsteden van de snelle groei van het aantal allochtonen.


Maandag 29 oktober
Eendagsbezetting Maagdenhuis door studenten
Van arrenmoede gaat voorzitter Jankarel Gevers maar naar een café in de buurt om met de rest van het College van Bestuur te overleggen. Het Maagdenhuis is weer eens bezet, ze kunnen er niet in. De actie is in de kelder van de studentenvakbond ASVA van te voren goed doorgenomen. Dus wordt er geen ruzie gemaakt met de portier en verklaart iemand duidelijk dat het bestuursgebouw van de Universiteit van Amsterdam bezet is. Dat was de huidige sporthistoricus Jurryt van de Vooren. Hij weet het nog goed. De bezetting was tegen het omstreden 'hoofdlijnenakkoord' van de regering (onder meer scherpere selectie eerstejaars). "Wij haalden direct het nieuws. Dat was best zuur voor onze actievoerende collega's in Nijmegen, die zaten al twee weken in een universiteitsgebouw. Maar ja, het Maagdenhuis is natuurlijk een symbool." De actievoerders slepen bier voor drie dagen mee naar binnen, maar de politie ontruimt het gebouw nog dezelfde dag. "Het is de enige Maagdenhuisbezetting waar geen druppel bier is gedronken. Die schade hebben we 's avonds ingehaald in de ASVA-kelder in de Spinhuissteeg."